I C 662/23

Sygn. akt I C 662/23 upr UZASADNIENIE Pozwem złożonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. (data nadania) powodowie M. B. (1) , I. B. i małoletnie M. B. (2) , M. B. (3) wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej R. (...) z siedzibą w S. (dalej również jako (...) ) na rzecz każdego z powodów kwot po 250 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 9 października 2022 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podano, że powodowie zakupili bilety lotnicze, zawierając umowę, na mocy której pozwany był zobowiązany do przewozu lotniczego powodów na trasie K. J. P. (...) K. B. – G. A. , który miał nastąpić w dniu 8 października 2022 r. Lot na ww. trasie nie odbył się o czasie i był opóźniony o 5 godzin 10 minut. Jako podstawę prawną poddanego pod osąd roszczenia strona powodowa wskazała art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów (Dz. Urz. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004 r.) (pozew k. 2-3). W odpowiedzi na pozew R. (...) z siedzibą w S. wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, ewentualnie o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że wezwanie do zapłaty, które otrzymał w swojej treści jest niewystarczające, aby uznać, że stanowiło ono złożenie pozwanemu reklamacji, o której mowa w art. 205c ustawy Prawo lotnicze . W ocenie pozwanego nie doszło do wszczęcia postępowania reklamacyjnego w rozumieniu art. 205c ustawy Prawo lotnicze , w związku z czym stwierdzić należy, że zgodnie z art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. droga sądowa jest w niniejszej sprawie niedopuszczalna z uwagi na brak wyczerpania określonego trybu reklamacyjnego. Pozwany zaprzeczył także jakoby uznał roszczenie powoda. Jednocześnie wskazał, że z treści art. 205c ust. 6 nie wynika pozbawienie przewoźnika lotniczego prawa kwestionowania zasadności roszczenia pasażera w późniejszym postępowaniu. W jego ocenie wszelkie postępowania reklamacyjne w razie braku odpowiedzi przedsiębiorcy w przewidywanym terminie nie prowadzą do uznania roszczenia, lecz mają jedynie skutek w postaci przerzucenia na przedsiębiorcę ciężaru dowodu wykazania, że okoliczności przedstawione w reklamacji są nieprawdziwe, a roszczenie uzasadnione. Następnie pozwany podniósł, że opóźnienie skarżonego lotu było spowodowane okolicznościami nadzwyczajnymi, niezależnymi od przewoźnika lotniczego. Pozwany wskazał, że przyczyny opóźnienia przedmiotowego lotu mają swoje źródło w niekorzystnych warunkach atmosferycznych w dniu 8 października 2022 r. na lotnisku w K. . Dodał, że z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe wprowadzono restrykcje slotowe, Służba Kontroli Ruchu Lotniczego zmieniła godziny lotów poprzedzających przedmiotowy lot, co doprowadziło do opóźnień w wykonywanej rotacji, a pozwany nie mógł uniknąć opóźnienia lotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków (odpowiedź na pozew k. 37-44). Pismem z dnia 7 września 2023 r. (data nadania) strona powodowa podniosła zarzut braku właściwego umocowania pełnomocnika pozwanego do działania w niniejszej sprawie. Zakwestionowano również wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności zwalniających pozwanego z odpowiedzialności odszkodowawczej (pismo powoda z 7 września 2023 r. k. 124-142v.). Pismem z dnia 7 września 2023 r. pozwany podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz podniósł, że J. K. został prawidłowo umocowany do reprezentowania spółki (pismo strony pozwanej z 7 września 2024 r., k. 120-123v.). Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. Sąd odmówił odrzucenia pozwu. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron (postanowienie z 29 stycznia 2024 r. k.144). Strony do czasu zamknięcia rozprawy podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie. Sąd Rejonowy ustalił  następujący stan faktyczny : R. (...) z siedzibą w S. w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej świadczy usługi przewozu lotniczego (fakty bezsporne). Powodowie M. B. (1) , I. B. , M. B. (2) oraz M. B. (3) byli pasażerami lotu nr (...) z lotniska w K. do lotniska w G. . Lot miał się rozpocząć w dniu 8 października 2022 r. o godzinie 18:50. Ostatecznie lot był opóźniony na skutek czego pasażerowie dotarli do lotniska docelowego z ponad 3 godzinnym opóźnieniem. Odległość pomiędzy ww. lotniskami, liczona według metody trasy po ortodromie, wynosi mniej niż 1500 km (fakty bezsporne, a nadto dowód: tabela z rotacją samolotu k. 76, karty pokładowe k. 8-11). W dniu 8 października 2022 r. samolot przewoźnika o numerze SP- (...) miał zaplanowaną następującą rotację: 1. 
