I C 724/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy częściowo pozbawił wykonalności bankowy tytuł egzekucyjny w części dotyczącej odsetek i kosztów egzekucji, oddalając powództwo w pozostałej części i obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania.
Powód domagał się pozbawienia wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy częściowo uwzględnił powództwo, pozbawiając wykonalności tytuł w części obejmującej odsetki i koszty egzekucji, uznając częściowe uznanie długu przez pozwanego bank. W pozostałej części powództwo oddalono, a koszty postępowania, od których powód był zwolniony, obciążono Skarb Państwa.
Powód A. T. wniósł o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia. Pozwany bank uznał powództwo w części dotyczącej kwoty 323 327,64 zł, która odnosiła się do części kredytu udzielonego z własnych środków banku. Sąd Okręgowy, opierając się na uznaniu pozwanego, częściowo pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy w tej części. W pozostałej części powództwo oddalono. Sąd rozważył zarzut przedawnienia, wskazując, że dla części kredytu pochodzącej ze środków budżetowych Skarbu Państwa obowiązuje 10-letni termin przedawnienia, a bieg tego terminu był przerywany przez czynności podejmowane przez bank i jego następców prawnych (wnioski o wszczęcie egzekucji, nadanie klauzuli wykonalności). Sąd uznał, że w odniesieniu do należności Skarbu Państwa termin przedawnienia nie upłynął. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 101 k.p.c., z uwagi na częściowe uznanie powództwa przez pozwanego i brak złożenia przez powoda oświadczenia o podniesieniu zarzutu przedawnienia wierzycielowi przed wszczęciem postępowania. Kosztami postępowania, od których powód był zwolniony, obciążono Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Część roszczeń (dotycząca środków własnych banku) uległa przedawnieniu, co zostało uznane przez pozwanego. Roszczenia dotyczące środków budżetowych Skarbu Państwa nie uległy przedawnieniu z uwagi na 10-letni termin i przerwanie jego biegu przez czynności egzekucyjne.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił część kredytu pochodzącą ze środków własnych banku (podlegającą 3-letniemu terminowi przedawnienia dla działalności gospodarczej) od części pochodzącej ze środków budżetowych Skarbu Państwa (podlegającej 10-letniemu terminowi przedawnienia). Wskazał, że bieg 10-letniego terminu przedawnienia był przerywany przez kolejne czynności egzekucyjne i postępowania sądowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
częściowe uwzględnienie powództwa
Strona wygrywająca
A. T.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. T. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 840 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Określa terminy przedawnienia roszczeń, w tym 3-letni dla działalności gospodarczej i 10-letni ogólny.
k.p.c. art. 101
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w zakresie kosztów procesu, gdy strona mimo wygrania sprawy nie może ich uzyskać.
Pomocnicze
k.p.c. art. 843 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Ustanawia prekluzję dla zgłaszania zarzutów w powództwach przeciwegzekucyjnych.
k.c. art. 117 § 1
Kodeks cywilny
Dłużnik może skutecznie uchylić się od zaspokojenia wierzyciela po upływie terminu przedawnienia.
k.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
Dłużnik nie może uchylić się od zaspokojenia, jeżeli nie podniósł zarzutu przedawnienia przed zaspokojeniem.
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Określa czynności przerywające bieg terminu przedawnienia (np. czynność przed sądem lub organem egzekucyjnym).
k.c. art. 124 § 1
Kodeks cywilny
Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.
k.c. art. 124 § 2
Kodeks cywilny
Przedawnienie nie biegnie do czasu zakończenia postępowania, o ile czynność przerywająca została podjęta przed sądem lub organem egzekucyjnym.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawowa zasada obciążania kosztami strony przegrywającej.
k.p.c. art. 109 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona może żądać od strony przeciwnej zwrotu kosztów lub zaliczenia ich na poczet innych należności.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie roszczeń banku dotyczących części kredytu udzielonej z własnych środków bankowych. Częściowe uznanie powództwa przez pozwanego bank.
Odrzucone argumenty
Przedawnienie roszczeń banku dotyczących części kredytu udzielonej ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Zarzut nadmiernie wysokiego oprocentowania kredytu (podniesiony po terminie).
Godne uwagi sformułowania
pozbawia wykonalności tytuł wykonawczy [...] w części obejmującej kwotę 323327,64 [...] zł, na którą składają się kwoty: odsetek 322139,68 zł i kosztów egzekucji 1187,96 zł zarzut przedawnienia roszczeń objętych opisanym tytułem wykonawczym pozwany uznał powództwo w części (do kwoty 323327,64) zł odnoszącej się do części - należności przysługujących bankowi z tytułu kredytu udzielonego powodowi w 1992 r., zwłaszcza z własnych środków kredytującego banku. Sąd w ogóle nie mógł rozważać zarzutu wyartykułowanego przez pełnomocnika powoda na rozprawie w dniu 1.09.2014 r. w aspekcie wysokości oprocentowania kredytu udzielonego powodowi. w odniesieniu do części długu A. T. objętego 10-letnim terminem przedawnienia, od 1994 r. do chwili wyrokowania w sprawie, w świetle dyspozycji art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 124 § 1 i 2 k.c. , nie zaistniała sytuacja upływu terminu z art. 118 k.c. ze względu na dyspozycję art. 101 k.p.c. niemożliwe było uwzględnienie wniosku jego pełnomocnika o zasądzenie kosztów procesu.
Skład orzekający
Mariusz Tchórzewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń z kredytów, w tym tych finansowanych ze środków budżetowych, oraz stosowanie art. 101 k.p.c. w sprawach z częściowym uznaniem powództwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kredytu z udziałem środków budżetowych i bankowych, a także specyfiki postępowania przeciwegzekucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy przedawnienia długu z kredytu z lat 90., co może być interesujące dla osób pamiętających tamte realia gospodarcze. Rozstrzygnięcie o kosztach na podstawie art. 101 k.p.c. jest również istotne z praktycznego punktu widzenia.
“Czy dług z lat 90. zbankrutował? Sąd rozstrzyga o przedawnieniu kredytu z udziałem Skarbu Państwa.”
Dane finansowe
WPS: 323 327,64 PLN
pozbawienie_wykonalnosci_odsetek_i_kosztow_egzekucji: 323 327,64 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I C 724/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Lublinie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Mariusz Tchórzewski Protokolant: Ilona Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2014 r. w L. sprawy z powództwa A. T. przeciwko Bankowi (...) S.A. w W. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego I. pozbawia wykonalności tytuł wykonawczy: bankowy tytuł egzekucyjny nr (...) wystawiony w dniu 10.01.2000 r. przez (...) Bank (...) S.A. w W. , opatrzony klauzulą wykonalności postanowieniami Sądu Rejonowego w Chełmie z dnia 14.02.2000 r. w sprawie I Co 87/00 i z dnia 17.08.2010 r. w sprawie I Co 2104/10, w części obejmującej kwotę 323327,64 (trzysta dwadzieścia trzy tysiące trzysta dwadzieścia siedem 64/100) zł, na którą składają się kwoty: odsetek 322139,68 zł i kosztów egzekucji 1187,96 zł, liczone od części kredytu z dnia 23.07.1992 r. udzielonej powodowi z własnych środków przez (...) Bank (...) S.A. w W. ; II. oddala powództwo w pozostałej części; III. oddala wniosek powoda o zasądzenie kosztów procesu; IV. kosztami postępowania, od ponoszenia, których powód był zwolniony, obciąża Skarb Państwa. I C 724/13 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 31.05.2013 r. (k.20) powód, poprzez pełnomocnika, pozwał Bank (...) S.A. w W. (dalej Bank (...) S.A. w W. ) o pozbawienie wykonalności (w całości) bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...) wystawionego w dniu 10.01.2000 r. przez (...) Bank (...) S.A. w W. , opatrzonego klauzulą wykonalności postanowieniami Sądu Rejonowego w Chełmie z dnia 14.02.2000 r. w sprawie I Co 87/00 i z dnia 17.08.2010 r. w sprawie I Co 2104/10, podnosząc zarzut przedawnienia roszczeń objętych opisanym tytułem wykonawczym. W odpowiedzi na pozew z dnia 2.04.2014 r. (k. 65-70) pozwany uznał powództwo w części (do kwoty 323327,64) zł odnoszącej się do części - należności przysługujących bankowi z tytułu kredytu udzielonego powodowi w 1992 r., zwłaszcza z własnych środków kredytującego banku. Na rozprawie w dniu 1.09.2014 r. strona powodowa podtrzymała powództwo w całości, pełnomocnik powoda zgłosił nowy zarzut przeciwko wierzytelności objętej zwalczanym tytułem wykonawczym, w postaci nadmiernie wysokiego oprocentowania kwoty kapitału (e-protokół k.210). Do zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie, pozwany reprezentowany ostatecznie przez pełnomocnika – radcę prawnego nie zgłosił żądania zasądzenia kosztów procesu (bezsporne, e-protokół k.210). Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny. W dniu 18.12.1991 r. (...) Bank (...) S.A. w W. zawarł ze Skarbem Państwa reprezentowanym przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w wykonaniu przepisów prawa powszechnie obowiązującego (Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 6.07.1991 r. w sprawie zasad realizacji wydatków budżetowych na finansowanie rozwoju rolnictwa (Dz.U. nr 65/284)), umowę w sprawie kredytowania inwestycji i przedsięwzięć inwestycyjnych podmiotów gospodarczych związanych z rozwojem i restrukturyzacją rolnictwa i przemysłu spożywczego, paszowego oraz utylizacyjnego (k.75). W myśl §1 kontraktu dysponent środków budżetu Państwa przekazał bankowi, na wyodrębniony „rachunek finansowania restrukturyzacji gospodarki żywnościowej” środki budżetowe przeznaczone na wskazany w umowie i rozporządzeniu cel, celem przekazywania ich właściwym podmiotom (§2) w formie kredytów (§1.2). W myśl zawartej umowy (§3), podmiotom spełniającym przesłanki z §2, na cele wymienione w tej samej jednostce redakcyjnej bank miał udzielać kredytów składających się z dwóch, odrębnych, niezależnych części pochodzących z: własnych środków bankowych, w wysokości nie mniejszej, niż 75% sumy kredytu środków budżetowych przekazanych przez drugą stronę umowy. W przypadku właściwej realizacji umowy kredytu przez kredytobiorcę, od części kredytu finansowanej ze środków Skarbu Państwa nie były naliczane odsetki kapitałowe (§4.2), a wpłaty dokonywane przez kredytobiorców były proporcjonalnie rozliczane do udziału środków bankowych i budżetowych w finansowaniu kredytu (§4.3), natomiast w przypadku postawienia kredytu w stan natychmiastowej wykonalności z przyczyn leżących po stronie kredytobiorcy, od dnia wypowiedzenia naliczane były również odsetki „od części kredytu udzielonej ze środków budżetowych” z zastrzeżeniem, że nie miały one stanowić dochodu Skarbu Państwa, ani banku, lecz powiększać środki zgromadzone na rachunku finansowania restrukturyzacji gospodarki żywnościowej (§5.3 i 4). Strony umowy zastrzegły, że bank mógł udzielać opisywanych kredytów przy zachowaniu warunków z omawianego kontraktu i opracowanego na potrzeby wykonawcze „regulaminu kredytowania” (§5.2). Jedyną korzyścią banku związaną z dysponowaniem środkami budżetowymi z rachunku finansowania restrukturyzacji gospodarki żywnościowej była wyłącznie marża bankowa (§6). W dniu 18.06.1997 r. (...) Bank (...) S.A. w W. zawarł ze Skarbem Państwa, w imieniu którego działała (...) w W. umowę określającą dalsze warunki obsługi wierzytelności, które odrębnie przysługiwały (...) (w odniesieniu do środków budżetowych) i bankowi (w odniesieniu do środków własnych) z tytułu umów kredytowych zawartych w wykonaniu umowy opisanej w poprzednim akapicie (k.80-84). W myśl przedmiotowej umowy, (...) Bank (...) S.A. w W. został umocowany „do podejmowania wszelkich działań zmierzających do ściągnięcia należności przypadających od kredytobiorców”, nie wyłączając należności należnych Skarbowi Państwa, którego uprawnienia powierniczo realizowała (...) (§2 i nast. w zw. z §13). W myśl §15 umowy (...) zobowiązała się do pokrycia kosztów sądowych i egzekucyjnych w tej części. A. T. prowadził w 1992 r. specjalistyczną działalność wytwórczą w rolnictwie, w ramach (...) Gospodarstwa (...) w K. . W dniu 23.07.1992 r. zawarł z (...) Bankiem (...) S.A. w W. „umowę o kredyt na rozwój i restrukturyzację rolnictwa i przemysłu spożywczego, paszowego oraz utylizacyjnego” (k.71-73), w której treści (pkt 1.1 oraz punkt 13) wprost zastrzeżono, że została ona zawarta „na warunkach określonych w umowie pomiędzy (...) Banku (...) S.A. w W. , a Ministerstwem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18.12.1991 r., w ‘Regulaminie kredytowania działalności gospodarczej’ ” obowiązującym w banku, z przeznaczeniem kwoty łącznej kredytu 1.040.000.000,- zł na zakład przetwórstwa ślimaków i owoców. Umowa została zawarta na okres 24.07.1992 - 23.07.1996 r. (pkt 1.1), a oprocentowaniu kapitałowemu poddano wyłącznie część kredytu 780.000,- zł (75%) pochodzącą ze środków własnych banku, zaś od pozostałej części, pochodzącej ze środków budżetowych, ustalono marżę dla banku w wysokości 4% (pkt 2). Integralną częścią umowy był „Załącznik do punktu 5.1” obejmujący szczegółowy harmonogram spłat rat kredytu (k.74), w treści którego obie strony wprost uzgodniły odrębne spłaty „kredytu ze środków bankowych w kwocie 780.000,- zł” oraz „kredytu ze środków budżetowych w kwocie 260.000,- zł” i ewidencjonowanie wpłat na odrębnych rachunkach dla obu wymienionych źródeł kredytu. W dniu 31.12.2001 r. nastąpiło przejęcie (...) Banku (...) S.A. w W. przez Bank (...) S.A. w W. , a następnie, po dokonaniu podziału Banku (...) S.A. w W. , jego następcą prawnym został między innymi, z dniem 29.07.2007 r. Bank (...) S.A. w W. (bezsporne – KRS (...) i KRS (...) , k.118-200). Całość kwoty kredytu została wypłacona kredytobiorcy (przy uwzględnieniu marży dla banku od części budżetowej kredytu), lecz A. T. nie wykonywał swoich obowiązków z umowy z dnia 23.07.1992 r. (bezsporne) i przed jej upływem została ona wypowiedziana przez bank, który postawił kredyt w stan wymagalności, ustalając w dniu 16.11.1994 r. zadłużenie łączne powoda w wysokości 1.656.014.900,- zł (wyciąg z ksiąg banku nr 1 – k.85) i kierując w dniu 23.11.1994 r. do Komornika Sądu Rejonowego w Chełmie wniosek o wszczęcie egzekucji (k.86), postępowanie toczyło się pod sygnaturą I Km 493/94, ostatecznie - po przyłączeniu do postępowania w przedmiocie egzekucji z nieruchomości dłużnika, pod numerem I Km 325/00 (k.60 i 90). Po zmianie przepisów prawa bankowego , w dniu 10.01.2000 r. bank wystawił bte nr (...) (k.87), któremu Sąd Rejonowy w Chełmie, w dniu 14.02.2000 r. w sprawie I Co 87/00 nadał klauzulę wykonalności (postanowienie k.89). Postanowieniem z dnia 30.06.2004 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie I Km 325/00 (k.90), bez zaspokojenia wierzyciela (pozwanego w sprawie). Wnioskiem z dnia 3.10.2007 r. A. T. , poprzez pełnomocnika, wniósł do Banku (...) S.A. w W. o zwolnienie go z długu związanego z umową z 23.07.1992 r., w zamian za spłatę części zadłużenia w kwocie 339.357,- zł (k.91), a po podziale banku (opisanym powyżej) ponowił wniosek do Banku (...) S.A. w W. , w zakresie kwoty 146.398,- zł, która przypadła temu bankowi po podziale długów A. T. (k.92), domagając się zarazem od banku uzyskania zgody na restrukturyzację zadłużenia od „Agencji budżetowej” w związku z „powiązaniem kredytu /…/ ze środkami właściwej Agencji budżetowej” (k.94). Wniosek został ponowiony w dniu 22.09.2008 r. (k.95). W dniu 29.12.2008 r. Bank (...) S.A. w W. uwzględnił częściowo wnioski powoda wystawiając promesę (k.11), w której zadeklarował wyrażenie zgody na wykreślenie hipotek zabezpieczających kredyt udzielony powodowi w 1992 r. oraz nieprowadzenie egzekucji z nieruchomości dłużnika, w przypadku wpłaty do dnia 30.12.2008 r. kwoty 200.000,- zł. A. T. wpłacił żądaną sumę w dniu 30.12.2008 r. (k.15) i oświadczeniami z dnia 6.01.2009 r. (k.96-97) następca prawny kredytodawcy