I C 822/14

Sąd Okręgowy w PoznaniuPoznań2022-12-30
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
bezumowne korzystanienieruchomościwynagrodzenieapelacjanaruszenie przepisówzakaz orzekania ponad żądanieopinie biegłych

Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej zasądzonej kwoty i kosztów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia zakazu orzekania ponad żądanie.

Sąd Okręgowy w Poznaniu uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Środzie Wielkopolskiej, który zasądził od Miasta i Gminy K. na rzecz S. N. kwotę 8.996 zł z odsetkami. Powodem uchylenia było naruszenie przez Sąd Rejonowy zakazu orzekania ponad żądanie (art. 321 k.p.c.), ponieważ opinia biegłego, na której oparł się sąd, obejmowała również inne nieruchomości niż ta wskazana w pozwie. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację pozwanego Miasta i Gminy K. od wyroku Sądu Rejonowego w Środzie Wielkopolskiej, uchylił zaskarżony wyrok w punktach dotyczących zasądzonej kwoty i kosztów procesu. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda S. N. kwotę 8.996 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, mimo że pozew dotyczył jedynie działki o numerze geodezyjnym (...). Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy naruszył art. 321 k.p.c. (zakaz orzekania ponad żądanie), opierając się na opinii biegłego, która obejmowała szerszy zakres nieruchomości niż wskazany w pozwie. Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w granicach żądania pozwu i na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w granicach żądania pozwu.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy oparł się na opinii biegłego, która obejmowała wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kilku działek, podczas gdy pozew dotyczył tylko jednej konkretnej działki. Sąd Okręgowy uznał, że doszło do naruszenia art. 321 k.p.c. (zakaz orzekania ponad żądanie), ponieważ postępowanie dowodowe i ustalenia sądu wykraczały poza zakres żądania pozwu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
S. N.osoba_fizycznapowód
Miasto i Gmina K.instytucjapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 321

Kodeks postępowania cywilnego

Zakaz orzekania ponad żądanie zgłoszone w pozwie. Naruszenie tego przepisu, gdy sąd oparł się na opinii biegłego obejmującej szerszy zakres niż żądanie pozwu, skutkuje nierozpoznaniem istoty sprawy.

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów, zarzucono naruszenie w kontekście oceny opinii biegłego.

k.p.c. art. 327 § 1 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uzasadnienia wyroku, zarzucono nieustosunkowanie się do zastrzeżeń do opinii biegłego.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania instancyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Rejonowy oparł się na opinii biegłego, która obejmowała szerszy zakres nieruchomości niż wskazana w pozwie. Żądanie pozwu dotyczyło tylko wynagrodzenia za konkretną działkę nr (...), a opinia biegłego obejmowała również inne działki. Naruszenie art. 321 k.p.c. poprzez wydanie wyroku ponad żądanie.

Godne uwagi sformułowania

nie rozpoznał istoty sprawy naruszenie przepisów art.321 k.p.c. , poprzez wydanie wyroku ponad żądanie zgłoszone w pozwie objęcie opinią biegłego J. M. innych nieruchomości niż nieruchomość wymieniona w pozwie było konsekwencją tezy dowodowej

Skład orzekający

Maria Antecka

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie przez sąd pierwszej instancji zakazu orzekania ponad żądanie (art. 321 k.p.c.) w sytuacji, gdy opinia biegłego obejmuje szerszy zakres niż żądanie pozwu."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nieprawidłowo określił zakres postępowania dowodowego i ustaleń faktycznych w stosunku do żądania pozwu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje częsty błąd proceduralny, jakim jest orzekanie ponad żądanie, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Sąd orzekł więcej niż żądał powód? Sprawdź, dlaczego wyrok został uchylony!

Dane finansowe

WPS: 10 450 PLN

wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 8996 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodnicząca: sędzia Maria Antecka po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2022 roku w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa S. N. przeciwko Miastu i Gminie K. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Środzie Wielkopolskiej z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I C 822/14 uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1. I 3. i sprawę przekazuje w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Środzie Wielkopolskiej, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Maria Antecka UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 30 grudnia 2022 r. Sąd Rejonowy w Środzie Wielkopolskiej I Wydział Cywilny w sprawie z powództwa S. N. , przeciwko Miastu i Gminie K. , o zapłatę kwoty 10.450 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem bezumownego korzystania z nieruchomości powoda w okresie od dnia 06.11.2013r. do dnia 06.10.2014r. (sygn.. akt I C 814/22), wyrokiem z 24 lutego 2022 r.: - w punkcie 1.zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8.996 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 października 2014r do dnia zapłaty, - w punkcie 2. w pozostałym zakresie powództwo oddalił, - w punkcie 3. koszty procesu rozdzielił stosunkowo obciążając nimi powoda w 14%, a pozwanego w 86 % i pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. Powyższy wyrok został zaskarżony w części, w punktach 1. i 3. przez pozwanego. Pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału, 2. uchybienia procesowe, które miały wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie przepisów art.321 k.p.c. , poprzez wydanie wyroku ponad żądanie zgłoszone w pozwie oraz art.233§1 k.p.c. w zw. z art.327 1 §1 pkt 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i nieustosunkowanie się do podniesionych przez pozwaną zastrzeżeń do opinii biegłego. Z uwagi na powyższe zarzuty apelujący wniósł o: 1. zmianę wyroku i oddalenie powództwa, 2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu za obie instancje wg norm przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania odwoławczego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się uzasadniona. Istotą zarzutów postawionych w apelacji było, że ustalając wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powoda, stanowiącej działkę oznaczoną numerem geodezyjnym (...) , na kwotę 8996 zł, Sąd Rejonowy oparł się na opinii biegłego J. M. , natomiast ustalenie to jest sprzeczne z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdyż wyliczenie biegłego co do kwoty 8996 zł dotyczyło nie tylko działki nr (...) . Nadto apelujący wskazał, że żądanie pozwu dotyczyło tylko wynagrodzenia za działkę nr (...) . Przedstawiony powyżej wywód pozwanego jest trafny, co powoduje, że zarzut apelacji, dotyczący naruszenia art.321 k.p.c. okazał się uzasadniony. W pozwie wyraźnie wskazano, że żądanie pozwu dotyczy wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiącej działkę gruntu (...) – księga wieczysta (...) . Żądanie to nie zostało w toku procesu zmienione ( wezwanie do zapłaty z 13 sierpnia 2014 r. –k.47 też dotyczyło tej tylko nieruchomości). Biegli, którzy wydawali opinie, objęli badaniem, a w konsekwencji wnioskami opinii, także inne nieruchomości, oprócz działki nr (...) , także działki nr (...) , zapisane, oprócz księgi wieczystej, której numer został wymieniony w pozwie, także w księgach wieczystych (...) . Z tez opinii biegłego J. M. wynika, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie,, ustalone przez niego w opinii, odnosi się do bezumownego korzystania przez pozwanego z działek nr (...) i na podstawie tej opinii nie sposób ustalić wynagrodzenia w odniesieniu do nieruchomości, którą wskazano w pozwie. Sąd Okręgowy zauważa przy tym, że objęcie opinią biegłego J. M. innych nieruchomości niż nieruchomość wymieniona w pozwie było konsekwencją tezy dowodowej, jaką Sąd Rejonowy sformułował w postanowieniu dowodowym w dniu 9 lipca 2015 r. (k.99), a następnie powielił w zleceniu do biegłego J. M. (k.405) oraz tego, że bezumowne korzystanie dotyczy gruntu zajętego przez urządzenia sanitarne, który to grunt zawiera się w granicach więcej niż jedna działka powoda wskazanej w pozwie. W postanowieniu dowodowym z 9 lipca 2015 r. Sąd Rejonowy postanowił przeprowadzić dowód co do ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, nie określając jakiej nieruchomości opina ma dotyczyć. W konsekwencji biegli sporządzali opinie, a zakres rzeczowy tych opinii stanowiła nie nieruchomość wskazana w pozwie, ale urządzenia sanitarne, które znajdują się na tej nieruchomości, ale też na nieruchomościach sąsiednich. Okoliczność, że Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie nie pokrywającym się z żądaniem pozwu, co w toku postepowania umknęło zarówno sądowi, jak i stronom postępowania, doprowadziło w konsekwencji do tego, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art.386§4 k.p.c. , Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok w punktach 1. i 3 . ( punkt 2. wyroku Sądu Rejonowego nie był zaskarżony, a więc nie podlegał kontroli instancyjnej ) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie Sądowi Rejonowemu. Orzeczenie o kosztach postępowania znajdowało podstawę w treści art.108 § k.p.c. Rzeczą Sądu Rejonowego przy ponownym rozpoznaniu spawy będzie rozstrzygnięcie w granicach zgłoszonego powództwa, przy czym Sąd Okręgowy zauważa, że to w gestii powoda pozostaje ewentualna zmiana podstawy faktycznej powództwa. Maria Antecka

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI