I C 733/24

Sygnatura akt I C 733/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia Andrzej Kuryłek Protokolant: Jakub Wojdyna po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko (...) Szpitalowi (...) z siedzibą w Z. o zapłatę I zasądza od pozwanego (...) Szpitala (...) z siedzibą w Z. na rzecz powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 234 946,19 (dwieście trzydzieści cztery tysiące dziewięćset czterdzieści sześć i 19/100) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, liczonymi od kwoty 234 621,70 (dwieście trzydzieści cztery tysiące sześćset dwadzieścia jeden i 70/100) złotych od dnia 21 maja 2024 r. do dnia zapłaty, II ustala, iż powód wygrał sprawę w całości i należy mu się od pozwanego zwrot kosztów procesu w całości, których wyliczenie pozostawia Referendarzowi Sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku. Sygn. akt I C 733/24 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 21 maja 2024 r. (data stempla pocztowego, k. 217) powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w Z. wniósł przeciwko (...) Szpitalowi (...) z siedzibą w Z. o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i orzeczenie obowiązku zapłaty przez pozwanego na rzecz powoda kwoty 234 946,19 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, liczonymi od kwoty 234 621,70 zł od dnia wytoczenia powództwa, tj. od 21 maja 2024 r. do dnia zapłaty. Powód wniósł ponadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i substytucji. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że zawarł z pozwanym, w wyniku rozstrzygnięcia postępowań o udzielenie zamówień publicznych, osiem umów. Powód podał, że umowy były przez niego wykonywane, a pozwany nie wnosił zastrzeżeń co do ich realizacji. Strona powodowa wskazała, że prawidłowo wywiązała się ze swoich zobowiązań, w związku z czym wystawiła i doręczyła pozwanemu faktury VAT za dostarczone towary ze wskazaniem ilości i ceny, stosownie do postanowień umów oraz złożonych ofert w postępowaniach przetargowych. Powód wskazał ponadto, że pozwany składał dodatkowe zamówienia na towary nieobjęte umowami. Również w tym zakresie powód wywiązał się ze swoich zobowiązań i doręczył pozwanemu faktury VAT dotyczące tych zamówień. Zgodnie z postanowieniami umownymi dotyczącymi sposobu płatności pozwany zobowiązał się do uregulowania należności wynikających z wystawionych faktur w terminach określonych w umowach, wynoszących każdorazowo 60 dni. W przypadku zamówień złożonych poza zawartymi umowami termin płatności każdej faktury został określony na 30 dni. Powód wskazał, że wystawił pozwanemu łącznie 51 faktur VAT. Pozwany Szpital nie dokonał zapłaty należności wynikających z tych faktur, tym samym zaktualizował się obowiązek zapłaty zarówno należności głównej, jak i odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych od należności głównej. Powód wskazał, że dochodzi od pozwanego kwoty 234 946,19 zł, na którą składają się: kwota 216 657,27 zł tytułem należności głównej z niespłaconych faktur, kwota 17 964,43 zł tytułem skapitalizowanych na dzień wytoczenia powództwa odsetek oraz kwota 324,49 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania wierzytelności, stanowiąca równowartość 70 euro obliczona zgodnie ze średnim kursem euro NBP na dzień 29 września 2023 r. Jako podstawę prawną roszczenia powód wskazał postanowienia umów, wystawione faktury VAT oraz art. 8 i art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, a także art. 482 k.c. Powód wskazał, że pozwany jest podmiotem publicznym będącym podmiotem leczniczym, co zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych uzasadnia zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty w wysokości określonej w art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, tj. odsetek równych sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 8 punktów procentowych. (pozew, k. 3–12) W dniu 5 czerwca 2024 r. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. (nakaz zapłaty, k. 220) Pozwany wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym w dniu 3 lipca 2024 r. (data stempla pocztowego, k. 268), zaskarżając nakaz zapłaty w całości. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany wskazał, że zgodnie z posiadanymi przez szpital informacjami powszechną praktyką wśród kontrahentów podmiotów leczniczych jest otrzymywanie zapłaty od podmiotu (...) S.A. lub (...) (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego, który na podstawie odrębnych umów z kontrahentem dokonuje zapłaty z tytułu wystawionych faktur VAT, a następnie prowadzi czynności windykacyjne wobec dłużnika, pozornie w imieniu wierzyciela, a w rzeczywistości na swoją rzecz. Pozwany wskazał, że art. 54 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej zawiera generalny zakaz dokonywania czynności mających na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Pozwany podał, że regulacja ta normuje zasady gospodarki samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej i ma na celu ograniczenie handlu wierzytelnościami poprzez konieczność uzyskania zgody podmiotu tworzącego dany zakład. W ocenie pozwanego intencją ustawodawcy było objęcie tym ograniczeniem wszystkich czynności prawnych, które w efekcie prowadziłyby do zmiany wierzyciela. Pozwany wskazał, że z art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej wynika, iż czynność prawna mająca na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej może nastąpić po wyrażeniu zgody przez podmiot tworzący, a zgodnie z ust. 6 tego artykułu czynność prawna dokonana bez takiej zgody jest nieważna. Pozwany podał, że użyte w art. 54 ust. 5 ustawy sformułowanie „czynności mające na celu” oznacza, iż ustawodawca objął nim nie tylko umowy bezpośrednio dotyczące zmiany wierzyciela, takie jak przelew wierzytelności, lecz również umowy, których skutkiem jest taka zmiana. Pozwany wskazał, że choć z art. 54 ustawy nie wynika wprost upoważnienie dla samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej do wprowadzania analogicznych regulacji w zawieranych umowach cywilnoprawnych, to nie budzi wątpliwości, że regulacje te zmierzają do zapobieżenia niekontrolowanemu obrotowi wierzytelnościami podmiotów leczniczych. W ocenie pozwanego rozpatrywany przypadek opiera się na umowie obsługi zobowiązań oraz powierzeniu w ramach tej umowy pełnomocnictwa do dochodzenia należności wskazanej kancelarii prawnej. Pozwany wskazał, że jest to działanie polegające na tzw. pozornym pełnomocnictwie dla kancelarii prawnej, w sytuacji, gdy wierzyciel pierwotny został zaspokojony przez profesjonalny podmiot trzeci, a dochodzenie należności na drodze sądowej stanowi działanie mające poprawić wynik ekonomiczny transakcji. Pozwany podał, że zyskiem profesjonalnego podmiotu trzeciego są w tym wypadku należności z tytułu odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz rekompensaty za koszty odzyskiwania wierzytelności. Pozwany wskazał, że powyższe twierdzenia znajdują oparcie w okolicznościach polegających na tym, iż podmiot (...) S.A. jest następcą prawnym podmiotu (...) sp. z o.o., który przez wiele lat zajmował się masowym skupowaniem wierzytelności szpitali i dochodzeniem zapłaty od tych podmiotów. Pozwany wskazał ponadto, że siedziba (...) S.A. mieści się pod tym samym adresem co kancelaria prawna, a istotną rolę w opisanej działalności odgrywa również (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, w którym (...) S.A. posiada 100% certyfikatów inwestycyjnych. Pozwany podniósł, że dokonanie zapłaty na rzecz powódki przez (...) S.A. lub (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty skutkuje zaspokojeniem roszczenia powódki, wobec czego nie przysługują jej dalsze roszczenia wobec szpitala. Pozwany wskazał, że nawiązanie współpracy przez powódkę z podmiotem trzecim na opisanych warunkach należy kwalifikować jako działanie zmierzające do obejścia prawa, które nie zasługuje na ochronę prawną w świetle art. 5 k.c. Niezależnie od powyższego pozwany wniósł o oddalenie powództwa w zakresie kwoty 324,49 zł dochodzonej tytułem zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Pozwany wskazał, że instytucja rekompensaty za koszty odzyskiwania należności ma motywować kontrahentów do terminowej zapłaty oraz umożliwiać wierzycielom dochodzenie zwrotu kosztów. Natomiast w ocenie pozwanego celem ustawodawcy nie było stworzenie dodatkowego źródła zarobkowania dla wierzycieli. W konsekwencji pozwany podniósł, że żądanie rekompensaty stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. i powinno zostać oddalone. Ponadto pozwany wskazał, że jest szpitalem publicznym, a opóźnienia w płatnościach nie wynikają ze złej woli, lecz z okoliczności od niego niezależnych, w tym z niewystarczającego finansowania procedur medycznych przez państwo. Podniósł, że szpital nie dysponuje innymi środkami niż przeznaczone na leczenie pacjentów, a nakładanie dodatkowych obciążeń finansowych jest w tych warunkach nieuzasadnione i szkodliwe społecznie. (sprzeciw od nakazu zapłaty, k. 225-227v.) Powódka złożyła odpowiedź na sprzeciw od nakazu zapłaty, w której podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wszystkie zgłoszone wnioski. Powódka zaprzeczyła, aby osoba trzecia dokonała za pozwanego spłaty zobowiązań objętych sporem, wskazując, że jedynym podmiotem zobowiązanym względem powódki do zapłaty dochodzonych należności jest pozwany. Powódka podała, że na żadnym etapie istnienia zobowiązań, od chwili wystawienia faktur VAT do chwili obecnej, w relacji łączącej powókę z pozwanym nie pojawił się inny podmiot, w tym wskazywana przez pozwanego (...) S.A. ani (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty. Powódka wskazała, że to ona jako wierzyciel wystawiła faktury VAT i od początku przysługuje jej należność z nich wynikająca. Powódka podniosła, że ewentualna współpraca z podmiotami sektora usług finansowych w celu uzyskania finansowania działalności wynikająca m.in. z długich terminów płatności stosowanych przez dłużników pozostaje bez wpływu na istnienie lub wygaśnięcie zobowiązań objętych sporem. Powódka wskazała, że dopóki brak wymaganej zgody podmiotu tworzącego, nie można dopuścić zastąpienia dotychczasowego wierzyciela zakładu opieki zdrowotnej innym podmiotem. Odnosząc się do zarzutu nadużycia prawa w zakresie rekompensaty w kwocie 324,49 zł, powódka wskazała, że roszczenie to wynika wprost z przepisów prawa i aktualizuje się wskutek naruszenia przez pozwanego obowiązku zapłaty (art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych). Powódka zaakcentowała też, że istnienie zobowiązania zależało wyłącznie od zachowania pozwanego, który mógł zapobiec powstaniu roszczenia poprzez terminową zapłatę. Powódka wskazała, że rekompensata nie jest dochodzona jako samodzielne roszczenie, lecz łącznie z należnością główną i odsetkami, których pozwany nie uregulował. Zdaniem powódki, stopień naruszenia obowiązków przez pozwanego należy ocenić jako rażący i niezasługujący na ochronę na podstawie art. 5 k.c. Powódka podkreśliła, że ograniczyła roszczenie do jednej rekompensaty, co stanowi przejaw dobrej woli i zaprzecza twierdzeniom o nadużyciu prawa. (odpowiedź na sprzeciw, k. 272–275) Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. pełnomocnik pozwanego oświadczył, że pozwany nie kwestionuje zawarcia umów ani ich wykonania, tj. dostarczenia przez powódkę umówionych towarów. Kwestionuje natomiast legitymację czynną powódki, wskazując, że powódka miała „wyksięgować” należności i nie wykazywać ich w księgach rachunkowych oraz podnosząc powiązania powódki ze spółką (...) S.A. Z kolei strona powodowa podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. (protokół rozprawy, k. 285) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) sp. z o.o. z siedzibą w Z. zawarła z (...) Szpitalem (...) z siedzibą w Z. , w wyniku rozstrzygnięcia postępowań o udzielenie zamówień publicznych, osiem umów: 1. 
        na zakup i dostawę produktów leczniczych, w ramach pakietu nr (...) - umowa nr (...) z dnia 1 sierpnia 2023 r.; łączna wartość przedmiotu umowy: 101 282,40 zł brutto; 2. 
        na dostawę preparatów dezynfekcyjnych na potrzeby szpitala z podziałem na 11 pakietów - umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 1 grudnia 2022 r.; łączna wartość przedmiotu umowy: 454 705,11 zł brutto; 3. 
        na sukcesywną dostawę produktu leczniczego A. 25mg/ml koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji - umowa nr (...) z dnia 15 marca 2023 r.; łączna wartość przedmiotu umowy: 5 285,00 zł brutto; 4. 
        na dostawę produktów leczniczych i opatrunków, pakiet nr (...) - umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 9 maja 2023 r.; łączna wartość przedmiotu umowy: 944 701,86 zł brutto; 5. 
        na dostawę drobnego sprzętu jednorazowego do Szpitala, w ramach pakietu nr (...) - umowa nr (...) ( (...) 21) z dnia 6 czerwca 2021 r.; łączna wartość przedmiotu umowy: 392 460,77 zł brutto; 6. 
        na dostawę drobnego sprzętu jednorazowego do Szpitala, w ramach pakietu nr (...) - umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 27 lipca 2021 r.; łączna wartość przedmiotu umowy: 80 790,43 zł brutto; 7. 
        na zakup i dostawę sprzętu medycznego jednorazowego i wielorazowego użytku na potrzeby pozwanego szpitala - umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 19 sierpnia 2022 r.; łączna wartość przedmiotu umowy: 195 736,54 zł brutto; 8. 
        na dostawę produktów leczniczych, w ramach pakietu nr (...) - umowa nr (...) (...) z dnia 9 września 2022 r.; łączna wartość przedmiotu umowy: 1 078 530,91 zł brutto. Zgodnie z postanowieniami umownymi dotyczącymi sposobu płatności, pozwany zobowiązał się uregulować zadłużenie z tytułu wystawionych faktur VAT w terminie: 1. 
        60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury przez Zamawiającego - vide: § 7 ust. 7 umowy nr (...) ; 2. 
        60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury VAT przez Zamawiającego - vide: § 9 ust. 1 umowy nr (...) ( (...) ); 3. 
        60 dni od daty dostarczenia przez Wykonawcę prawidłowo wystawionego pod względem formalnym i merytorycznym oryginału faktury do Zamawiającego - vide: § 4 ust. 1 umowy nr (...) ( (...) ); 4. 
        60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury przez Zamawiającego - vide: § 9 ust. 1 umowy nr (...) ( (...) ); 5. 
        60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury VAT przez Zamawiającego - vide: § 9 ust. 1 umowy nr (...) ( (...) ); 6. 
        60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury VAT przez Zamawiającego - vide: § 9 ust. 1 umowy nr (...) ( (...) ); 7. 
        60 dni od daty otrzymania faktury przez Zamawiającego- vide: § 8 ust. 3 umowy nr (...) ( (...) ); 8. 
        60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury VAT przez Zamawiającego- vide: § 9 ust. 1 umowy nr (...) ( (...) ). (umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 1 sierpnia 2023 r. wraz z załącznikami, k. 23-36; 2) umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 1 grudnia 2022 r. wraz z załącznikami, k. 37-49; 3) umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 15 marca 2023 r. wraz z załącznikiem, k. 50-62; 4) umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 9 maja 2023 r. wraz z załącznikami, k. 63-77; 5) umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 6 czerwca 2021 r. wraz z załącznikami oraz aneksem nr (...) z dnia 1 lipca 2022 r., k. 78-92; 6) umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 27 lipca 2021 r. wraz z załącznikami oraz aneksem nr (...) z dnia 1 lipca 2022 r., k. 93-117; 7) umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 19 sierpnia 2022 r. wraz z załącznikami, k. 118-132; 8) umowa nr (...) ( (...) ) z dnia 9 września 2022 r. wraz z załącznikami oraz aneksem nr (...) z dnia 18 czerwca 2023 r., k. 133-151) Umowy były wykonywane przez powódkę, a pozwany nie wnosił żadnych zastrzeżeń co do ich realizacji. Strona powodowa prawidłowo wywiązała się ze swoich zobowiązań (okoliczność bezsporna). Ponadto, pozwany złożył powódce dodatkowe zamówienia na towary nieobjęte ww. umowami, tj.: 1. 
        zam. (...) z dn.2023.08.31; kwota 3 049,49 zł; 2. 
        zam. (...) z dn. 2023.09.14; kwota 1 166,40 zł; 3. 
        zam. dn. 2023.09.13; kwota 1710, 72 zł; 4. 
        zam. (...) z dn. 2023.09.20; kwota 8 812,80 zł; 5. 
        zam. z dn. 2023.09.22; kwota 273,06 zł; 6. 
        zam. (...) z dn. 2023.09.22; kwota 6 912,00 zł. Również w tym przypadku strona powodowa wywiązała się ze swoich zobowiązań (okoliczność bezsporna). (...) sp. z o.o. wystawiła i doręczyła pozwanemu faktury VAT za dostarczone towary ze wskazaniem ilości i ceny, stosownie do postanowień umów, złożonych ofert w postępowaniach przetargowych oraz zamówień poza zawartymi umowami. Powódka doręczyła pozwanemu 51 faktur VAT dotyczących przedmiotowych zamówień: (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) / (...) , (...) / (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) (...) , (...) / (...) , (...) / (...) , (...) (...) z zam. (...) , (...) (...) z zam. (...) , (...) (...) z zam. mailowym, (...) (...) z zam. (...) , F/1/ (...) z zam. mailowym, (...) (...) z zam. (...) – na łączną kwotę 216 657,27 zł. (faktury VAT, k. 152-197 i k. 201, 204, 206, 208 zamówienia, k. 198, 202-203, 205, 207, 209) W związku z brakiem zapłaty należności, pełnomocnik powódki wystosował do pozwanego w dniu 29 kwietnia 2024 roku wniosek o polubowne rozwiązanie sporu, zakreślając dodatkowy termin na zapłatę aktualnego wówczas zadłużenia do dnia 13 maja 2024 r. (kwota 216 657,27 zł tytułem należności głównej oraz kwota 16 250,42 zł tytułem odsetek za opóźnienie w zapłacie). Pozwany jednak nie uregulował wskazanych przez powódkę należności. (wniosek o polubowne rozwiązanie sporu wraz z potwierdzeniem odbioru, k. 211-215) Na dzień 21 maja 2024 r. (tj. na dzień wytoczenia powództwa) zadłużenie pozwanego wobec powódki wynosiło 234.946,19 zł, na którą to kwotę składają się: - kwota 216.657,27 zł tytułem należności głównej (niespłaconych faktur), - kwota 17.964,43 zł tytułem należności odsetkowej (skapitalizowanych na dzień wytoczenia powództwa odsetek), - kwota 324,49 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności. (wyliczenie salda, k. 210) Kurs średni euro NBP na dzień 29 września 2023 roku wynosił 4,6356 złotych. (Tabela NBP, k. 216) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Sąd dał wiarę przedłożonym dokumentom wymienionym w uzasadnieniu (w zakresie w jakim tworzyły spójny obraz stanu faktycznego). Sąd miał przy tym na względzie, iż żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do kwestionowania ich wiarygodności bądź zawartej w nich treści z urzędu. Sąd postanowił na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. pominąć wnioski dowodowe pozwanego zgłoszone w sprzeciwie od nakazu zapłaty w pkt 2 lit. c–n . W ocenie Sądu, skoro pozwany nie kwestionował dostaw i istnienia długu co do zasady, a zarzut braku legitymacji oparł na spekulatywnych twierdzeniach bez wykazania przejścia wierzytelności lub zapłaty, wnioski dowodowe zmierzające do wykazywania tych hipotez nie prowadzą do ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Pozostałe zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, niewymienione powyżej, okazały się nieistotne z punktu widzenia rekonstrukcji stanu faktycznego, ponieważ nie odnosiły się do okoliczności, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 227 k.p.c. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Powódka w sprawie niniejszej domagała się zasądzenia od pozwanego Szpitala kwoty 234 946,19 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, liczonymi od kwoty 234 621,70 zł od dnia wytoczenia powództwa, tj. od 21 maja 2024 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 324,49 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych z dnia 8 marca 2013 r. Pozwany nie kwestionował ani zawarcia umów, ani ich wykonania przez powódkę. Spór został sprowadzony do zarzutu braku legitymacji czynnej po stronie powódki. W tej sytuacji przesłanki odpowiedzialności kontraktowej pozwanego co do zasady zostały spełnione, a ciężar procesowy pozwanego koncentrował się na wykazaniu, że powódka nie jest już wierzycielem dochodzonej należności. W ocenie Sądu tak sformułowane żądanie pozwu było jednak w pełni zasadne. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 353 § 1 i 2 k.c. zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu lub zaniechaniu. Stosownie zaś do art. 354 § 1 k.c. dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. Art. 56 k.c. stanowi natomiast, że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów. Oceniając zarzut braku legitymacji czynnej należy wskazać, że skoro pozwany twierdzi, iż powódka nie jest wierzycielem, powinien wykazać okoliczności, z których wywodzi ten skutek, tj. w szczególności: wygaśnięcie zobowiązania (zapłatę), przejście wierzytelności (cesję) albo inną podstawę utraty statusu wierzyciela. Tymczasem pozwany ograniczył się do tezy, że powódka „wyksięgowała” należności oraz do twierdzeń o rzekomych powiązaniach powódki z podmiotami finansującymi ( (...) S.A., (...) ). Zdaniem Sądu sam sposób ujęcia należności w księgach rachunkowych wierzyciela nie przesądza ani o istnieniu, ani o wygaśnięciu zobowiązania dłużnika. Jest to zabieg ewidencyjny, który może wynikać z wielu przyczyn (np. ostrożnościowej wyceny, rozliczeń wewnętrznych, refinansowania), a nie stanowi dowodu spełnienia świadczenia przez dłużnika ani skutecznego przejścia wierzytelności. Nadto pozwany budował narrację na tle art. 54 ust. 5–6 ustawy o działalności leczniczej (dalej: u.d.l.), zgodnie z którym czynność prawna mająca na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej wymaga zgody podmiotu tworzącego, a dokonana bez tej zgody jest nieważna. Jednocześnie pozwany wywodził, że rynkowe modele finansowania faktur (z udziałem (...) / (...) ) mają prowadzić do „pozornego pełnomocnictwa” i faktycznej zmiany wierzyciela, zyskującego na odsetkach i rekompensacie. W ocenie Sądu w składzie niniejszym, ta linia obrony nie mogła skutkować oddaleniem powództwa z dwóch niezależnych przyczyn. Po pierwsze, pozwany nie wykazał faktu, aby doszło do zaspokojenia roszczenia powoda przez osobę trzecią albo do przejścia wierzytelności z powoda na podmiot trzeci. Same hipotezy o „praktyce rynkowej” i „powiązaniach” nie są dowodem na to, że w tej konkretnej sprawie nastąpiło spełnienie świadczenia lub przelew. Po drugie, nawet gdyby pozwany próbował wykazać istnienie czynności ukierunkowanej na zmianę wierzyciela bez wymaganej zgody, to konsekwencją art. 54 ust. 5–6 u.d.l. jest nieważność takiej czynności. Skutkiem nieważności nie jest automatyczne zwolnienie dłużnika z długu, lecz brak skutecznego przejścia wierzytelności na podmiot trzeci (a więc utrzymanie statusu wierzyciela po stronie powoda). Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów powszechnych, w tym Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zastosowanie art. 356 § 2 k.c. w odniesieniu do zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej jest wyłączone w sytuacji, gdy zapłata przez osobę trzecią pozostaje w związku z jakąkolwiek czynnością prawną mającą na celu zmianę wierzyciela, dokonaną bez wymaganej zgody podmiotu tworzącego (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 29 października 2020 r., V ACa 687/18). Dopóki zatem nie została wyrażona zgoda, o której mowa w art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej , niedopuszczalne jest – na jakiejkolwiek podstawie prawnej – zastąpienie dotychczasowego wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej innym podmiotem, również w szerokim, funkcjonalnym znaczeniu tego pojęcia. W konsekwencji, ewentualne działania podmiotów trzecich nie mogły skutecznie prowadzić ani do zmiany wierzyciela, ani do zwolnienia pozwanego Szpitala z obowiązku zapłaty należności na rzecz powódki. Co więcej, argumentacja pozwanego Szpitala jest niespójna, bowiem powołany przez niego przepis ma na celu ochronę samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przed niekontrolowanym obrotem wierzytelnościami, a nie stworzenie po stronie tych podmiotów mechanizmu uchylania się od wykonania istniejących i wymagalnych zobowiązań wobec wierzycieli. Skoro powódka pozostaje niezmiennie wierzycielem pozwanego, a do skutecznej zmiany wierzyciela nie doszło, powoływana przez pozwanego regulacja nie tylko nie wyłącza zasadności dochodzonego roszczenia, lecz wręcz potwierdza legitymację powódki do wystąpienia z niniejszym pozwem. Niezależnie więc od dodatkowego finansowania, z którego powódka musiała de facto skorzystać ze względu na nierzetelne zachowanie zamawiającego, jedynym zobowiązanym podmiotem do uregulowania przedmiotowych faktur był pozwany Szpital, jako odbiorca zamówionego wcześniej towaru. Wysokość dochodzonego świadczenia wynikała więc z dołączonym do akt sprawy, a dostarczonych przez powódkę i nieopłaconych przez pozwanego, faktur VAT w łącznej wysokości 216 657,12 zł. Za nieprzekonującą uznać także należy argumentację pozwanego odwołującą się do okoliczności pozaumownych, a przede wszystkim wartości, których dotyczy art. 5 k.c. Przyjmując za prawdziwe twierdzenie pozwanego, że zaległości szpitali publicznych względem ich kontrahentów wynikają z niewystraczającego finansowania systemu opieki zdrowotnej, brak jest przekonujących motywów usprawiedliwiających stawiany powódce zarzut, że nie chce przyjąć na siebie obowiązku zapewnienia współfinansowania publicznej służby zdrowia, który ciąży wszak na organach władzy publicznej i Narodowym Funduszu Zdrowia. Jeżeli rację ma pozwany twierdząc, że środki uzyskiwane w ramach kontraktów z NFZ są niewystarczające dla pokrycia kosztów stawianych pozwanemu zadań w zakresie ochrony zdrowia, to rozwiązanie tego problemu wymaga stosownej interwencji legislacyjnej, a nie arbitralnej decyzji pozwanego, czy innego szpitala co do tego, na rzecz którego ze swoich dostawców, kiedy i w jakiej wysokości spełni ciążące na nim zobowiązanie. Stawiana przez pozwanego teza oparta jest na niesłusznym założeniu, że szpital nie powinien zasadniczo wykonywać ciążących na nim zobowiązań zgodnie z treścią stosunku prawnego. Takie stanowisko nie zasługuje na akceptację w świetle art. 354 k.c. , a zarzucanie kontrahentowi szpitala, który dochodzi zapłaty za dostarczone towary, że nadużywa prawa podmiotowego, skoro finansuje swoją działalności poprzez zawarcie umowy subpartycypacji czy innej podobnej umowy, w istocie samo stanowi przejaw nadużycia zarzutu opartego na art. 5 k.c. Powódka wnosiła o zasądzenie kwoty 234 621,70 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, liczonymi od dnia wytoczenia powództwa, tj. od 21 maja 2024 r. do dnia zapłaty. Poza należnością wynikającą z faktur VAT, na powyższą kwotę składa się także kwota 17 964,43 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych naliczonych od dnia wymagalności należności wynikających z objętych pozwem faktur VAT do dnia wytoczenia powództwa. Zasadniczo, zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c. , jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, a jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże, gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. W realiach niniejszej sprawy, ze względu na status zamawiającego oraz zawarcie przedmiotowych umów w trybie zamówień publicznych, zgodnie z art. 4a w zw. z art. 4 pkt 1 i art. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych z dnia 8 marca 2013 r. (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1790) do transakcji handlowych nie stosuje się przepisu art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego . Zgodnie z art. 8 ww. ustawy w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny, wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeżeli wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie, przy czym termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 30 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, a w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, termin ten nie może przekraczać 60 dni. Z kolei art. 482 k.c. dopuszcza dochodzenie odsetek od zaległych odsetek (anatocyzm) w wypadkach przewidzianych ustawą, w tym w szczególności po wytoczeniu powództwa o zaległe odsetki. W realiach sprawy powódka dochodziła skapitalizowanej kwoty odsetkowej jako odrębnego składnika należności, obok dalszych odsetek od należności głównej od dnia wniesienia pozwu. Skoro pozwany nie kwestionował wykonania dostaw, a brak zapłaty w umówionych terminach przez pozwanego był bezsporny, roszczenie odsetkowe również było zasadne. Nadto powódka dochodziła równowartości 70 euro tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, tj. kwoty 324,49 zł wg kursu średniego euro (tabela NBP na dzień 29 września 2023 r.). W myśl art. 10 ust. 1 i 4 ww. ustawy wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty: 40 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 złotych, 70 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych i 100 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych, przy czym równowartość kwoty rekompensaty jest ustalana przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Roszczenie o rekompensatę nie może być zbyte. Pozwany domagał się oddalenia tego elementu, powołując ponownie na art. 5 k.c. i argumentując, że szpital publiczny nie ma wpływu na niedofinansowanie, a rekompensata miałaby być „dodatkowym zarobkiem”. W ocenie Sądu ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Po pierwsze, roszczenie z art. 10 ust. 1 ma charakter ustawowy i powstaje z mocy prawa w związku z opóźnieniem dłużnika w transakcji handlowej. Ustawodawca przesądził, że wierzyciel nie musi wykazywać poniesienia konkretnego kosztu. Mechanizm ma charakter ryczałtowy. Po drugie, odwołanie się do art. 5 k.c. w celu unicestwienia roszczenia ustawowego wymaga wykazania szczególnych, wyjątkowych okoliczności nadużycia prawa. W niniejszej sprawie pozwany wskazywał w istocie na ogólną sytuację finansowania ochrony zdrowia, a nie na nielojalne, sprzeczne z dobrymi obyczajami zachowanie powoda w konkretnej relacji. Tymczasem to pozwany, nieterminowo regulując zobowiązania, uruchomił konsekwencje ustawowe (odsetki oraz rekompensatę). Argument, że dłużnik publiczny „nie ma środków” nie stanowi przesłanki uchylającej odpowiedzialność kontraktową ani nie eliminuje skutków opóźnienia przewidzianych w ustawie. Po trzecie, powód dodatkowo wykazywał, że dochodzi rekompensaty jedynie jednokrotnie, mimo że przy wielości niezapłaconych faktur mógł dochodzić jej szerzej. To pozostaje spójne z tezą, że roszczenie nie zostało użyte jako instrument „zarobkowania”, lecz jako ustawowy ekwiwalent minimalnych kosztów windykacji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że powódka wykazała zarówno zasadę, jak i wysokość dochodzonego roszczenia, zaś podniesione przez pozwanego zarzuty nie podważały istnienia ani wymagalności wierzytelności, wobec czego powództwo podlegało uwzględnieniu w całości (pkt I wyroku). Zgodnie z art. 108 § 1 k.c. sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 98 § 1 k.p.c. , zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W niniejszej sprawie Sąd w myśl przepisu art. 108 § 1 zd. 2 k.p.c. rozstrzygnął jedynie o zasadach ponoszenia kosztów procesu ustalając, że pozwany przegrał proces w całości i pozostawił ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, o czym orzekł w punkcie II wyroku . Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sędzia Andrzej Kuryłek