        lot nr (...) na trasie K. ( K. ) – C. ( (...) ) w godzinach 04.20-6.55 (...) ; 2. 
        lot nr (...) na trasie C. ( (...) ) – K. ( K. ) w godzinach 07.20-10.00 (...) ; 3. 
        lot nr (...) na trasie K. ( K. ) – M. ( M. ) w godzinach 11.40-14.15 (...) ; 4. 
        lot nr (...) na trasie M. ( M. ) – K. ( K. ) w godzinach 14.40-17.005 (...) ; 5. 
        lot nr (...) na trasie K. ( K. ) – G. ( (...) ) w godzinach 16.50-18.00 (...) . Lot (...) , pierwszy lot w rotacji, doznał opóźnienia w wymiarze 2 godzin ponieważ Służba Kontroli Lotów ( (...) ) wprowadziła restrykcje slotowe z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe na lotnisku w K. , tj. mgłę i niską widzialność (1 godzina 30 minut z powodu pogody poniżej limitów operacyjnych na stacji początkowej, kod 71 i 30 minut z uwagi na ograniczenia w zarządzeniu przepływem ruchu lotniczego - (...) , kod 81). ). Lot nr (...) nabył opóźnienie z powodu opóźnień poprzednich samolotów (kod 93, 3 godziny i 5 minut) oraz ograniczeń w zarządzeniu przepływem ruchu lotniczego ( (...) , kod 81, 5 minut). Lot (...) był opóźniony o 2 godziny i 5 minut z uwagi na opóźnienie poprzednich samolotów w rotacji (kod 93) oraz o 3 minuty z powodu pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej (kod 19). Lot (...) miał 2 godziny i 29 minut opóźnienia spowodowanego opóźnieniem poprzednich samolotów (kod 93). Lot skarżony (...) nabył opóźnienie 3 godziny i 13 minut ze względu na poprzednie opóźnienie (kod 93), 1 godzinę i 46 minut z uwagi na oczekiwanie na załogę pokładową lub kompletną z innego lotu (kod 95) oraz z uwagi na ograniczenia w zarządzeniu przepływem ruchu lotniczego - (...) (kod 81) (dowód : tabela z rotacją samolotu k. 76, historia slotów (...) k.80, depesze (...) i T. dla lotniska w K. z 8 października 2022 r. k. 82-83). Pismem datowanym na dzień 12 października 2022 r. pełnomocnik powodów wniósł reklamację, wzywając do zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w kwocie 1000 euro, po 250 euro na każdego pasażera, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, wskazując podstawę prawną żądanego odszkodowania oraz okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie odszkodowania. Pismo zostało doręczone R. w dniu 2 listopada 2022 r. (dowód: wezwanie do zapłaty k. 14, potwierdzenie nadania k. 15, wydruk z portalu Poczty Polskiej – śledzenie przesyłki k. 152-153) R. nie rozpoznał reklamacji, ani nie wypłacił odszkodowania. (fakt bezsporny) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych powyżej dokumentów złożonych przez strony postępowania. W ocenie Sądu dowody te, w zakresie w jakim stanowiły podstawę poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych, tworzą zasadniczo spójny i niebudzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to zasługujący na wiarę materiał dowodowy. Stwierdzić należy, że żadna ze stron, co do zasady, nie poddawała w wątpliwość ich wiarygodności i mocy dowodowej, a również i Sąd nie dopatrzył się w nich niczego, co uzasadniałoby powzięcie wątpliwości w tym zakresie z urzędu. Podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie i oceny – w ich świetle – zasadności zgłoszonego pod osąd roszczenia strony powodowej stanowiły również same twierdzenia stron o okolicznościach faktycznych sprawy, albowiem – wobec nie zaprzeczenia im przez strony bądź ich przyznaniu – Sąd uznał je za bezsporne ( art. 229-230 k.p.c. ). Należy wskazać, że przedłożone przez pozwanego dokumenty, zwłaszcza depesze (...) i T. wydane dla lotniska w K. w dniu 8 października 2022 (k. 82-83), (...) Plan z dnia 8 października 2022 r. (k. 94-94v.) oraz historia slotów (...) (k. 80) zawierają sformułowania i określenia, których odczytanie i pełna, właściwa interpretacja wymaga wiedzy specjalnej – zdaniem Sądu tylko biegły sądowy z zakresu lotnictwa mógł prawidłowo odczytać, a przede wszystkim w pełni i prawidłowo zinterpretować dane zawarte we wszystkich ww. dokumentach przedstawionych