I C 793/14

Sygn. akt I C 793/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2015 roku Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: SSR Aleksandra Gawlas Protokolant: sekr. sądowy Agata Drachal po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na rozprawie sprawy z powództwa A. P. przeciwko Gminie K. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu ustala, że powódka A. P. wstąpiła z dniem 18.06.2014r. w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, położonego w K. przy ulicy (...) , którego właścicielem jest Gmina K. , w miejsce zmarłem matki H. M. (1) . I C 793/14 UZASADNIENIE A. P. wystąpiła z powództwem przeciwko Gminie K. domagając się ustalenia na podst. art. 691 k.c. wstąpienia przez nią w stosunek najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego pozwanego po zmarłym najemcy – matce H. M. (1) położonego w K. przy ul. (...) . Uzasadniając żądanie powódka argumentowała, że wyżej wskazany lokal jest lokalem komunalnym, który stanowi zasób pozwanej Gminy. Najemcą tego lokalu do daty śmierci była matka powódki H. M. (1) . Powódka w tym lokalu wraz z mężem zamieszkiwała do zgonu matki, z tym zastrzeżeniem, że z uwagi na chorobę matki zmuszona została do tymczasowego opuszczenia swojego centrum życiowego. Jako podstawę materialnoprawną swojego roszczenia powódka wskazała art. 691 k.c. Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki kosztów procesu. Pozwana przyznała, że co do zasady powódka należy do kręgu uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu lokalu po zmarłej matce w trybie przepisu art. 691 k.p.c. Pozwana podniosła jednak, że na datę śmierci H. M. (1) powódka nie spełniała warunku wynikającego z §2 przepis tj. stałego zamieszkiwania w tymże lokalu ze zmarłą najemczynią do chwili jej śmierci. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: H. M. (1) była najemcą lokalu mieszkalnego położonego przy (...) w K. pozostającego w zasobach pozwanej Gminy. H. M. (1) zmarła w dniu 18.06.2014r. Dowód: odpis skrócony aktu zgonu H. M. (1) k. 5 a , umowa o najem lokalu mieszkalnego k. 6-9, decyzja z dnia 3.08.1970 r. k. 29, odpis skrócony aktu zgonu H. M. (1) k. 5 a A. P. jest córką H. M. (1) . Bezsporne. W opisanym lokalu wraz z H. M. (1) stale mieszkała i była zameldowana A. P. i jej mąż J. P. . Zajmowali jeden z dwóch pokoi. Drugi pokój przeznaczony był dla H. M. (1) . A. P. w mieszkaniu przy (...) w K. miała wszystkie swoje rzeczy, w tym meble i sprzęty domowe kupione przez nią i jej męża. A. P. i jej J. P. (mąż) przeprowadzali wszystkie remonty mieszkania, kupowali za własne oszczędności wyposażenie mieszkania. Opłaty z tytułu czynszu były podzielone w ten sposób, że H. M. (2) płaciła 1/3 czynszu, a powódka i jej mąż 2/3. Dowód: zeznania świadka J. P. k.52’-53’, zeznania powódki A. P. k.59-60, karta informacyjna k. 30, wypis z rejestru gruntów z dnia 23.06.2014 r. k. 37 Stosunek rodzinny H. M. (2) do córki A. P. od wielu lat był nieprawidłowy, a negatywne relacje pomiędzy nimi uległy znacznemu pogorszeniu po przejściu H. M. (1) na emeryturę. Matka powódki zaczęła wykazywać dużą nerwowość, która coraz bardziej przeradzała się w agresję słowną skierowaną szczególnie wobec córki A. P. . H. M. (1) denerwowała sama obecność córki, miała zastrzeżenia do zwykłych, codziennych czynności przez nią wykonywanych. H. M. (1) była także słownie napastliwa, używając wobec powódki i jej męża wulgarnych wyrażeń czy zwrotów typu „wynoście się, bo to moje mieszkanie” czy „niech szlag was trafi”. J. P. – mąż powódki pozostawał obojętnym wobec niepoprawnych kontaktów z teściową. Natomiast A. P. , nie potrafiła poradzić sobie emocjonalnie z panującą atmosferą, zwłaszcza, że jej sfera psychiczna była zachwiana również z powodu utraty wnuczki, która zginęła potrącona przez samochód. W związku z przeżyciami osobistymi, jak i specyficznym zachowaniem matki, A. P. leczyła się zresztą w poradni zdrowia psychicznego. Przebieg dolegliwości H. M. (1) nasilał się z wiekiem i pod koniec życia matka powódki miała problemy z pamięcią, nie poznawała bliskich, rzucała w powódkę różnymi przedmiotami. A. P. coraz bardziej obawiała się nieracjonalnych zachowań matki. Kiedy relacja stała się nie do zniesienia, powódka postanowiła opuścić