zezwolił na wykreślenie hipotek ustanowionych w 1992 r., zastrzegając fakt „częściowej spłaty kredytu”. Zgodnie z warunkami umowy z dnia 23.07.1992 r., 25% wpłaty z dnia 30.12.2008 r. (50.000,- zł) zaliczono na poczet „odsetek karnych” związanych z częścią długu związaną ze środkami budżetowymi, zaś pozostałą część (150.000,- zł) zaliczono na odsetki karne i pozostałe należności przysługujące bankowi. (...) Bank (...) S.A. w W. ustalił salda rachunków kredytowych A. T. na dzień 31.12.2008 r., odpowiednio na 323204,78 zł zadłużenia w odniesieniu do środków należnych bankowi i 29012,69 zł zadłużenia w odniesieniu do środków budżetowych (k.98, 99). W dniu 12.05.2010 r. Bank (...) S.A. w W. wezwał A. T. do „uregulowania należności Banku z tytułu nie spłaconego kredytu inwestycyjnego /…/ z dnia 23.07.1992 r.” (k.110 i 111), wskazując łączną kwotę zadłużenia 358892,54 zł. Wobec bezczynności dłużnika, Sąd Rejonowy w Chełmie w sprawie I Co 2104/10, postanowieniem z dnia 17.08.2010 r. (k.100) uwzględnił wniosek Banku (...) S.A. w W. , nadając klauzulę wykonalności na jego rzecz tytułowi wykonawczemu z 2000 r. (opisanemu powyżej). Pismem z dnia 1.02.2012 r. A. T. został kolejny raz wezwany przez Bank (...) S.A. w W. do „zapłaty przeterminowanego zadłużenia wynikającego z kredytu inwestycyjnego /…/ z dnia 23.07.1992 r.” (k.112 i 113), wskazując łączną kwotę zadłużenia 367792,88 zł. W odpowiedzi, pismem z dnia 17.02.2012 r. (k.114) A. T. podniósł bezzasadność wezwania w świetle wpłaty kwoty 200.000,- zł w 2008 r. Wnioskiem z dnia 8.05.2013 r., skierowanym do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Chełmie Bank (...) S.A. w W. wszczął egzekucję z majątku dłużnika A. T. , z tytułu niespłaconych długów z umowy z dnia 23.07.1992 r. (k.103-105). Postępowanie egzekucyjne, prowadzone pod numerem Km 798/13 zostało umorzone postanowieniem z dnia 20.12.2013 r. wobec bezskuteczności egzekucji (k.106). Według zapisów w księgach Banku (...) S.A. w W. na dzień 1.04.2014 r. figurowało w nich zadłużenie powoda z tytułu umowy z 23.07.1992 r. na sumę łączną 374955,29 zł (wyciąg k.108). Po dniu 30.12.2008 r. A. T. nie dokonał żadnych dalszych wpłat z tytułu swojego zadłużenia związanego z umową z dnia 23.07.1992 r. (bezsporne, zeznania k. 210). Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przywołane dowody (dokumenty prywatne i urzędowe), w tym w postaci kopii i odpisów, autentyczności i prawdziwości, których nikt nie kwestionował. Tworzyły one łańcuch dowodów niesprzecznych wewnętrznie, wzajemnie, logicznie się dopełniających, pozwalających na kategoryczne ustalenie stanu faktycznego w połączeniu z przywołaną częścią zeznań powoda. Sąd odmówił wiary zeznaniom powoda w zakresie, w jakim strona starała się wywieść brak swojej wiedzy i świadomości o częściowym kredytowaniu jej działalności gospodarczej ze środków budżetowych Państwa. Przypomnieć należy, że twierdzeniom tym przeczą wprost postanowienia umowy kredytowej z 23.07.1992 r., tak szczegółowo opisane powyżej. Należy tylko wskazać, że kredytobiorca A. T. potwierdził własnym podpisem fakt uzgodnienia warunków umowy w zgodzie z umową zawartą pomiędzy bankiem, a Skarbem Państwa (Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej) oraz postanowieniami jawnego dla kontrahentów banku (...) kredytowania działalności gospodarczej”, zaś w treści załącznika do umowy (odrębnie podpisanego przez obie strony) jednoznacznie wskazano na podział sumy ogólnej kredytu i źródła jego finansowania (w tym „ze środków budżetowych”). Powód, występując o kredyt, nie był konsumentem, lecz podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą i uczestniczył w profesjonalnym obrocie gospodarczym, przeznaczając zresztą środki z kredytu na rozwój tej działalności (zakład przetwórstwa ślimaków i owoców), co nakazuje stosować wobec niego zaostrzone wzorce staranności przy dokonywaniu czynności cywilnoprawnych. Ewentualne (niewykazane w sprawie), hipotetyczne zaniechania i niedbałość powoda w szczegółowym zapoznaniu się z postanowieniami umowy z dnia 23.07.1992 r., w tym zaniechanie zaznajomienia się z warunkami kredytowania zawartymi w „Regulaminie kredytowania działalności gospodarczej” wykonującym umowę pomiędzy bankiem, a Skarbem Państwa, obciążające wyłącznie powoda w aspekcie nietrafności dalszych decyzji, czy zachowań faktycznych, w żaden sposób nie mogą niweczyć stwierdzenia, że sama treść umowy o kredyt uzupełnionej załącznikiem nie pozostawiała wątpliwości, co do dwoistej struktury kredytu i źródeł kwot przekazanych kredytobiorcy w 1992 r. Z pisma dłużnika z początku 2008 r. (k.94), sporządzonego przed zawarciem częściowego porozumienia z bankiem i spłatą części długu wprost wynika, że miał on świadomość dwoistej struktury swego zadłużenia i pozostawania dłużnikiem także względem „właściwej Agencji budżetowej”. W konsekwencji, przeciwne zeznania z dnia 1.09.2014 r. (k.210) były niewiarygodne. Sąd zważył, co następuje. Powództwo podlegało uwzględnieniu w części objętej oświadczeniem o uznaniu. Powód oparł swoje roszczenie na normie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. , podnosząc zarzut przedawnienia roszczeń objętych zwalczanym tytułem wykonawczym niepochodzącym od Sądu. Porządkowo należy wskazać, że art. 843 § 3 k.p.c. ustanawia prekluzję dla zgłaszania zarzutów w powództwach przeciwegzekucyjnych. W w świetle tego przepisu Sąd w ogóle nie mógł rozważać zarzutu wyartykułowanego przez pełnomocnika powoda na rozprawie w dniu 1.09.2014 r. w aspekcie wysokości oprocentowania kredytu udzielonego powodowi. Przedmiotem postępowania mógł być wyłącznie jedyny zarzut zgłoszony w pozwie (k.6) – przedawnienie roszczeń z tytułu umowy z 1992 r. Zarzut ten strona oparła na treści art. 118 k.c. , wiążąc wszystkie należności objęte zwalczanym tytułem wykonawczym z działalnością gospodarczą prowadzoną przez pozwany bank (i jego poprzedników prawnych), a w konsekwencji, z 3-letnim terminem przedawnienia. W myśl art. 117 § 1 i 2 k.c. po upływie terminu przedawnienia dłużnik może skutecznie uchylić się od zaspokojenia wierzyciela. Pozwany bank przy pierwszej czynności procesowej uznał powództwo i skuteczność oświadczenia A. T. w odniesieniu do części zadłużenia w kwocie łącznej 323327,64 zł związanej z wierzytelnością samego banku, z częścią kredytu, jaka została udzielona powodowi z własnych środków kredytującego banku (poprzednika prawnego pozwanego). Takie oświadczenie strony, przy braku przesłanek negatywnych z art. 213 § 2 k.p.c. było dla Sądu wiążące, czyniąc zbytecznym dalsze ustalenia i wnioskowania w odniesieniu do tej części przedmiotu postępowania. Zarazem pozwany zakwestionował możność zastosowania normy art. 118 in fine k.c. do długu związanego z kredytem udzielonym powodowi ze środków budżetu Skarbu Państwa i stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela uznając, że w tej części okres przedawnienia roszczeń wynosi 10 lat, zgodnie z art. 118 k.c. Przypomnieć należy, że sumy budżetowe przeznaczone w 1992 r. na część kredytu powoda (250.000,- zł) nie podlegały w ogóle oprocentowaniu kapitałowemu – w przypadku wykonania umowy przez kredytobiorcę, a ewentualne odsetki karne od tej części kredytu postawionego w stan natychmiastowej wykonalności z powodu niewykonania umowy przez kredytobiorcę nie miały stanowić dochodu Skarbu Państwa, lecz w myśl umowy z 18.12.1991 r. powiększały pulę środków przyznanych na kredytowanie inwestycji i przedsięwzięć inwestycyjnych podmiotów gospodarczych związanych z rozwojem i restrukturyzacją rolnictwa i przemysłu spożywczego, paszowego oraz utylizacyjnego. Wyklucza to, wbrew stanowisku strony powodowej, jakąkolwiek możność ustalania, że w tej części kredyt udzielony