I C 790/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny we Wrocławiu, rozpoznając sprawę z powództwa P. E. i Z. E. przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) w C., oddalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy. Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz powodów łącznie 52 277,14 zł wraz z odsetkami oraz ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do waluty obcej z dnia 17 sierpnia 2006 r. zawartej między stronami. Apelacja banku dotyczyła w szczególności punktu ustalającego nieważność umowy. Sąd Apelacyjny uznał apelację za niezasadną, podkreślając, że postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej, wytoczone przeciwko bankowi, w którym ogłoszono upadłość, nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości i może być kontynuowane. Sąd odwoławczy podzielił ocenę prawną Sądu pierwszej instancji, wskazując na trzy zasadnicze wady umów: brak precyzyjnego opisu mechanizmu ustalania kursu waluty, brak pouczenia o ryzyku związanym z walutą obcą oraz obciążenie ryzykiem deprecjacji wyłącznie powodów. Sąd uznał, że klauzule te naruszały dobre obyczaje i rażąco naruszały interesy konsumentów (art. 385¹ § 1 k.c.), a bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia tych postanowień. Sąd odrzucił argumentację banku, że wybór kredytu CHF przez powodów świadczy o indywidualnym uzgodnieniu. Podkreślono, że bank, jako profesjonalista, powinien zadbać o interesy konsumentów, a nie tylko o własne korzyści, przerzucając całe ryzyko na konsumentów. Sąd stwierdził, że nie jest możliwe uzupełnianie umowy przepisami dyspozytywnymi ani zastępowanie abuzywnych postanowień innymi, co prowadzi do nieważności umowy. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul dotyczących kursu waluty i braku należytego pouczenia konsumentów, a także kwestii proceduralnych związanych z upadłością banku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów indeksowanych do waluty obcej, z klauzulami przyznającymi bankowi nadmierną swobodę i obciążającymi konsumenta ryzykiem. Interpretacja może być odmienna dla umów o innej konstrukcji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sprawa o ustalenie nieważności umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej, wytoczona przeciwko bankowi, w którym ogłoszono upadłość, podlega zgłoszeniu do masy upadłości i czy postępowanie w tej sprawie powinno zostać zawieszone na podstawie art. 145 ust. 1 prawa upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprawa o ustalenie nieważności umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości w rozumieniu art. 145 ust. 1 prawa upadłościowego, a postępowanie może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że pojęcie postępowania sądowego o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości funkcjonuje w specyficznym kontekście prawnym. W postępowaniu upadłościowym nie ma odpowiednika sprawy o ustalenie, a kwestia istnienia prawa lub stosunku prawnego jest badana jako przesłanka umieszczenia wierzytelności na liście. Celem art. 145 ust. 1 prawa upadłościowego jest zatamowanie postępowań, które mogą stać się zbędne wskutek umieszczenia wierzytelności na liście, co nie dotyczy spraw o ustalenie. Prowadzenie takich spraw niezależnie, z udziałem syndyka, nie narusza prawa stron do sądu.
Czy klauzule umowne dotyczące mechanizmu ustalania kursu waluty obcej w umowie kredytu hipotecznego, które przyznają bankowi swobodę w ustalaniu kursu i obciążają ryzykiem deprecjacji wyłącznie konsumenta, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie klauzule są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak precyzyjnego opisu mechanizmu ustalania kursu waluty, brak pouczenia o ryzyku oraz obciążenie ryzykiem deprecjacji wyłącznie konsumenta narusza dobre obyczaje i rażąco narusza interesy konsumenta. Bank nie wykazał, aby te postanowienia zostały indywidualnie uzgodnione. Brak rozłożenia ryzyka na obie strony, przy jednoczesnym czerpaniu korzyści przez bank, jest sprzeczny z dobrymi obyczajami.
Czy wadliwe pouczenie konsumenta o ryzyku walutowym w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej może stanowić podstawę do uznania umowy za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwe pouczenie o ryzyku kursowym stanowi postanowienie abuzywne, które może skutkować nieważnością zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wymóg informacyjny musi być wykonany w sposób umożliwiający konsumentowi oszacowanie konsekwencji ekonomicznych. Lakoniczne oświadczenie o poinformowaniu o ryzyku nie czyni zadość obowiązkowi. Bank powinien przedstawić symulacje i mechanizmy ochronne. Wadliwe pouczenie narusza zasadę lojalności i zaufania publicznego banku.
Czy sąd może zastąpić abuzywne postanowienia umowy kredytowej przepisami dyspozytywnymi, np. art. 358 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest uprawniony do zastępowania abuzywnych postanowień umowy innymi przepisami, gdyż stoi to w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE, które stwierdzają, że sąd nie może korygować umowy w sposób odpowiadający woli przedsiębiorcy. Zastąpienie klauzul niedozwolonych innymi przepisami, w tym art. 358 § 2 k.c., jest niedopuszczalne, zwłaszcza gdy przepis ten nie obowiązywał w chwili zawarcia umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. E. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. E. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości (...) w C. | inne | pozwany |
| (...) S.A. z siedzibą w C. w restrukturyzacji | spółka | pozwany |
| (...) Bank S.A. w T. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 145 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zawieszenia postępowania w sprawach o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 180 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podjęcia zawieszonego postępowania.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania prawomocnym orzeczeniem sądu.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Zmiana siły nabywczej pieniądza.
k.c. art. 385¹ § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowienia umowy.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowień umowy z dobrymi obyczajami.
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zobowiązań w walucie obcej (nieobowiązujący w dacie zawarcia umowy).
u.k.h. art. 7 § 4
Ustawa o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami
Mechanizmy ochronne dla konsumentów.
u.k.h. art. 29 § 8
Ustawa o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami
Mechanizmy ochronne dla konsumentów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe pouczenie konsumentów o ryzyku walutowym. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul dotyczących kursu waluty. • Obciążenie ryzykiem deprecjacji wyłącznie konsumenta. • Brak precyzyjnego mechanizmu ustalania kursu waluty. • Nieważność umowy z uwagi na abuzywność klauzul.
Odrzucone argumenty
Apelacja banku jako niezasadna. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez Sąd I instancji. • Argumentacja banku dotycząca indywidualnego uzgodnienia umowy. • Możliwość zastosowania art. 358 § 2 k.c. do uzupełnienia umowy.
Godne uwagi sformułowania
nie jest sprawą 'o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości' • nie stwarza to jednak przeszkód do dokonania samodzielnych ocen przez organy prowadzące oba wspomniane postępowania • nie ma odpowiednika sprawy o ustalenie • w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu • wszystkie zarzuty są jednak wyłącznie subiektywną, niczym niepopartą polemiką ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji • strona pozwana ponosi pełną odpowiedzialność • próbując przerzucić odpowiedzialności i ryzyko związane z zawartymi umowami na konsumentów • brak precyzyjnego opisu mechanizmu ustalania kursu waluty obcej • brak precyzyjnego pouczenia powodów o ryzyku związanym z wyrażeniem ich zobowiązania czynnikiem losowym • umowy obciążają ryzykiem deprecjacji waluty obcej wyłącznie powodów • pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumentów • nie można nawet domniemywać, iż kwestia ta w ogóle nie była poruszana, a tym bardziej wyjaśniana powodom • nie jest uprawnione zastąpienie przez Sąd postanowień niedozwolonych innymi • nie ma możliwości uzupełniania niekompletnej umowy łączącej strony przepisami dyspozytywnymi • Bank, w założeniu ustrojowym, jest podmiotem zaufania publicznego.
Skład orzekający
Jacek Gołaczyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul dotyczących kursu waluty i braku należytego pouczenia konsumentów, a także kwestii proceduralnych związanych z upadłością banku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów indeksowanych do waluty obcej, z klauzulami przyznającymi bankowi nadmierną swobodę i obciążającymi konsumenta ryzykiem. Interpretacja może być odmienna dla umów o innej konstrukcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych, zawiera szczegółową analizę abuzywności klauzul i wadliwego pouczenia, a także rozstrzyga istotne kwestie proceduralne związane z upadłością banku.
“Kredyt frankowy nieważny przez błędy banku? Sąd Apelacyjny rozwiewa wątpliwości w głośnej sprawie!”
Dane finansowe
WPS: 52 277,14 PLN
kwota główna: 52 277,14 PLN
koszty postępowania: 6434 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.