mieszkanie na pewien czas, pozostawiając w nim jednak wszystkie swoje rzeczy. A. P. i jej mąż J. P. nie dysponowali jednak innym lokalem, wobec czego w okresie letnim powódka nocowała w domku murowanym znajdującym się w należącym do małżeństwa ogródku działkowym, następnie przez kilka dni u swojej córki, a także u sąsiadki M. K. . W okresie zimowym, dzięki uprzejmości znajomych, A. P. nocowała w ich mieszkaniu, mieszczącym się zresztą na parterze budynku przy ul. (...) . Był to niezamieszkały lokal, wymagający odnowienia po powodzi w 1997r. Z lokalu przy ul. (...) w K. A. P. nigdy jednak nie zabrała swoich rzeczy, licząc, że sytuacja ulegnie poprawie i będzie mogła wrócić do domu. Tam też pozostało jej centrum życiowe. Do domu przychodziła regularnie, myła się tam i kąpała, zmieniała odzież, robiła pranie, przynosiła zakupy, gotowała. Czyniła to jednak wyłącznie wówczas, gdy poza matką, w mieszkaniu obecne były osoby trzecie, tj. bratowa powódki - L. M. lub mąż powódki J. P. . L. M. opiekowała się H. M. (1) i w związku z tym przebywała w mieszkaniu przy ul. (...) w godzinach od 9.00 do 16.00. Następnie pieczę nad teściową do godziny 9.00 następnego dnia, przejmował mąż powódki J. P. . Ten ostatni nie opuścił lokalu przy ul. (...) wraz z żoną, pomimo, że stanowili bardzo udane małżeństwo. On też wielokrotnie namawiał A. P. do powrotu do domu, ta jednak, z uwagi na słabą psychikę, odmawiała. Powódka wróciła do mieszkania dopiero po śmierci matki. Zorganizowała jej również pogrzeb i sfinansowała pomnik. Dowód: zeznania świadka J. P. k.52’-53’, zeznania powódki A. P. k.59-60, zeznania świadka M. K. k.53’-54, zeznania świadka L. M. k.54-54’, zeznania świadka R. Ł. k.54’-55, zaświadczenie z (...) z dn. 19.02.2015r. i 05.03.2015r. Pismem z dnia 23.06.2014r. A. P. wystąpiła do Gminy K. z wnioskiem o wstąpienie w stosunek najmu po zmarłej matce. Pozwana odmówiła uwzględnienia wniosku, twierdząc, iż powódka nie spełniła wymogu stałego zamieszkiwania z najemcą. Dowód: pismo pozwanego z dnia 27.08.2014 r. k. 10 i 21, pismo powódki z dnia 6.10.2014 r. k. 20, informacji uzyskanych od sąsiadów z dnia 27.08.2014 r. k. 22, pismo pozwanego z dnia 14.08.2014 r. k. 23 -24, pismo pozwanego z dnia 6.08.2014 r. k. 25 , pismo pozwanego z dnia 26.07.2014 r. k. 26, potwierdzenie odbioru pisma k. 27, pismo pozwanego z dnia 3.07.2014 r. k. 28, pismo MOPS w K. z dnia 16.07.2014 r. k. 31, oświadczenie powódki k. 32-33, pismo pozwanego z dnia 3.07.2014 r. k. 34, informacja k. 35-36, wniosek powódki z dnia 23.06.2014 r. k. 39-42. Sąd zważył, co następuje: Powództwo w niniejszej sprawie zasługiwało na uwzględnienie w całości. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że powódka A. P. należy do kręgu ustawowych osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłej matce zgodnie z regulacją zawartą w art. 691 k.c. Spór ograniczał się natomiast do ustalenia, czy powódka spełniła określoną w § 2 art. 691 k.c. przesłankę stałego zamieszkiwania z najemcą przed jego śmiercią. Sytuację po śmierci najemcy reguluje art. 691 k.c. W myśl § 1 tego artykułu w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Według § 2 osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Celem art. 691 k.c. jest zapewnienie praw do mieszkania osobom, dla których stanowiło ono centrum życiowe, najczęściej z uwagi na łączące ich z dotychczasowym najemcą więzy rodzinne i dla których pozbawienie ich praw najmu byłoby równoznaczne z utratą podstawowego dobra, jakim jest prawo do mieszkania. Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dowody z dokumentów prywatnych oraz zaoferowane przez stronę powodową dowody osobowe, w postaci zeznań świadków J. P. , M. K. , L. M. i R. Ł. oraz w postaci przesłuchania powódki w charakterze strony. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe dało podstawy do przyjęcia, że A. P. posiada status osoby stale zamieszkałej z najemczynią w przedmiotowym lokalu. Niewątpliwie od kilkunastu lat model życia rodziny P. funkcjonował w rzeczywistości ukształtowanej negatywnymi relacjami rodzinnymi powódki. Z zeznań przesłuchiwanych w sprawie świadków, znajdujących odzwierciedlenie twierdzeniach powódki, wynika jednoznacznie, iż najemczyni wykazywała agresję wobec powódki, starsza pani była osobą skoncentrowaną wyłącznie na sobie, a z wiekiem zachowywała się coraz gorzej. Stosunki pomiędzy matką a córką miały zatem niecodzienny charakter, nieadekwatny do ról jakie osoby te powinny spełniać względem siebie. Zachowanie H. M. (1) zasadnie mogło u powódki wywoływać obawę i poczucie zagrożenia do tego stopnia, że chcąc „uciec” przed matką, podjęła bardzo trudną decyzję o opuszczeniu domu rodzinnego, w którym pozostawiła nie tylko cały dorobek życia, ale w którym pozostał jej mąż J. P. . Fakt ten jednak, w żadnej mierze nie może prowadzić do wysuwanego przez stronę pozwaną wniosku, wedle którego w sprawie nie została spełniona przesłanka stałego zamieszkiwania z najemcą określona w § 2 art. 691 k.c. Czasowej rezygnacji z prawa do przebywania w miejscu stanowiącym centrum życiowe powódki nie można niewątpliwie traktować jako utraty przez nią posiadania. Jakkolwiek powódka w istocie „wyprowadziła się” z domu, uczyniła to jednak nie w celu wyzbycia się władztwa, ale kierowana koniecznością. Zgodnie z treścią art. 340 k.c. domniemywa się ciągłość posiadania, a niemożność posiadania, wywołana przez przeszkodę z natury swojej przemijającą , nie przerywa posiadania. Na potrzeby niniejszej sprawy należy wskazać na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1981 r., III CRN 314/80, OSNC 1981, nr 6, poz. 119, który uznał, że przesłanka stałego zamieszkiwania wymaga, aby dana osoba nie miała innego mieszkania, a lokal mieszkalny zajmowany przez tę osobę z najemcą stanowił centrum jej spraw życiowych. Dopuszczalne są przy tym przerwy w tym wspólnym zamieszkiwaniu (np. spowodowane dłuższym wyjazdem lub chorobą), a o tym, czy mimo takich przerw nadal mamy do czynienia ze wspólnym stałym zamieszkiwaniem, decyduje zamiar osób wspólnie zamieszkujących, a więc czynnik „ze sfery ich świadomości i woli" – por. wyrok SN z dnia 7 lutego 2002 r., I CKN 1023/99, LEX nr 53288. Stan stałego zamieszkiwania z najemcą ma trwać do chwili jego śmierci, nie ma za to znaczenia stan po jego śmierci, który nie wpływa na wstąpienie w najem – por. wyrok SN z dnia 28 października 1980 r., III CRN 230/80, M. Praw. 1994, nr 9, poz. 273. Dostrzeżenia tymczasem wymaga, że powódka wyraźnie i konsekwentnie manifestowała na zewnątrz swój status, m.in. przez to, że mieszkanie przy ul. (...) traktowała nadal jako swoje centrum życiowe, w którym koncentrowało się przecież również jej życie rodzinne – z mężem. Nie zabrała z mieszkania żadnych swoich rzeczy. Żaden z przesłuchanych w sprawie świadków, w tym sąsiadka powódki, nie potwierdził tezy strony pozwanej, że A. P. wyprowadziła się z zamiarem opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania. Nikt nie widział, aby wynoszone były ze spornego lokalu i przenoszone w inne miejsce meble czy inne rzeczy. Przeciwnie, powódka widywana była, gdy wracała do swojego mieszkania z zakupami i przebywała w nim. W trakcie obecności męża i bratowej A. P. wykonywała typowe dla domownika czynności. Zdaniem sądu, okoliczności te potwierdzają, że obecność A. P. w innych miejscach, miała tylko doraźny charakter. Strona przeciwna nie przedstawiła natomiast kontrargumentów ( art. 6 k.c. ). Jedynym dowodem, mającym, w ocenie pozwanej, świadczyć o braku spełnienia przez powódkę przesłanki stałego zamieszkiwania z najemcą, był dokument w postaci „informacji uzyskanych wśród sąsiadów lokalu przy ul. (...) ” (k. 22), z którego wynika wyłącznie, że kobieta o nieustalonej tożsamości z lokalu nr (...) , twierdzi, że powódka i jej mąż od czasu powodzi w 1997r. nie mieszkali z H. M. (1) . Co więcej, strona pozwana, wezwana do wskazania danych osobowych i adresowych tejże osoby, celem przesłuchania jej w charakterze świadka (pkt 2 postanowienia sądu z dnia 13.02.2015r., k. 55), pod rygorem skutków procesowych z art. 233 § 2 k.p.c. , wymaganych informacji nie podała. Sąd ostatecznie uznał, iż dokument ten nie posiada żadnej wartości dowodowej. W tych okolicznościach, uznając, iż po stronie A. P. spełnione zostały wszystkie niezbędne przesłanki określone w art. 691 § 1 i § 2 k.c. , uwzględnił żądanie pozwu w całości. Biorąc pod rozwagę poczynione ustalenia faktyczne, treść przywołanych przepisów prawa oraz przeprowadzone rozważania, należało orzec jak w sentencji wyroku.