I C 713/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Toruniu rozpoznał sprawę z powództwa G. K. i N. K. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę, w której powodowie domagali się zwrotu świadczeń z nieważnej umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF. Jako podstawę nieważności wskazali abuzywny charakter klauzul waloryzacyjnych zawartych w umowie. Sąd ustalił, że powodowie, będący konsumentami bez doświadczenia w bankowości, zawarli w 2008 roku umowę kredytu na kwotę 100 000 PLN, indeksowanego do CHF. Kluczowe postanowienia umowy (§ 2 ust. 2 i § 7 ust. 1) dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i przeliczenia rat zostały uznane za niedozwolone (abuzywne) na podstawie art. 385¹ § 1 k.c. Sąd podkreślił, że postanowienia te nie były jednoznaczne, nie informowały konsumentów o ryzyku kursowym i pozwalały bankowi na jednostronne ustalanie kursów, co rażąco naruszało interesy konsumentów i było sprzeczne z dobrymi obyczajami. Zgodnie z orzecznictwem TSUE, sąd nie mógł uzupełnić umowy poprzez zastąpienie abuzywnych klauzul innymi przepisami prawa (tzw. redukcja utrzymująca skuteczność), co prowadziło do wniosku o nieważności całej umowy. W związku z nieważnością umowy, sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot wszystkich spełnionych świadczeń (w tym ubezpieczeń i kapitału) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a także zasądził zwrot kosztów procesu. Powództwo zostało oddalone jedynie w zakresie odsetek za kilka pierwszych dni po doręczeniu pozwu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych i zakazu uzupełniania umowy przez sąd.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych do walut obcych, zawartych z konsumentami, gdzie klauzule waloryzacyjne nie były indywidualnie negocjowane i spełniają przesłanki abuzywności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i przeliczenia rat, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są niedozwolone, ponieważ nie były jednoznaczne, nie informowały konsumentów o ryzyku kursowym i pozwalały bankowi na jednostronne ustalanie kursów, co rażąco naruszało interesy konsumentów i było sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd ocenił klauzule waloryzacyjne pod kątem art. 385¹ § 1 k.c., uwzględniając wymogi dyrektywy 93/13/EWG. Stwierdzono brak jednoznaczności, nieprzejrzystość mechanizmu ustalania kursów walut oraz brak indywidualnego uzgodnienia. Jednostronne ustalanie kursów przez bank i nałożenie nieograniczonego ryzyka walutowego na konsumenta uzasadnia uznanie klauzul za abuzywne.
Czy po stwierdzeniu abuzywności klauzul waloryzacyjnych, umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF może zostać utrzymana poprzez zastąpienie abuzywnych postanowień innymi przepisami prawa lub uzupełnienie umowy przez sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może uzupełniać umowy poprzez zastąpienie abuzywnych postanowień innymi przepisami prawa, gdyż stoi to w sprzeczności z celem dyrektywy 93/13/EWG (tzw. zakaz 'redukcji utrzymującej skuteczność').
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE (m.in. wyroki w sprawach C-618/10, C-260/18), zgodnie z którym sąd nie może modyfikować treści nieuczciwych warunków, aby utrzymać umowę w mocy. Taka ingerencja mogłaby osłabić odstraszający skutek dyrektywy wobec przedsiębiorców. Usunięcie abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności umowy, jeśli nie można jej wykonać bez naruszenia jej charakteru prawnego lub gospodarczego.
Czy zarzut przedawnienia podniesiony przez bank jest zasadny w przypadku roszczeń konsumenta o zwrot świadczeń z nieważnej umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia jest niezasadny.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku TSUE w sprawach połączonych C-776/19 do C-782/19, zgodnie z którym przepisy krajowe nie mogą uzależniać dochodzenia roszczeń od zwrotu nienależnie wpłaconych kwot od terminu przedawnienia, jeśli początek jego biegu uniemożliwia konsumentowi pełne poznanie jego praw. Termin przedawnienia można wiązać najwcześniej ze skorzystaniem przez powodów z fachowej pomocy prawnej lub datą reklamacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. K. | osoba_fizyczna | powód |
| N. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Skutki określone w § 1 stosuje się także do postanowień umowy, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, a których postanowienia kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, jeżeli nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się również do zwrotu świadczeń nienależnych.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w granicach bezpodstawnego wzbogacenia.
Pomocnicze
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń wynosi 10 lat (w brzmieniu do 9 lipca 2018 r.). Po tej dacie 6 lat, ale do roszczeń konsumentów powstałych przed tą datą stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym.
k.p.c. art. 243 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § § 1, 11 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul waloryzacyjnych ze względu na brak przejrzystości, jednostronne ustalanie kursów przez bank i nieograniczone ryzyko walutowe dla konsumenta. • Nieważność umowy kredytu indeksowanego do CHF w całości z powodu abuzywności klauzul dotyczących głównych świadczeń. • Niezastosowanie zarzutu przedawnienia w oparciu o orzecznictwo TSUE. • Obowiązek zwrotu przez bank wszystkich świadczeń nienależnych na rzecz powodów.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczeń podniesiony przez bank. • Argumenty banku kwestionujące abuzywność klauzul i zasadność roszczenia co do zasady i wysokości.
Godne uwagi sformułowania
nie mieli doświadczenia w dziedzinie bankowości • nie poinformowano o ponoszeniu nieograniczonego ryzyka kursowego • nie przedstawiono im danych określających możliwe zmiany wysokości rat i wysokości ich zobowiązania w razie znacznego wzrostu kursu CHF • postanowienia umowy dotyczące metody oznaczenia kwoty kredytu i przeliczenia wypłaconej kwoty na walutę obcą określały główne świadczenie stron • nie spełniają wymogu jednoznaczności • ustalanie kursu waluty franka szwajcarskiego dla określenia kwoty kredytu w PLN ... pozostawione było w gestii banku • nieuzasadniona dysproporcja na niekorzyść konsumenta • nie ma możliwości, by ustalić czy uiszczane kwoty mogły prowadzić do wykonania jakiejkolwiek części umowy zgodnie z jej treścią • generalny zakaz tzw. „redukcji utrzymującej skuteczność” • nie można rozumieć jako umożliwiającego sądowi krajowemu, w wypadku gdy stwierdzi on istnienie nieuczciwego warunku w umowie zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem, zmianę treści rzeczonego warunku zamiast zwykłego niestosowania go.
Skład orzekający
Joanna Grzempka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych i zakazu uzupełniania umowy przez sąd."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych do walut obcych, zawartych z konsumentami, gdzie klauzule waloryzacyjne nie były indywidualnie negocjowane i spełniają przesłanki abuzywności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i potwierdza stanowisko sądów w kwestii abuzywności klauzul, co jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników. Wyrok podkreśla ochronę konsumenta i ograniczenia dla banków.
“Kredyt frankowy nieważny! Sąd zasądził od banku zwrot tysięcy złotych i franków szwajcarskich.”
Dane finansowe
WPS: 130 292,56 PLN
zwrot świadczenia: 130 292,56 PLN
zwrot świadczenia: 8472,78 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.