powodowi w 1992 r. i należności akcesoryjne z nim związane, należne Skarbowi Państwa, były „związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”. W ustalonym stanie faktycznym nie budzi także wątpliwości poprawność działań podmiotu kredytującego i jego następców prawnych, w zakresie podziału sum wpłacanych przez kredytobiorcę na rzecz obu podmiotów kredytujących rolnika, w proporcji analogicznej, jak kwoty kredytowania (por. ustalenia faktyczne j.w.), nie wyłączając wpłaty 200.000,- zł z dnia 30.12.2008 r. W konsekwencji powyższego należało ustalić, czy mimo postawienia kredytu w stan natychmiastowej wymagalności w 1994 r. (k.85), dotychczas nie upłynął 10-letni termin przedawnienia roszczeń wobec A. T. związanych z należnościami Skarbu Państwa (w powierniczym zarządzie stosownej Agencji). Przypadki przerwania biegu terminu przedawnienia reguluje art. 123 k.c. , zaś w myśl art. 124 §1 k.c. po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Uzupełniająco należy wskazać, że w myśl § 2 przepisu przedawnienie nie biegnie do czasu zakończenia postępowania przed sądem lub organem egzekucyjnym, o ile czynność przerywająca bieg została podjęta przed nimi. W tym miejscu należy, zatem w skrócie przypomnieć ustalenia faktyczne opisane powyżej, w odniesieniu do czynności wierzyciela (banku) podejmującego w sposób legalny działania zarówno w odniesieniu do swojej wierzytelności, jak też wierzytelności Skarbu Państwa związanych z umową z dnia 23.07.1992 r. ⚫ 1994 r. – postawienie kredytu w stan natychmiastowej wykonalności, z powodu zaniechania spłat rat przez A. T. ⚫ 23.11.1994 r. – wszczęcie egzekucji należności łącznej 1.656.014.900,- zł ⚫ 30.06.2004 r. – wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego I Km 325/00 (uprzednio I Km 493/94) z powodu bezskuteczności egzekucji z nieruchomości dłużnika ⚫ 2010 r. – wniosek następcy prawnego baku kredytującego o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu na rzecz poprzednika prawnego, postępowanie przed SR w Chełmie zakończono postanowieniem z dnia 17.08.2010 r. ⚫ 8.05.2013 r. – wszczęcie egzekucji w zakresie należności łącznej przypadającej Bankowi (...) S.A. w W. z tytułu części zadłużenia A. T. wobec Banku (...) S.A. w W. , po jego podziale ⚫ 31.05.2013 r. – nadanie w urzędzie pocztowym operatora publicznego pozwu wszczynającego niniejsze postępowanie ⚫ 20.12.2013 r. – wydanie postanowienia przez organ egzekucyjny o umorzeniu postępowania Km 798/13 z powodu bezskuteczności egzekucji. Analiza powyższych działań wierzyciela (pozwanego i jego poprzedników prawnych) jednoznacznie wskazuje, że w odniesieniu do części długu A. T. objętego 10-letnim terminem przedawnienia, od 1994 r. do chwili wyrokowania w sprawie, w świetle dyspozycji art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 124 § 1 i 2 k.c. , nie zaistniała sytuacja upływu terminu z art. 118 k.c. Tym samym, w odniesieniu do należności przysługujących Skarbowi Państwa w związku z kredytem udzielonym powodowi w dniu 23.07.1992 r., A. T. nie może skutecznie uchylić się od spełnienia świadczenia w oparciu o dyspozycję art. 117 § 2 k.c. , a w konsekwencji, w tej części powództwo nie znalazło oparcia w treści art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. W kontekście powyższych ustaleń bezprzedmiotowa była kwestia sporna pomiędzy stronami ( vide oświadczenia pełnomocników z 1.09.2014 r. – k.210), czy oświadczenia powoda składane pozwanemu i jego poprzednikowi prawnemu w latach 2007-2008 (k. 91, 92, 94, 95) zawierały niewłaściwe uznanie długu, przerywające samoistnie bieg terminu przedawnienia roszczeń ( art. 123 § 1 pkt 2 k.c. ). Ubocznie tylko można wskazać, że w świetle pisma z dnia 3.10.2007 r. (k.91), w którym przedstawiciel dłużnika A. T. składa wierzycielowi „ofertę dotyczącą spłaty zadłużenia /…/ mocodawców oraz zwolnienia ich z długu” oraz