przez pozwanego oraz ocenić czy wprowadzone restrykcje slotowe oraz istniejące w dniu 8 października 2022 r. warunki pogodowe miały realny wpływ na opóźnienie skarżonego lotu, ile trwało opóźnienie wywołane warunkami atmosferycznymi oraz czy opóźnienie spowodowane restrykcjami slotowymi były w pełni niezależne od pozwanego przewoźnika, a jeżeli tak to jak długie było opóźnienie niezależne od przewoźnika w tym konkretnym wypadku. Strona pozwana tymczasem nie złożyła wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. W związku z powyższym Sąd nie mógł więc poczynić ustaleń faktycznych na podstawie tych dokumentów w zakresie powyżej wskazanym. Sąd doszedł do przekonania, że załączone do odpowiedzi na pozew wydruki ze strony internetowej dlapilota.pl są nieprzydatne dla rozstrzygnięcia. Załączony wydruk ze strony internetowej nie dotyczy okoliczności stricte dotyczących spornego lotu. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Na gruncie niniejszego postępowania roszczenia strona powodowa wywodziła wskazane w pozwie roszczenia z regulacji zawartej w Rozporządzeniu (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 roku ustanawiającym wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. UE L 2004/46/1). Wskazać należy, że uprzednio zostało już sporządzone i doręczone postanowienie o odmowie odrzucenia pozwu. Strony nie zaskarżyły skutecznie postanowienia z 29 stycznia 2024 r., w konsekwencji czego postanowienie to stało się prawomocne. W ocenie Sądu strona powodowa składając wezwanie do zapłaty wyczerpała postępowanie reklamacyjne. Pozwany nie zaprzeczył, aby miał możliwość zapoznania się z ww. wezwaniem do zapłaty. Tym samym w świetle art. 61 k.c. zostało ono skutecznie złożone pozwanemu. Zgodnie z art. 205c ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze , dochodzenie roszczeń majątkowych wynikających z przepisów m. in. rozp. (WE) nr 261/2004 przysługuje pasażerowi po wyczerpaniu postępowania reklamacyjnego (ust. 1). Postępowanie reklamacyjne uważa się za wyczerpane w przypadku, gdy przewoźnik lotniczy, organizator turystyki albo sprzedawca biletów rozpatrzył reklamację albo upłynął termin do jej rozpatrzenia. Reklamacja powinna być rozpatrzona w terminie 30 dni od dnia jej złożenia (ust. 2). Reklamację składa się w formie pisemnej albo elektronicznej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (ust. 3). Z zapisów tych nie wynika, aby ustawodawca wymagał, aby pismo zawierające reklamację miało mieć szczególną treść. Prawo lotnicze nie definiuje reklamacji. W języku potocznym reklamacja oznacza - żądanie klienta kierowane do sprzedawcy lub wykonawcy usługi, pozostające w związku z niezadowalającą jakością towaru lub nienależytym wykonaniem usługi. Załączone do pozwu wezwanie do zapłaty może zostać uznane za reklamację w rozumieniu art. 205c Prawa lotniczego , gdyż wynika z niego w sposób niebudzący wątpliwości z jakim lotem i jakim pasażerem jest związane żądanie zapłaty odszkodowania za opóźniony lot. Powyższego charakteru nie przekreśla to, iż zostało ono wniesione przez pełnomocnika strony powodowej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa – art. 95 k.c. - zasadą jest bowiem dopuszczalność dokonywania każdej czynności prawnej przez przedstawiciela za wyjątkiem sytuacji, kiedy działaniu przez przedstawiciela sprzeciwia się ustawa albo właściwości czynności prawnej ( art. 95 § 1 k.c. ). Złożenie reklamacji/wniesienie wezwania do zapłaty nie jest czynnością prawną, co do której wyłączone byłoby działania za pośrednictwem pełnomocnika. Wobec tego załączona do pozwu reklamacja spełnia wymogi przewidziane w art. 205 c Prawa lotniczego . Co prawda powodowie zakreślili w nim termin 7 dni, jednakże zgodnie z wymogami ustawy Prawo lotnicze przewoźnika obowiązuje termin 30 dni od jego otrzymania do uiszczenia żądanej kwoty, a więc pozwany zobowiązany był do rozpatrzenia reklamacji w ciągu ustawowo określonym terminie. Zdanie te