I C 718/21

Sygn. akt: I C 718/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2022 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Sznajder Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Julia Piątek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2022 roku w Gliwicach sprawy z powództwa R. B. i L. B. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności 1. oddala powództwo; 2. umarza postępowanie w zakresie cofniętego żądania; 3. zasądza od powodów na rzecz pozwanej kwotę 10.817,00 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. SSO Katarzyna Sznajder Sygn. akt I C 718/21 UZASADNIENIE Powodowie R. B. i L. B. w pozwie wniesionym przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. domagali się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...) wystawionego 25 sierpnia 2015 roku, któremu postanowieniem Referendarza Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia13 listopada 2015 roku w sprawie o sygnaturze I Co 1657/15 nadana został klauzula wykonalności. W toku postępowania ograniczyli swoje zadanie wnosząc o pozbawienie opisanego tytułu wykonawczego w części tj. ponad 72.906,20 zł, cofając pozew w tym zakresie ze zrzeczeniem się roszczenia. Wnieśli również o zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu. Na uzasadnienie żądania wskazali, że została nadana klauzula wykonalności na niewymagalne roszczenie albowiem nie doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu. Powodowie podnieśli, że nigdy nie otrzymali wypowiedzenia umowy, a jedynie „ Ostateczne wezwanie do zapłaty” , które w swej treści zawierało niejednoznaczne i niezrozumiałe dla nich warunki, które ich zdaniem nie rodziły skutków wypowiedzenia. Ponadto podnieśli, że wypowiedzenie było niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu podnosząc, że umowa jaka łączyła strony została skutecznie wypowiedziana, na podstawie kwestionowanego tytułu toczyła się egzekucja, która doprowadziła do sprzedaży jednej z nieruchomości powodów, w wyniku czego spłacona została kwota 72.906,20 zł. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: powodowe 27 marca 2009 roku zawarli z pozwaną umowę o hipoteczny kredyt konsolidacyjny dla osób fizycznych (...) na kwotę 206.125 zł. Okres kredytowania ustalony został na 360 miesięcy, równe raty kapitałowo- -odsetkowe raty miały być płacone 18 każdego miesiąca. Kwotą uzyskaną z umowy powodowe mieli spłacić 17 innych kredytów zaciągniętych w różnych bankach . Zgodnie z §5 umowy wypłata kredytu nastąpiła na wskazane tam rachunki w ilości 17. Powodowie wskazali również rachunek z którego następować miała miesięczna spłata kredytu. Zgodnie z §14 bank miał prawo wypowiedzieć umowę między innymi w przypadku gdy w terminie określonym w umowie kredytobiorca nie dokona spłaty raty kapitałowo- odsetkowej lub części raty kapitałowo- odsetkowej. Okres wypowiedzenia wynosi 30 dni i liczył się od dnia doręczenia wypowiedzenia umowy. Następnego dnia po upływie tego okresy wszelkie zobowiązania stawały się wymagalne . ( umowa k- 108-115 ). Powodowie ponadto dobrowolnie poddali się egzekucji w zakresie ewentualnych roszczeń Banku i upoważnili bank do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego do kwoty zadłużenia nie większej niż 412.250 zł obejmującej kwotę długu wraz z odsetkami i innymi kosztami. Powodowie początkowo, to jest przez okres około 1,5 roku spłacali kredyt zgodnie z harmonogramem , od października 2010 roku nadal spłacali kredyt ale coraz częściej płacili z opóźnieniem lub nie w pełnej wysokości , naliczane były odsetki karne. Od połowy 2013 roku pracownik banku zaczął kontaktować się z powódką w celu ustalenia przyczyn opóźnień oraz ewentualnych terminów spłaty zaległości , zwłaszcza że powodowie od października zaprzestali spłacać jakiekolwiek raty. Bank z uwagi na zaprzestanie spłat w dniu 19 grudnia 2013roku wysłał do powodów pismo zatytułowane” ostateczne wezwanie do zapłaty”, którym wezwał do zapłaty zaległości w wysokości 3777, 74 zł w terminie 7 dni pod rygorem wypowiedzenia umowy. W dalszej części pisma informuje powodów, że w przypadku braku spłaty , pismo należy traktować jak wypowiedzenie umowy . Okres wypowiedzenia wynosi 30 dni i jest liczony od dnia następnego po upływie 7 dni które mają na spłatę zadłużenia. W dalszej kolejności przypomina się powodom zapisy umowy, że wypowiedzenie oznacza postawienie całej kwoty zobowiązania , łącznie z odsetkami w stan natychmiastowej wymagalności . Informują również , że na tamten czas cała kwota zobowiązania wynosi 201 734,06 zł.( pismo k- 102, historia rachunku k- 121, historia windykacji k-117) Pismo to powodowie otrzymali 27 grudnia > 9 dowody doręczenia k- 103, k- 106 ). Powodowie nie skontaktowali się z bankiem, nie próbowali niczego wyjaśniać, ustalać , pracownik banku podjął jeszcze próby kontaktu w styczniu 2014 roku, proponując aby powodowie wpłacili choć połowę z tej kwoty, ale nie wpłacili już żadnych pieniędzy. Bank wystawił bankowy tytuł egzekucyjny w dniu 25 sierpnia 2015 roku , wskazując wysokość zobowiązania na kwotę 224.914,32 zł , informując, że zobowiązania są w całości wymagalne . Referendarz sądowy sądu Rejonowego w Zabrzu postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 roku nadał klauzulę wykonalności opisanemu tytułowi egzekucyjnemu. ( kata I Co 1657/15- bankowy tytuł egzekucyjnyk-3 , postanowienie k- 37). Na podstawie tego tytułu komornik wszczął egzekucje w lipca 2017 roku. Powodowie o wszczęty postepowaniu dowiedzieli się najpóźniej w sierpniu 2017 roku. W wyniku tego postępowania doszło do sprzedaży nieruchomości powodów oraz uzyskania kwoty72.906,20 zł, wynikającej z kwestionowanego tytułu wykonawczego. ( okoliczności bezsporne, akta egzekucyjne). Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów oraz częściowo zeznań powodów tj. w tym zakresie gdzie informacje były w zasadzie bezsporne i wynikały z dokumentów. Sąd nie dał wiary zeznaniom powodów w zakresie ich braku zrozumienia treści pisma a tym samym braku wiedzy, że umowa została im wypowiedziana. Podkreślić należy, że powodowie nie są i nie byli osobami nieporadnymi życiowo w tym sensie, aby mieli problemy z rozumieniem treści dokumentów. Tłumaczenie powódki ,że przeczytała pismo, ale nie rozumiała słowa” wypowiedzenie” i nie wiedziała co ono oznacza jest niewiarygodne, sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Tym bardziej, że powódka nie potrafiła wyjaśnić dlaczego skoro nie rozumiała tego słowa nie próbowała wyjaśnić swoich wątpliwości w Banku, zwłaszcza że jak wynika z historii windykacji i zeznań powodów pracownik banku kontaktował się z nimi telefonicznie już po otrzymaniu przez nich pisma. Powodowie nie próbowali nawet spłacać jakichkolwiek kwot, a kiedy dowiedzieli się o toczącym postępowaniu egzekucyjnym nie byli tym zdziwieni, nie próbowali niczego kwestionować ani wyjaśniać bowiem uznali, że umowa została wypowiedzialna co wynika bezpośrednio z zeznań powódki. Wskazuje to ponadto na nieścisłości w jej zeznaniach. Z jednej strony twierdzi, że nie rozumiała słowa wypowiedzenie a z drugiej uznała że umowa została wypowiedziana i nie była tym zdziwiona. Nie bez znaczenia jest również to, że nie była to pierwsza umowa z bankiem z jaką powodowie zawierali tylko conajmniej 18., co świadczy o tym że nie są osobami nieobeznanymi z procedurami obowiązującymi w bankach. Inną kwestią jest ich absolutny lekceważący stosunek do zaciąganych zobowiązań i możliwość przewidywania konsekwencji z tym związanych. Sąd zważył co następuje: powodowie wnoszą o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności kwestionowali istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem sprowadzające się do twierdzenia, że wierzytelność nie stała się wymagalna z powodu braku wypowiedzenia.( art. 840 §1 pkt 1 k.p.c. ) . Spor zatem sprowadzał się do oceny skuteczność dokonanego wypowiedzenia. Zgodnie z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Nie dotrzymanie warunków umowy umożliwiało bankowi wypowiedzenie. Bezspornym było, że powodowie przestali spłacać raty. Zgodnie z treścią art. 75 ust1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku prawo bankowe obowiązującym 2013 /2014 roku stanowił, że w przypadku niedotrzymania warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcy zdolności kredytowej bank może wypowiedzieć umowę. Termin wypowiedzenia wynosi 30 dni o ile umowa nie stanowi inaczej -w tym przypadku nie stanowiła inaczej. Bank z uwagi na zaprzestanie spłat w dniu 19 grudnia 2013roku wysłał do powodów pismo zatytułowane” ostateczne wezwanie do zapłaty”, którym wezwał do zapłaty zaległości w wysokości 3777, 74 zł w terminie 7 dni pod rygorem wypowiedzenia umowy. W dalszej części pisma informuje powodów, że w przypadku braku spłaty , pismo należy traktować jak wypowiedzenie umowy . Okres wypowiedzenia wynosi 30 dni i jest liczony od dnia następnego po upływie 7 dni które mają na spłatę zadłużenia. W dalszej kolejności przypomina się powodom zapisy umowy, że wypowiedzenie oznacza postawienie całej kwoty zobowiązania , łącznie z odsetkami w stan natychmiastowej