I C 793/12

Sygn. I C 793/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Lublinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO Zofia Homa Protokolant: Sekr. sądowy Katarzyna Golubińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2013 r. w Lublinie sprawy z powództwa (...) Fundusz Inwestycyjny (...) z siedzibą w G. przeciwko M. S. i B. S. (1) o zapłatę I. zasądza od pozwanych M. S. i B. S. (1) solidarnie na rzecz powoda (...) Fundusz Inwestycyjny (...) z siedzibą w G. kwotę 1 000 000,00 (jeden milion) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 września 2012 roku do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanych M. S. i B. S. (1) na rzecz powoda (...) Fundusz Inwestycyjny (...) z siedzibą w G. kwotę 19 717,00 (dziewiętnaście tysięcy siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Sygn. akt IC 793/12 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 23 lipca 2012 roku (...) Fundusz Inwestycyjny (...) z siedzibą w G. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych M. S. i B. S. (1) kwoty 1 000 000,00 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w dniu 10 lutego 2010 roku pomiędzy Bankiem (...) S.A. w P. jako zbywcą, a (...) Funduszem Inwestycyjnym (...) w G. jako nabywcą, została zawarta umowa przelewu wierzytelności, na podstawie której Fundusz nabył wierzytelność wynikającą z umowy kredytu inwestycyjnego z dnia 14 sierpnia 2001roku zawartej pomiędzy M. S. a (...) Bankiem (...) S.A. w P. , (poprzednikiem prawnym (...) S.A. ) poręczoną przez B. S. (1) ( pozew k.3 – 6). W odpowiedzi na pozew B. S. (1) i M. S. wnieśli o oddalenie powództwa, kwestionując zarówno wysokość roszczenia zgłoszonego w pozwie, jak też podnosząc zarzut przedawnienia ( odpowiedź na pozew k. 87 – 90). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny W dniu 26 lipca 2001roku w L. pomiędzy Bankiem (...) Spółka Akcyjna we W. (...) Oddział w L. a M. S. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (...) została zawarta generalna umowa kredytowa. W punkcie 1 umowy Bank zobowiązał się do udzielenia kredytobiorcy zgodnie ze zgłoszonym zapotrzebowaniem, kredytów obrotowych i inwestycyjnych według zasad określonych w ustawie Prawo bankowe , Regulaminach udzielania kredytów i pożyczek pieniężnych na cele niekonsumpcyjne obowiązujących w Banku (...) S.A. i niniejszej umowie do łącznej kwoty 10 000 000,00zł. Zgodnie z punktem 4 umowy zabezpieczeniem spłaty kredytów udzielanych w przyszłości na podstawie niniejszej umowy oraz szczegółowych umów kredytowych jest hipoteka kaucyjna na nieruchomości położonej w S. gmina C. , dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) w Sądzie Rejonowym w Chełmie, do wysokości 10 000 000,00zł.( umowa k.20). Na podstawie tej umowy w dniu 14 sierpnia 2001 roku w L. została zawarta umowa o kredyt inwestycyjny nr (...) pomiędzy M. S. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (...) a Bankiem (...) S.A. na kwotę 3 800 000,00zł. Zabezpieczeniem spłaty długu przez kredytobiorcę było między innymi ustanowienie hipoteki kaucyjnej na nieruchomości w S. gm. C. KW nr (...) ustanowionej na podstawie umowy generalnej z dnia 26 lipca 2001r. wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej, poręczenie cywilne małżonki kredytobiorcy B. S. (1) , przewłaszczenie zapasów magazynowych produktów gotowych wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej, zastawów rejestrowych na zbiorze rzeczy ruchomych w łącznej kwocie 3 800 000,00zł. wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej oraz kaucja w wysokości 1 000 000,00zł. ( umowa k. 21 – 27). W dniu 9 listopada 2001r. strony zawarły aneks nr (...) do przedmiotowej umowy, nie zmieniając terminu spłaty zadłużenia (k.28 - 29). W dniu 21 października 2002r. strony zawarły aneks nr (...) do przedmiotowej umowy, który również nie zmienił terminu spłaty zadłużenia (k.30). Następnie aneksem nr (...) z dnia 27 lutego 2004r. strony ustaliły terminy spłat pozostałego zadłużenia ( k.31 – 32). Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2009r. Komornik Sądowy ( dawniej Rewir I) przy Sądzie Rejonowym w Chełmie B. S. (2) umorzyła postępowanie egzekucyjne wobec bezskuteczności egzekucji prowadzone z wniosku Banku (...) S.A. W. przeciwko M. S. i B. S. (1) . Postępowanie było prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy obejmujący bankowy tytuł egzekucyjny nr (...) opatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Chełmie z dnia 22 listopada 2004 roku ( k. 104 – 110). W dniu 10 lutego 2010r. Bank (...) S.A. z siedzibą we W. ( sprzedający) zawarł z (...) Funduszem Inwestycyjnym (...) z siedzibą w G. ( kupującym) umowę sprzedaży wierzytelności ( umowa k.35 – 46, wyciąg z rejestru funduszu k.13 – 14). Sprzedający przeniósł na kupującego wszelkie prawa związane z nabytymi wierzytelnościami, w szczególności zabezpieczenia ustanowione na rzecz Banku (...) z siedzibą we W. w tym również wobec pozwanych M. S. i B. S. (1) z tytułu umowy kredytu inwestycyjnego nr (...) z dnia 14 sierpnia 2001r.( załącznik 1 do umowy k.133). O przelewie przedmiotowych wierzytelności bank powiadomił pozwanych pismem z dnia 23 lutego 2010r. ( k.150 – 151). Pismem z dnia 11 marca 2010r. powód poinformował pozwanych o cesji wierzytelności i zmianie wierzyciela oraz wezwał do zapłaty kwoty 3 754 666,12 zł. ( informacja i wezwanie k. 69 – 74). Pozwani nie dokonali zapłaty w wyznaczonym terminie. Pismem z dnia 6 lipca 2011r. Bank (...) S.A. z siedzibą we W. złożył oświadczenie, iż (...) Fundusz Inwestycyjny (...) z siedzibą w G. na podstawie umowy cesji z dnia 10 lutego 2010r. nabył od Banku (...) S. A. wierzytelność przysługującą Bankowi wobec M. S. i B. S. (1) z tytułu umowy o kredyt inwestycyjny nr (...) z dnia 14 sierpnia 2001r.( k.51). W dniu 9 lipca 2012r. powód wystawił wyciąg z ksiąg rachunkowych, potwierdzający fakt przejścia wierzytelności i zabezpieczenia hipotecznego na jego rzecz ( k.66). W księdze wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd rejonowy w Chełmie dla nieruchomości położonej w miejscowości S. stanowiącej własność pozwanych w dziale IV wpisana jest na rzecz powoda hipoteka umowna kaucyjna na sumę 10 000 000,00zł.(k. 57 – 65). Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przywołane dowody – oryginały i kopie dokumentów prywatnych i urzędowych, których autentyczności (zgodności z oryginałem) nikt nie kwestionował. W przywołanym zakresie wskazane dowody tworzą łańcuch dowodów niesprzecznych wewnętrznie, wzajemnie logicznie się dopełniających Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Powództwo podlega uwzględnieniu w całości, z uwagi na niepodzielenie zarzutów pozwanych. Spór pomiędzy stronami tyczył kwestii, czy w niespornym stanie faktycznym, w dacie wytoczenia powództwa ( 23 lipca 2012r.), powodowi przysługiwała nieprzedawniona wierzytelność, w danej wysokości (twierdzenie powoda), czy też zgłoszone roszczenia uległy przedawnieniu przed tą datą (zarzuty pozwanych). Zgodnie z art. 117 § 2 k.c. , skutek upływu terminu przedawnienia roszczeń jest taki, że zobowiązanie nie wygasa, przekształca się w zobowiązanie naturalne, a dłużnik może uchylić się od jego zaspokojenia. Bieg przedawnienia przerywa się, w myśl art. 123 § 1 pkt 1 k.c. , przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń, powziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub zaspokojenia roszczenia. Po każdym przerwaniu przedawnienie rozpoczyna bieg na nowo, a jeżeli przerwanie biegu wynika z czynności w postępowaniu sądowym lub egzekucyjnym, bieg przedawnienia ulega zawieszeniu do czasu zakończenia postępowania (ar. 124 § 1 i 2 k.c. ). Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w dniu 28 grudnia 2009r. i od tej daty termin przedawnienia biegnie na nowo. Brak jest podstaw do twierdzenia, że powinno być umorzone z datą wcześniejszą. Stwierdzenie tego w niniejszym postepowaniu prowadziłoby do ustaleń contra legem. Z tego względu Sąd oddalił wniosek pełnomocnika pozwanych o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach sprawy Km 2155/04 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Chełmie B. S. (2) . Ubocznie należy także zaznaczyć, że skuteczne nawet podniesienie zarzutu przedawnienia roszczeń przez pozwanych musiałoby być uznane w realiach niniejszej sprawy za sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem takiego uprawnienia oraz zasadami współżycia społecznego (w tym zwłaszcza zasadą nakazującą dochowywania zawartych kontraktów i lojalnego zachowania względem drugiej strony czynności cywilno prawnej). Obie strony umów kredytowych były przedsiębiorcami, pozwany M. S. zaciągał zobowiązania na prowadzenie i powiększenie swojej działalności gospodarczej, bezspornie profity z takiej szerokiej działalności czerpała również poręczycielka – jego żona. Ewentualne niepowodzenie takiej działalności w późniejszym okresie czasu, permanentnie wpisane do katalogu ryzyka każdego przedsięwzięcia gospodarczego prowadzonego w celu uzyskania zysku, nie uzasadnia przerzucania skutków tego niepowodzenia na inny podmiot gospodarczy, wcześniej umożliwiający pozwanemu prowadzenie i rozwój takiej działalności na korzystnych warunkach. Opisane lojalne i niewymuszone działania oraz zachowania drugiej strony umów kredytowych (banku), przy formalnej równorzędności podmiotów gospodarczych – stron tych umów, nakazywały negatywnie oceniać – w świetle dyspozycji art. 5 k.c. (przepisu prawa materialnego, a więc stosowanego przez Sąd z urzędu przy ocenie każdego powództwa, bez względu na inicjatywę samych stron) – zachowanie pozwanych w okresie kilkunastu lat, którzy uchylali się od pełnej spłaty swoich długów i końcowo dążą do uchylenia się w ogóle od zaspokojenia wierzycieli, wykorzystując instytucję prawa materialnego (przedawnienie) ustanowioną wyłącznie dla przypadków, gdy nieuzasadniony brak działań podmiotu uprawnionego, w zakreślonym ustawą okresie czasu, stanowiłby zagrożenie pewności i stabilizacji stanu ekonomicznego zobowiązanych. W realiach sprawy sytuacja taka nie ma miejsca, pozwani od kilkunastu lat świadomie nie płacą swoich długów i świadomie korzystają z dostępnych instytucji procesowych mających opóźnić, zniweczyć lub wstrzymać czynności egzekucyjne ich wierzycieli, zatem ich sytuacja prawno-ekonomiczna od wielu lat nie nosi cech niepewności, wynika z ich własnego zachowania, a nie nagannej (czyli nie zasługującej na prawną ochronę) bierności drugiej strony umów. Istotne bowiem jest to, że bezspornie pobrali oni od kredytodawcy sumy pieniężne o bardzo znaczącej wartości ekonomicznej i kredytobiorca zużył je na własne zamierzenia gospodarcze, nie poczuwając się następnie do obowiązku zwrotu choćby samej sumy kapitału. Brak jest również podstaw aby kwestionować skuteczność umowy cesji zawartej w dniu 10 lutego 2010r. wskazać należy, że dłużnik jest zobowiązany do świadczenia na rzecz cesjonariusza z chwilą otrzymania od zbywcy informacji o przelewie wierzytelności. Strona pozwana nie kwestionowała, iż taką informację otrzymała od obu stron umowy cesji ( k. 69 – 74,150-151). W postanowieniu z dnia 12 stycznia 2011r., ICSK 118/10 Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli dłużnik banku będący kredytobiorcą nie dotrzymuje warunków udzielenia kredytu, bank może dokonać przelewu wierzytelności na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego bez zgody zarówno tego dłużnika, jak i dłużnika banku z tytułu zabezpieczonego kredytu. ( LEX nr 950420) . Nabycie przez powoda wierzytelności wobec pozwanych, wysokości długu z tytułu kredytu inwestycyjnego z dnia 14 sierpnia 2001r. od Banku (...) S.A. wynika z wyciągu z ksiąg rachunkowych powoda z dnia 9 lipca 2012r. wystawionego przez osobę upoważniona do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych funduszu ( k. 66 -67) Stosownie do art. 194 ust. 1 ustawy o funduszach z 27.05.2004 r. (Dz.U. 2004/146/1546 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 20.07.2013 r., wyciągi z ksiąg rachunkowych powodowego Funduszu mają moc dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. , lecz zgodnie z art. 194 ust. 2 tej ustawy, nie mają mocy dokumentów urzędowych w postępowaniach cywilnych. Takie unormowanie problemu mocy dowodowej dokumentów bankowych i funduszy inwestycyjnych zostało już zaakceptowane przez Trybunał Konstytucyjny, który uznał przyjętą regulację za właściwą gwarancję konstytucyjności przyjętych uprawnień banków i funduszy (por. uzasad. post. TK z 24.09.2013 r. P 3/13 – portal orzeczeń TK). Zarazem TK wskazał, że dla przyjęcia zgodności z Konstytucją RP , w sporach funduszy inwestycyjnych lub banków z przedsiębiorcami, przepisów art. 95 ust. 1 pr. bank. i art. 194 ust. o funduszach, koniecznym jest stwierdzenie, że ustawa nowelizująca obie opisywane ustawy weszła w życie po upływie 14 dniowego vacatio legis i nie zawierała żadnych przepisów przejściowych. Decyzją prawodawcy nie uchylono, ani nie zmieniono brzmienia dotychczasowych przepisów (których zgodność z Konstytucją już została zakwestionowana (w stosunku do konsumentów) i z dużą dozą prawdopodobieństwa byłaby dalej zakwestionowana w całości, w stosunku do przedsiębiorców – uzasadnienie przywołanego postanowienia), lecz dodano do nich nowe jednostki redakcyjne w przepisach obu ustaw, skutkujące traktowaniem dokumentów banków i funduszy, w postępowaniach cywilnych, jako dokumentów prywatnych. Ponieważ kwestia oceny charakteru określonego dokumentu jest regulacją proceduralną, to zdaniem Trybunału Konstytucyjnego dodane przepisy (w tym art. 194 ust. 2 ust.o funduszach) znaleźć muszą zastosowanie we wszystkich toczących się w dniu 20.07.2013 r. postępowaniach cywilnych, zgodnie z zasadą prawa intertemporalnego bezpośredniego działania nowej ustawy procesowej. Reguła ta musiała, zatem znaleźć zastosowanie także w niniejszym procesie, w którym moment wyrokowania bezspornie nastąpił po dniu wejścia w życie omawianego przepisu. Konkludując, wyciąg z ksiąg rachunkowych powodowego Funduszu, sam w sobie będący dokumentem urzędowym (pod warunkiem formalnie prawidłowego sporządzenia), złożony w sprawie, w niniejszym procesie ma (w aspekcie źródła dowodowego) jedynie moc dokumentu prywatnego i nie stanowi dowodu, że to co jest w nim stwierdzone, jest zgodne ze stanem faktycznym. Nie mniej jednak nie oznaczało to jak wywodzili pozwani, że powód nie udowodnił w sprawie wysokości roszczenia. Sąd winien był brać pod uwagę wszystkie ustalone fakty i wynikające z nich domniemania faktyczne. Bezspornym jest to, że Bankowy Tytuł Egzekucyjny nr (...) (oceniany w