podzielił Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt V Ca 994/20: „W ocenie Sądu Okręgowego o tym, iż powód nie wyczerpał drogi reklamacyjnej nie może przesądzać okoliczność zatytułowania ww. pisma jako „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”, zamiast (...). Znaczenie ma bowiem jego treść. W piśmie tym powód wyraźnie żąda zapłaty odszkodowania w wysokości 400 euro na podstawie Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. (…)”. W następnej kolejności wskazać należy, iż niezasadny okazał się zarzut pełnomocnika powoda o braku właściwego umocowania dla pełnomocnika pozwanego. Strona powodowa opierała go na uznaniu, iż J. K. nie mógł udzielić dalszego pełnomocnictwa do działania w sprawie w imieniu pozwanego. Zgodnie z odpisem KRS pozwanego nr (...) każdy z członków zarządu uprawniony jest do samodzielnej reprezentacji spółki. K. M. i M. C. wchodzą w skład organu pozwanego, w którym zajmują stanowiska członków zarządu. Są, zatem uprawnieni do udzielenia pełnomocnictwa. Pełnomocnictwem z dnia 9 marca 2018 r. pozwany (...) reprezentowany przez K. M. i M. C. udzielili pełnomocnictwa do reprezentowania pozwanego N. S. i J. K. , każdemu do działania samodzielnie. J. K. zajmujący stanowisko Sekretarza spółki – pozwanego udzielił pełnomocnictwa r. pr. D. K. , adw. B. W. i r. pr. M. W. . Sąd nie miał wątpliwości, że J. K. mógł być pełnomocnikiem procesowym ( art. 87 § 2 k.p.c. ), ponieważ był pracownikiem pozwanego, w związku z czym mógł udzielać dalszych pełnomocnictw. Nadto w oparciu o art. 106 k.c. możliwe jest udzielenie pełnomocnictwa do ustanowienia innych pełnomocników dla mocodawcy. W tym miejscu należy też odnieść się do zarzutu powodów zgodnie z którym pozwany nie odpowiedział w ustawowym terminie na zgłoszoną mu reklamację, co – zdaniem powodów – winno zostać poczytane za uznanie reklamacji. Wskazać, że zgodnie z art. 205c ust. 6 Prawa lotniczego : „przewoźnik lotniczy, organizator turystyki albo sprzedawca biletów przekazuje pasażerowi odpowiedź na reklamację w formie, w jakiej reklamacja została złożona. Jeżeli przewoźnik lotniczy, organizator turystyki albo sprzedawca biletów nie udzielił odpowiedzi na reklamację w terminie, o którym mowa w ust. 2, uważa się, że uznał reklamację”. Zdaniem powodów brak odpowiedzi ze strony pozwanego należy traktować jako uznanie reklamacji, które winno skutkować uwzględnieniem powództwa. W ocenie Sądu taka wykładnia tego przepisu nie jest właściwa. Brak odpowiedzi na reklamację nie wyklucza możliwości kwestionowania przez przewoźnika dochodzonego odszkodowania. Na podmiocie tym spoczywa ciężar dowodu, że powodowi nie przysługuje roszczenie. W tym zakresie należy odwołać się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2018 roku, sygn. III CZP 113/17, dot. reklamacji w stosunku do podmiotów rynku finansowego. Art. 8 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 roku o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym przewiduje, że „w przypadku niedotrzymania terminu określonego w art. 6, a w określonych przypadkach terminu określonego w art. 7, reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta”. Przepis ten ma więc podobną hipotezę do art. 205c ust. 6 Prawa lotniczego . Sąd Najwyższy analizując art. 8 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu (...) wskazał, że u podstaw każdej reklamacji (…) leży określony stosunek zobowiązaniowy, którego źródłem jest zazwyczaj czynność prawna lub przepis ustawy. Treść tego stosunku determinuje wzajemne prawa i obowiązki stron. Nie ma podstaw do przyjęcia, że nie rozpatrzenie reklamacji klienta w ustawowym terminie (…) powoduje taką modyfikację tego stosunku prawnego, taki skutek konstytutywny, że bez względu na podstawę faktyczną tego stosunku oraz przepisy stosunek ten regulujący, podmiot rynku finansowego ma bezwzględny obowiązek spełnienia świadczenia wyrażonego przez klienta w reklamacji, niezależnie od tego, czy obiektywnie się ono należy. Zdaniem Sądu