wymagalności . Informują również , że na tamten czas cała kwota zobowiązania wynosi 201 734,06 zł. Pismo to powodowie otrzymali 27 grudnia 2013 roku. W dniu 3 stycznia 2014 roku minął termin do którego powodowie mieli zapłacić zaległość, a od 4 stycznia 2014 roku rozpoczął bieg 30 dniowego terminu wypowiedzenia Zobowiązanie wynikające z umowy kredytu stało się zatem wymagalne z dniem 4 lutego 2014 roku. Wypowiedzenie było obwarowane warunkiem co nie ma jednak wpływu na jego skuteczność czy ważność. W orzecznictwie i doktrynie wielokrotnie wypowiadano się za dopuszczalnością co do zasady zastrzeżenia warunku w jednostronnej czynności prawnej obejmującej wypowiedzenie umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt II CSK 750/15; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt V CSK 698/14: komentarz do kodeksu cywilnego pod redakcją M. Pyziak-Szafnickiej i P. Księżaka, wydanie z 2014 r jak również orzecznictwo przywoływane w odpowiedzi na pozew. .). Przepis art. 89 k.c. nie wyklucza dopuszczalności zastrzeżenia warunku w jednostronnej czynności prawnej obejmującej wypowiedzenie umowy. W nauce prawniczej tego rodzaju warunek określa się mianem warunku potestatywnego. Dopuszczalność takiego warunku i umieszczenie go w ramy art. 89 k.c. została już wielokrotnie przesądzona w orzecznictwie. Warunek ten polegał na spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy przez pozwanego. Zgodnie z art. 89 k.c. , powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego, chyba że taką możliwość wyłącza ustawa albo właściwości czynności prawnej. W postanowieniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2013 r. (sygn. akt III CZP 85/12) zostało wyrażone stanowisko, że dopuszczalne jest, co do zasady, dokonanie czynności prawnej zawierającej zastrzeżenie, że jej skutek zależy od skorzystania z uprawnienia lub woli wykonującego zobowiązanie, a zdarzenie zależne od zachowania strony może polegać na spełnieniu lub niespełnieniu świadczenia. Zastrzeżenie to podlega ocenie na podstawie art. 353 1 k.c. , z uwzględnieniem normatywnej konstrukcji warunku określonej w art. 89 k.c. Zaakceptowane zostało stanowisko, że warunkiem może być także spełnienie świadczenia, ponieważ zapłata nie zawsze jest zdarzeniem całkowicie uzależnionym od dłużnika. Zgodnie z art. 75 prawa bankowego w przypadku, gdy kredytobiorca nie dotrzymuje warunków kredytu, w tym nie spłaca go zgodnie z harmonogramem spłat, bank może umowę kredytu wypowiedzieć.( nie musiał wówczas wzywać do zapłaty). Bank umowę wypowiedział, dając jednocześnie pozwanym możliwość na spowodowanie, że wypowiedzenie to "utraci moc", jeśli spłacą zadłużenie. Możliwość ta działała zatem na korzyść kredytobiorcy. Jednoznaczność wypowiedzenia liczonego od upływu 7 dni od dnia doręczenia pisma powodom i możliwość uniknięcia jego skutków w razie spełnienia określonego warunku powinna być dla powodów jasna i działała na ich korzyść. Z treści pisma jednoznacznie wynika, że o ile powodowie nie skorzystają z szansy zapłaty pismo to jest wypowiedzeniem. Użycie słów „należy traktować jak wypowiedzenie” oznacza właśnie , że jest ono wypowiedzeniem w przypadku nie skorzystania z możliwości spłaty. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że wypowiedzenie zostało skutecznie złożone , a tym samym wierzytelności stwierdzona tytułem egzekucyjnym w postaci bankowego tytułu była wymagalna. Nie znalazł również sąd podstaw do uznania , że wypowiedzenie było niezgodne z zasadami współżycia społecznego, co podnoszone było przez pełnomocnika powodów na rozprawie. Podnosząc ten zarzut pełnomocnik nie wskazał którym zasadom współżycia społecznego uchybia wypowiedzenie, jak również nie uzasadnił dlaczego, a sąd nie znalazł podstaw do uznania , aby wypowiedzenie umowy , której powodowie nie spłacali, a dzięki której udało im się spłacić 17 innych umów pożyczek i kredytów było niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia powództwa sąd oddalił żądanie , a w części cofniętej umorzył postępowania. O kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 98 k.p.c. w zw. z §2pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie uznając , że powodowie przegrali proces w całości. Żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego w części cofniętego żądania było od początku bezzasadne albowiem już wówczas wiadomo było, że kwoty zostały wyegzekwowane w toku postępowania egzekucyjnego. Sąd nie znalazł również podstaw do zastosowania dobrodziejstwa wynikającego art. 102 k .p. c. Katarzyna Sznajder .