I C 731/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód T.N. wystąpił z pozwem o zachowek przeciwko pozwanej W.W., domagając się kwoty 50 000 zł po zmarłych rodzicach S.N. i Z.N. Rodzice przed śmiercią darowali pozwanej nieruchomość rolną o powierzchni 13,85 ha. Pozwana twierdziła, że umowa z 1992 roku była zawarta w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zamian za emeryturę i nie podlega przepisom Kodeksu cywilnego dotyczącym darowizn i zachowku. Sąd, analizując treść umowy i orzecznictwo, uznał, że mimo odwołania do ustawy o ubezpieczeniu społecznym, umowa miała charakter darowizny (essentialia negotii umowy darowizny), a nie umowy z następcą. W związku z tym, wartość darowizny, obliczona według stanu z chwili jej dokonania i cen aktualnych (205 120 zł), podlegała doliczeniu do substratu zachowku. Po uwzględnieniu udziałów spadkowych powoda, sąd zasądził od pozwanej na jego rzecz kwotę 12 819,99 zł wraz z odsetkami. Powództwo w pozostałej części oddalono. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadzie wzajemnego zniesienia, z uwzględnieniem stopnia wygrania i przegrania sprawy przez strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie charakteru umów dotyczących gospodarstw rolnych w kontekście prawa spadkowego, zwłaszcza zachowku, oraz zasady doliczania darowizn.
Dotyczy specyficznej sytuacji umowy darowizny nieruchomości rolnej zawartej w kontekście przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa darowizny nieruchomości rolnej zawarta w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podlega doliczeniu do substratu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny nieruchomości rolnej, nawet jeśli odwołuje się do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlega doliczeniu do substratu zachowku, jeśli jej essentialia negotii odpowiadają umowie darowizny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo odwołania do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, umowa z 1992 roku miała charakter darowizny, a nie umowy z następcą. Kluczowe były nazwa umowy, forma oraz treść oświadczeń stron, które odpowiadały umowie darowizny. W związku z tym, wartość darowizny podlegała doliczeniu do spadku przy ustalaniu zachowku.
Jak obliczyć wartość darowizny na potrzeby ustalenia zachowku, uwzględniając obciążenie służebnością osobistą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku, z uwzględnieniem wartości obciążeń ustanowionych jednocześnie z darowizną.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 995 k.c., uwzględniając wartość służebności osobistej ustanowionej na rzecz darczyńców przy wycenie nieruchomości. Wzbogacenie obdarowanego jest rozumiane jako różnica między wartością rzeczy w stanie wolnym a wartością obciążeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. N. | osoba_fizyczna | powód |
| W. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 991 § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku jako połowę wartości udziału spadkowego przy dziedziczeniu ustawowym.
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Nakazuje doliczanie darowizn do spadku przy obliczaniu zachowku.
k.c. art. 994 § 1
Kodeks cywilny
Określa zasady doliczania darowizn, w tym wyłączenia darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty na rzecz osób niebędących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku.
k.c. art. 995 § 1
Kodeks cywilny
Określa sposób obliczania wartości przedmiotu darowizny na potrzeby zachowku (stan z chwili darowizny, ceny z chwili ustalania zachowku).
Pomocnicze
u.u.s.r. art. 84
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Reguluje umowę przekazania gospodarstwa rolnego następcy.
u.u.s.r. art. 85
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Reguluje umowę przekazania gospodarstwa rolnego następcy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zasądzenia kosztów procesu od strony przegrywającej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa darowizny z 1992 roku, mimo odwołania do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, posiadała essentialia negotii umowy darowizny i podlegała doliczeniu do substratu zachowku. • Wartość darowizny powinna być obliczona z uwzględnieniem obciążenia służebnością osobistą.
Odrzucone argumenty
Umowa z 1992 roku była umową przekazania gospodarstwa rolnego w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i nie podlegała przepisom Kodeksu cywilnego dotyczącym darowizn i zachowku.
Godne uwagi sformułowania
essentialia negoti właściwe są dla umowy darowizny, nie zaś dla umowy z następcą • ustawodawca nie uzależnił doliczania darowizn do substratu zachowku od celu, w jakim darowizna została dokonana • wzbogacenie to zaś rozumiane być musi jako różnica między wartością rzeczy w stanie wolnym od obciążeń a wartością ustanowionych jednocześnie z darowizną obciążeń
Skład orzekający
Magdalena Łukaszewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru umów dotyczących gospodarstw rolnych w kontekście prawa spadkowego, zwłaszcza zachowku, oraz zasady doliczania darowizn."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umowy darowizny nieruchomości rolnej zawartej w kontekście przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z zachowkiem i interpretacją umów dotyczących gospodarstw rolnych, co jest istotne dla wielu osób w środowisku wiejskim i dla prawników specjalizujących się w prawie spadkowym.
“Darowizna gospodarstwa rolnego a zachowek: Kiedy umowa z rodzicami może kosztować fortunę?”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
zachowek: 12 819,99 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.