w ten sam sposób należy ocenić brak odpowiedzi przewoźnika – nie pozbawia się on możliwości kwestionowania zasadności dochodzonego roszczenia, ale to na przewoźniku spoczywa ciężar dowodu, że powodowi nie przysługuje roszczenie lub przysługuje w niższej wysokości. W związku z tym należało zweryfikować, czy pozwanemu skutecznie udało się zakwestionować roszczenia powodów. Strona powodowa domagała się zasądzenia na swoją rzecz od strony pozwanej odszkodowania na rzecz każdego z powodów w wysokości 250 euro wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 października 2022 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za opóźnienie lotu wewnątrzwspólnotowego nr (...) o odległości mniej niż 1.500 km, który odbył się na trasie K. - G. . Powyższe fakty były bezsporne. Spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół opóźnienia jakiemu miał ulec samolot realizujący w dniu 8 października 2022 r. rejs na trasie z lotniska w K. do lotniska w G. . Strona powodowa podnosiła, że dotarła do miejsca docelowego z ponad 3 godzinnym opóźnieniem. Pozwany podniósł, że opóźnienie to spowodowane było wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Podkreślono, że do opóźnienia lotu powoda doszło z uwagi na opóźnienie pierwszego lotu wykonywanego tym samym samolotem w rotacji. Opóźnienie te wynikało z przyczyn niezależnych od pozwanego, tj. restrykcji slotowych Służby Kontroli Lotów wprowadzonych z powodu mgły i niskiej widoczności na lotnisku w K. w godzinach porannych. Zawarta umowa przewozu – w zakresie, w jakim nie regulowały jej przepisy prawa unijnego – podlegała przepisom kodeksu cywilnego . Zgodnie z treścią art. 774 k.c. przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Zarówno lotnisko wylotu, jak i lotnisko docelowe znajdowały się w państwie członkowskim Unii Europejskiej, wobec czego do rozpoznania przedmiotowej sprawy zastosowanie znalazło Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. UE.L. 2004.46.1). W myśl art. 5 ust. 1 lit. c Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7 (…). Natomiast na podstawie art. 7 ust. 1 pkt a Rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w przypadku odwołania lotu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 250 euro dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych o długości mniejszej niż 1.500 kilometrów. Przy określaniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu. Zgodnie z ust. 4, podane odległości są mierzone metodą trasy po ortodromie. Sąd zważył, że ww. artykuły Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania, pasażerów opóźnionych lotów należy traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego (tak Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C 432/07). W art. 15 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wyraźnie zastrzeżono, że nie można ograniczyć ani uchylić się od odpowiedzialności w stosunku do pasażerów wynikającej z niniejszego rozporządzenia, szczególnie w drodze klauzuli wyłączającej lub ograniczającej zawartej w umowie przewozu. Uprawnienia przewidziane w Rozporządzeniu (WE) nr 261/2004 zostały doprecyzowane w art. 205c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 03 lipca 2002 r. Prawo lotnicze . Bezsporne w niniejszym postępowaniu było, iż powodowie podróżowali samolotem w ramach rejsu realizowanego przez pozwaną spółkę, zaś lot miał opóźnienie przekraczające trzy godziny. Strona pozwana nie kwestionowała samej zasadności żądania przez stronę powodową odszkodowania za opóźniony lot we wskazanej wysokości. Jednakże w celu uchylenia się od odpowiedzialności strona pozwana powołała się na treść art. 5 ust 3 Rozporządzenia(WE) nr 261/2004, w myśl którego obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W literaturze przedmiotu pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” ma charakter ocenny i nieostry. Podkreśla się ponadto, że w momencie, gdy przewoźnik lotniczy odwołuje się do tego pojęcia, powinien szczegółowo