wpłaty 200.000,- zł przez A. T. w dniu 30.12.2008 r. w wykonaniu uzgodnień z wierzycielem z dnia 29.12.2008 r. (k. 11) stanowi bezspornie tzw. „niewłaściwe uznanie długu” przerywające bieg terminu przedawnienia roszczeń z tytułu kredytu z 23.07.1992 r. (por. uzasadnienie wyroku SA w Lublinie z 23.05.2012 r. I ACa 186/12). W świetle treści „promesy” z 29.12.2008 r. (k.11) oraz oświadczeń banku z 6.01.2009 r. (k.96-97) nie budzi także wątpliwości, że wierzyciel nie zwolnił ówcześnie A. T. z długu, wpłatę z 30.12.2008 r. zaliczył wyłącznie na częściową spłatę zadłużenia (w sposób uwidoczniony w wyciągach z k.98 i 99), a ustępstwo wierzyciela wiązało się tylko ze zgodą na odstąpienie od zabezpieczenia rzeczowego dalszych jego roszczeń i zagwarantowaniem niewszczynania egzekucji długu z nieruchomości dłużnika. Konkludując powyższe, przy braku sporu pomiędzy stronami, co do poprawności wyliczeń długu pozwanego w świetle postanowień umowy kredytowej, w oparciu o przywołane przepisy należało orzec, jak w punktach I i II wyroku. Powód utrzymał się ze swoim żądaniem w 86%, jednakże ze względu na dyspozycję art. 101 k.p.c. niemożliwe było uwzględnienie wniosku jego pełnomocnika o zasądzenie kosztów procesu. Norma tego przepisu stanowi wyjątek od reguły zawartej w art. 98 § 1 k.p.c. , zezwalając na zasądzenie kosztów procesu wyłącznie na rzecz strony pozwanej, o ile spełnione zostaną inne przesłanki dla takiego rozstrzygnięcia. Nie było sporne pomiędzy stronami, że pozwany w odniesieniu do uwzględnionej części powództwa uznał roszczenie A. T. przy pierwszej czynności procesowej, a przed wystąpieniem do Sąd dłużnik nie złożył pozwanemu oświadczenia o braku woli do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się korzystania z zarzutu przedawnienia ( art. 117 § 2 k.c. ) i o podniesieniu takiego zarzutu. Norma art. 101 k.p.c. nie jest wyłączona, w zakresie zastosowania, przy wytaczaniu powództw przeciwegzekucyjnych, ani przy częściowym uznaniu powództwa (por. red. A.Jakubecki „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz” Warszawa 2012, s.144; red. Z.Szczurek „Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz” Sopot 2005, s.358, t.19). W sprawie nie ujawniono żadnych okoliczności, które obiektywnie uzasadniałyby bierność A. T. (korzystającego z pomocy pełnomocnika – radcy prawnego w przedsądowych kontaktach z wierzycielem – zeznania powoda k.210) w złożeniu stosownego oświadczenia (zarzutu przedawnienia roszczeń) wierzycielowi, zwłaszcza, że już po dacie wpłaty 200.000,- zł był on kilkakrotnie (k.110, 112) wzywany przez bank (w 2010 i 2012 r.) do zapłaty reszty długu. Bezspornym jest to, że podniesienie takiego zarzutu przez A. T. doprowadziłoby do złożenia stosownego oświadczenia woli przez wierzyciela (analogicznego do zawartego w odpowiedzi na pozew) lub przy bierności wierzyciela, ewentualnie nieprzyjęciu do wiadomości oświadczenia dłużnika, wyeliminowałoby jedną z przesłanek z art. 101 k.p.c. , wskazując na celowość wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego. Zaniechanie powoda sprawia, że wniosek o zasądzenie kosztów procesu w części odpowiadającej uwzględnionej części powództwa nie mógł być skuteczny. Zarazem Sąd zważył, że pozwany działający końcowo w sprawie poprzez pełnomocnika - radcę prawnego (pełnomocnictwo k.207), w jedynym, złożonym w sprawie piśmie przygotowawczym - odpowiedzi na pozew (k.65), ani w toku czynności na rozprawie w dniu 1.09.2014 r. (k.209) nie zgłosił żądania zasądzenia kosztów procesu na swoją rzecz – zarówno od uznanej części powództwa, jak też od części oddalonej, co w świetle art. 109 § 1 k.p.c. oznaczało wygaśnięcie stosownego roszczenia strony pozwanej, w całości. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych oparto na dyspozycji art. 113 ust. 1 u.k.s.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI