I C 813 / 11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka G. G., osoba cierpiąca na poważne schorzenia neurologiczne (udar mózgu, afazja, uszkodzenia mózgu), wniosła o stwierdzenie nieważności umowy darowizny udziałów w mieszkaniu, zawartej z jej wnuczką A. Ł. i córką G. P. w dniu 11.05.2011 r. Powódka twierdziła, że została podstępnie wprowadzona w błąd przez wnuczkę, nie rozumiała treści aktu notarialnego i podpisała go w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, zgodnie z art. 82 Kodeksu cywilnego. Pozwane wniosły o oddalenie powództwa, kwestionując twierdzenia powódki i podkreślając, że umowa została zawarta w formie aktu notarialnego, a notariusz ocenił stan świadomości powódki. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, po analizie dokumentacji medycznej i opinii biegłych, ustalił, że powódka w dniu podpisania umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z powodu głębokiego zespołu otępiennego i afazji mieszanej. Sąd uznał, że umowa darowizny była nieważna. Jednakże, sąd oddalił powództwo o ustalenie nieważności umowy na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Uzasadniono to brakiem interesu prawnego powódki w takim trybie dochodzenia roszczeń, gdyż właściwym postępowaniem w sytuacji, gdy nieważna umowa doprowadziła do wpisu w księdze wieczystej, jest proces o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Sąd wskazał, że samo ustalenie nieważności umowy nie zmieni wpisów w księdze wieczystej, a powódka musi wystąpić z odrębnym powództwem, aby odzyskać prawną własność nieruchomości. W związku z oddaleniem powództwa, zasądzono koszty procesu od powódki na rzecz pozwanych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że stan zdrowia wyłączający świadomość i swobodę woli prowadzi do nieważności czynności prawnej (art. 82 kc) oraz że w przypadku nieważności umowy darowizny nieruchomości prowadzącej do wpisu w księdze wieczystej, właściwym trybem dochodzenia praw jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a nie powództwo o ustalenie nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powódki z poważnymi schorzeniami neurologicznymi oraz kwestii proceduralnej związanej z wyborem właściwego trybu postępowania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy oświadczenie woli złożone przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 82 kc) jest nieważne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważne.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłych, która potwierdziła, że powódka z powodu swojego stanu zdrowia (zespół otępienny, afazja) nie była w stanie świadomie podjąć decyzji i wyrazić woli w dniu podpisania umowy darowizny.
Czy istnieje interes prawny w dochodzeniu ustalenia nieważności czynności prawnej na podstawie art. 189 kpc, gdy strona może dochodzić swoich praw w innym, szerszym postępowaniu sądowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie istnieje interes prawny w dochodzeniu ustalenia nieważności czynności prawnej na podstawie art. 189 kpc, jeśli strona może uzyskać pełniejszą ochronę prawną w innym postępowaniu, np. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w przypadku nieważności umowy darowizny prowadzącej do wpisu w księdze wieczystej, właściwym trybem jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ukwh), a nie samo ustalenie nieważności umowy, które nie doprowadzi do zmiany wpisów w księdze.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. G. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. Ł. | osoba_fizyczna | pozwana |
| G. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (3)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli; dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, choćby przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego, jeżeli ma w tym interes prawny.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
W wypadkach przewidzianych w ustawie (w tym w przypadku nieważności czynności prawnej stanowiącej podstawę wpisu) sąd może nakazać usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan zdrowia powódki w dniu podpisania umowy wyłączał świadomość i swobodę woli (art. 82 kc). • Właściwym trybem dochodzenia praw w sytuacji nieważności umowy darowizny prowadzącej do wpisu w księdze wieczystej jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ukwh), a nie powództwo o ustalenie nieważności umowy (art. 189 kpc).
Odrzucone argumenty
Powódka miała interes prawny w ustaleniu nieważności umowy darowizny na podstawie art. 189 kpc.
Godne uwagi sformułowania
Powódka znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. • Powódka nie rozumie zachowań własnych i zachowań innych ludzi. Nie zdaje sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. • Właściwym postępowaniem zmierzającym do przezwyciężenia takiego biegu rzeczy jest proces o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. • Samo samoistne ustalenie nieważności umowy darowizny niczego w relacji stron nie zmieni.
Skład orzekający
Krzysztof Rudnicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że stan zdrowia wyłączający świadomość i swobodę woli prowadzi do nieważności czynności prawnej (art. 82 kc) oraz że w przypadku nieważności umowy darowizny nieruchomości prowadzącej do wpisu w księdze wieczystej, właściwym trybem dochodzenia praw jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a nie powództwo o ustalenie nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powódki z poważnymi schorzeniami neurologicznymi oraz kwestii proceduralnej związanej z wyborem właściwego trybu postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny problem ochrony osób o ograniczonej świadomości i zdolności do podejmowania decyzji, a także kwestię wyboru właściwego trybu procesowego w skomplikowanych sytuacjach prawnych związanych z nieruchomościami.
“Czy można unieważnić umowę darowizny, gdy podpisano ją w stanie wyłączającym świadomość? Sąd wyjaśnia, ale wskazuje na inny tryb dochodzenia praw.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.