i przekonująco uzasadnić taką konieczność (Zob. A. Chodorowska, Ochrona konsumenta, § 3). Pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” powinno być interpretowane w sposób ścisły, gdyż wprowadza ono odstępstwo od ogólnej zasady rekompensaty pasażerów za odwołanie lotu. Stąd wskazuje się, że aby przewoźnik lotniczy mógł ograniczyć swoje zobowiązania wobec pasażerów, musi udowodnić, iż zaszła nadzwyczajna okoliczność oraz związek przyczynowy między tą okolicznością, a odwołaniem lotu. Ponadto przewoźnik lotniczy musi udowodnić, iż nie można było uniknąć tego zdarzenia, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Te trzy przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Motyw 14 preambuły Rozporządzenia 261/2004 wymienia pewne zdarzenia przykładowo (w sposób niewyczerpujący) jako tego rodzaju okoliczności. Należą do nich: destabilizacja polityczna, warunki meteorologiczne uniemożliwiające dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwane wady mogące wpłynąć na bezpieczeństwo lotu, strajki mające wpływ na działalność przewoźnika. Jak wynika z wytycznych interpretacyjnych Komisji dotyczących rozporządzenia WE nr 261/2004, celem wykazania tych nadzwyczajnych okoliczności przewoźnicy mogą dostarczyć jako dowód wewnętrzne wyciągi z dzienników pokładowych lub sprawozdań dotyczących incydentów lub zewnętrzne dokumenty i oświadczenia. Nadto, Komisja zwróciła uwagę, że przewoźnik winien tak rozplanować swoje zasoby, aby w miarę możliwości, wykonać cały lot po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, to znaczy w pewnym okresie po planowanym czasie odlotu. Jednak ocenę zdolności przewoźnika lotniczego do przeprowadzenia zaplanowanego lotu w całości w nowych warunkach wynikających z wystąpienia tych okoliczności należy przeprowadzić w taki sposób, aby wymagana wielkość rezerwy czasu nie skutkowała koniecznością ponoszenia przez przewoźnika lotniczego nadmiernych ofiar z punktu widzenia możliwości jego przedsiębiorstwa w odnośnym momencie. Z wytycznych Komisji wynika również, że Sąd oceniając zasadność żądania odszkodowania nie powinien nakładać sankcji na linie lotnicze, które mogą udowodnić, że dołożyły wszelkich starań, aby wywiązać się ze swoich zobowiązań wynikających z rozporządzenia, biorąc pod uwagę szczególne okoliczności związane z wydarzeniami oraz zasadę proporcjonalności. Krajowe organy wykonawcze powinny jednak stosować sankcje, jeżeli uznają, że przewoźnik lotniczy wykorzystał takie wydarzenia w celu uchylenia się od wywiązania się ze zobowiązań wynikających z rozporządzenia. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że pozwany uzasadniając opóźnienie lotu powoływał się na okoliczność o charakterze nadzwyczajnym, tj. że pierwszy lot w rotacji doznał opóźnienia z uwagi na nałożone restrykcje slotowe, które wprowadzono w związku z trudnymi warunkami atmosferycznymi na lotnisku w K. . Odpowiedzialność przewoźnika na podstawie przepisów rozporządzenia jest oparta na zasadzie ryzyka. Przewoźnik jako podmiot profesjonalny, który czerpie zyski z wykonywania usług transportu powietrznego, podejmując tego typu działalność ma świadomość występowania ryzyka z nią związanego, również wynikającego ze zmiennych warunkach pogodowych czy tzw. restrykcji slotowych. Oczywistym jest, że warunki pogodowe mogą stanowić okoliczność nadzwyczajną, pozwalającą przewoźnikowi na uwolnienie się od odpowiedzialności odszkodowawczej za opóźniony lot. Niemniej jednak samo wystąpienie trudnych warunków meteorologicznych nie jest wystarczającą podstawą aby niejako z automatu uznać, że opóźnienie w locie było niezależne od przewoźnika. Przewoźnik planując siatkę lotów musi brać pod uwagę możliwość wystąpienia utrudnień związanych z pogodą. Faktem powszechnie znanym jest, że w październiku w Polsce często występują o poranku gęste mgły utrudniające widoczność. W niniejszej sprawie mgła utrudniała start jedynie pierwszego lotu w rotacji, zaś pozostałe loty były opóźnione głównie z powodu opóźnienia w poprzednich lotach w rotacji. Przewoźnik zatem powinien wykazać jaki związek przyczynowo-skutkowy miało opóźnienie pierwszego lotu w rotacji na pozostałe loty w rotacji, w tym na opóźnienie skarżonego lotu i ile trwała okoliczność nadzwyczajna niezależna od przewoźnika w odniesieniu do skarżonego lotu, czemu przewoźnik jednak nie sprostał. Należy również wskazać, że ograniczenia w dostępności slotów uniemożliwiające start lub lądowanie mogą co do zasady stanowić nadzwyczajne okoliczności. Jednakże na względzie należy mieć, że powinny one dotyczyć przede wszystkim lotu opóźnionego, a nie wcześniejszych rotacji. Opóźnienia wynikające z wcześniejszych rotacji zdarzają się w lotnictwie na tyle często, że stanowią część zwykłej działalności przewoźnika. Świadczy o tym chociażby fakt, że tego typu zdarzenia uwzględniane są przy zarządzaniu portami lotniczymi, a także brane są pod uwagę w różnych fazach lotu. Na przewoźniku spoczywa obowiązek zaplanowania siatki lotów w taki sposób, aby wykonać rejs zgodnie z ramami czasowymi. Przewoźnik jest zobowiązany do podjęcia wszelkich racjonalnych środków w celu uniknięcia nadzwyczajnych okoliczności, powinien rozsądnie na etapie planowania lotu uwzględnić ryzyko opóźnienia związanego z ewentualnym zaistnieniem takich okoliczności. Powinien w związku z tym przewidzieć określoną rezerwę czasu pozwalającą mu, w miarę możliwości, na wykonanie całego lotu po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 2011-06-12, C-294/10). Strona pozwana powinna więc przy planowaniu siatki połączeń uwzględnić możliwość opóźnienia przynajmniej jednego z lotów z danej rotacji i na taką okoliczność zabezpieczyć dodatkową maszynę. Należy podkreślić, że ograniczenia slotowe są na tyle częste w praktyce, że przewoźnik każdorazowo winien brać pod uwagę, że taka okoliczność może nastąpić i tak planować swoją siatkę połączeń, aby zachować rozsądne odstępy pomiędzy poszczególnymi lotami, pozwalające na przygotowanie maszyny do kolejnego lotu bez opóźnień. Wyznaczanie kolejnych lotów w odstępach nieprzekraczających godziny, a nawet w odstępach nieprzekraczających 30 minut, z całą pewnością nie pozwala na wylot samolotu bez żadnych opóźnień, nawet gdyby nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dodatkowych czynności np. przeglądu, naprawy usterki, czy też nie zaistniały ograniczenia w przepustowości powietrznej. W ocenie Sądu strona pozwana nie wykazała niemożliwej do wyeliminowania zależności, pomiędzy wzmiankowanymi ograniczeniami slotowymi i warunkami pogodowymi, a opóźnieniem lotu objętego niniejszym postępowaniem, w tym niemożności zapewnienia innego samolotu, który mógłby zrealizować analizowany lot bez opóźnienia, czy to należącym do floty strony pozwanej, czy to pozyskanym od innego przewoźnika. W niniejszej sprawie pozwany planując 5 lotów tym samym samolotem, zaplanował pomiędzy tymi lotami odstępy wynoszące (z jednym wyjątkiem) około 30 minut. Pozwany planując w ten sposób siatkę lotów, mając jednocześnie świadomość możliwości wystąpienia restrykcji slotowych i trudnych warunków pogodowych w okresie jesiennym, dąży w rzeczywistości do maksymalizacji zysków, obciążając swoim ryzykiem gospodarczym konsumenta. Takie działanie pozwanego nie może odbierać ochrony prawnej przyznanej konsumentowi na mocy ww. Rozporządzenia. Należy w tym miejscu wskazać, że pozwany na potwierdzenie swoich twierdzeń w zakresie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności przedstawił szereg wydruków i dokumentów zawierających informacje i oznaczenia, których odczytanie i interpretacja niewątpliwie wymaga wiadomości specjalnych z zakresu lotnictwa. Sąd nie dysponuje takimi wiadomościami, a zatem konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, o którego przeprowadzenie żadna ze stron nie wnosiła. Zgłoszone przez pozwanego dowody nie pozwoliły na pełne odtworzenie przyczyn opóźnienia spornego lotu, wzajemnych zależności