dacie wyrokowania w niniejszym procesie, także jako dokument prywatny) opisywał w swej treści kwotę należności głównej długu pozwanych wyższą, niż ostatecznie została objęta żądaniem pozwu, a po wystawieniu tytułu egzekucyjnego i opatrzeniu go klauzulą wykonalności przez Sąd, bank wszczął egzekucję długu, między innymi z nieruchomości stanowiącej własność pozwanych. Pozwani przez okres kilkunastu lat nie podważyli skutecznie przedmiotowego tytułu wykonawczego, nie ograniczyli także jego wykonalności mimo, że tytuł egzekucyjny nie pochodził od sądu i możliwym było podnoszenie wszelkich zarzutów przeciwko jego treści. Pozwani nawet nie podjęli obrony przeciwko nadaniu takiemu tytułowi klauzuli wykonalności na rzecz banku, co w świetle zasad doświadczenia życiowego stwarza domniemanie, że nie kwestionowali prawdziwości materialnej treści przedmiotowego bte. O skuteczności umowy cesji świadczy również potwierdzenie zapłaty wynikające z oświadczenia banku z dnia 6 lipca 2011r.( k.51) oraz przesłanej przez bank pozwanym informacji o dokonanej cesji z dnia 23 lutego 2010r.( k.150 – 153). Oświadczenie zostało podpisane przez osobę do tego umocowaną do podpisywania tego rodzaju dokumentów (k.52 – 54). W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym zdaniem Sądu nie ma żadnych podstaw aby kwestionować skuteczność cesji wierzytelności objętych niniejszym sporem. Pozwany jest niewątpliwie również dłużnikiem rzeczowym powoda o czym przesądza odpis księgi wieczystej (...) Sądu Rejonowego w Chełmie, w której na rzecz powoda została wpisana hipoteka kaucyjna na nieruchomości pozwanych do kwoty 10 000 000,00zł.( k. 57 – 65). Pozwani nie wykazali aby zakwestionowali wpis w księdze wieczystej w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wpis hipoteki na rzecz powoda dokonany został na podstawie generalnej umowy kredytu zawartej pomiędzy Bankiem (...) S.A. we W. a M. S. w dniu 26 lipca 2001r. ( k. 20). Zgodnie z jej postanowieniami bank zobowiązał się udzielić pozwanemu kredytów do łącznej wysokości 10 000 000,00zł. a zabezpieczeniem spłaty kredytów udzielanych w przyszłości na podstawie umowy ramowej i szczegółowych umów kredytowych była właśnie hipoteka kaucyjna na nieruchomości położonej w miejscowości S. gm. C. . Wbrew twierdzeniom strony pozwanej umowa ta spełnia wszystkie warunki umowy ramowej a nie jak chcą pozwani listu intencyjnego. Na jej podstawie utworzony został konkretny stosunek prawny, który może być przedmiotem zabezpieczenia hipotecznego. Ponadto strona pozwana nie udowodniła, które zapisy umowy miałyby przesądzać o intencyjnym charakterze tego dokumentu. W wyroku z dnia 13 maja 2010r., IV CSK 558/09, OSNC 2010/12/168 Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli dłużnik banku będący kredytobiorcą nie dotrzymuje warunków udzielenia kredytu, bank może dokonać przelewu wierzytelności na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego bez zgody zarówno tego dłużnika, jak i dłużnika banku z tytułu zabezpieczenia kredytu. W konsekwencji, wobec udowodnienia wysokości roszczenia przez powodowy Fundusz w oparciu o art. 471 k.c. oraz art. 481 § 1 i 482 § 1 k.c. powództwo podlegało uwzględnieniu w całości Pozwani przegrali proces i na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. należało zasądzić od nich zwrot kosztów procesu na rzecz powódki. Na wysokość zasądzony kosztów składają się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 7 200,00zł., opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00zł. oraz opłata od pozwu w wysokości 12 500,00zł. Mając na uwadze powyższe w oparciu o powołane przepisy Sąd orzekł jak w wyroku.