pomiędzy przyczyną a zaistnieniem opóźnienia, w tym czasu opóźnienia spowodowanego konkretną przyczyną oraz tego czy przewoźnik może ponosić odpowiedzialność z tytułu opóźnienia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, tylko na podstawie zgromadzonych w aktach dowodów, nie było możliwe jednoznaczne ustalenie czy restrykcje slotowe rzeczywiście spowodowały opóźnienie niezależne od przewoźnika, a nadto ile takie niezależne od przewoźnika okoliczności trwały, aby było możliwe odliczenie tego okresu od ogólnego czasu opóźnienia. Pozwany nie wykazał również, że opóźnienia nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Dostrzec należy, że art. 5 ust. 3 Rozporządzenia WE nr 261/04 nakłada na przewoźnika - w celu zwolnienia się z wypłaty rekompensaty - obowiązek wykazania nie tylko tego, że opóźnienie lotu zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, ale również wykazanie tego, że opóźnienia nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Oznacza to, że przewoźnik musi dowieść, że nawet przy użyciu wszystkich zasobów ludzkich i materiałowych oraz środków finansowych, jakimi dysponował, w sposób oczywisty nie mógł - bez poświęceń niemożliwych do przyjęcia z punktu widzenia możliwości jego przedsiębiorstwa w tym momencie - uniknąć sytuacji, w której zaistniałe nadzwyczajne okoliczności skutkowały opóźnieniem lotu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że to na przewoźniku spoczywał ciężar wykazania, że podjął wszelkie racjonalne środki w celu uniknięcia bądź zminimalizowania opóźnienia spornego rejsu. Pozwany powinien zatem udowodnić, że niemożliwe było wykonanie lotu, a także że nie mógł zaoferować pozwanemu połączenia alternatywnego, lotu zastępczego lub innego zaplanowania lotu. Dokonując powyższej oceny Sąd miał na uwadze, że wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika z tytułu opóźnienia lotu stanowi odstępstwo od prawa pasażera do odszkodowania, dlatego okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika podlegają ścisłej wykładni i wymagają wykazania za pomocą dowodów. W niniejszej sprawie przewoźnik nie wykazał, żeby zostały przez niego podjęte jakiekolwiek działania mające na celu przeciwdziałanie opóźnieniu. O tym, że samolot biorący udział w przedmiotowej rotacji zostanie objęty restrykcjami slotowymi przewoźnik wiedział około 15 godzin przed planowaną godziną startu skarżonego lotu. Mimo to, przewoźnik nie podjął żadnych działań zaradczych (a przynajmniej tego nie wykazał w żaden sposób) mających na celu przeciwdziałanie opóźnieniu w kolejnych lotach w rotacji, pomimo, że miał świadomość, że zaplanowana przez niego siatka połączeń jest na tyle ścisła, że niechybnie spowoduje opóźnienie we wszystkich lotach w rotacji. Konkludując, skoro to na stronie pozwanej spoczywał obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek z art. 5 ust. 3 ww. Rozporządzenia, to brak dowodów w tym zakresie uzasadniał uwzględnienie roszczeń powoda. Mając na uwadze powyższe, jak również fakt, że pomiędzy stronami bezsporne było, że przedmiotowy lot nr (...) w dniu 8 października 2022 r. nastąpił z opóźnieniem wynoszącym ponad 3 godziny oraz że odległość pomiędzy lotniskami w K. i w G. wynosiła pomiędzy mniej niż 1500 km, Sąd na podstawie art. 7 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia (WE) nr 261/2004, zasądził od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów po 250 euro tytułem odszkodowania za opóźniony lot. Sąd oddalił powództwo w zakresie żądania zasądzenia odsetek od dnia następującego po dniu skarżonego lotu. W ocenie Sądu zasadne było żądanie odsetek po upływie 30 dni od doręczenia pozwanemu reklamacji/wezwania do zapłaty- zgodnie z art. 205c ust. 2 Prawa lotniczego , a zatem od 3 grudnia 2022 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 1 1 k.p.c. i art. 100 k.p.c. w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu w całości obciążając nimi stronę pozwaną, jako przegrywającą spór niemal w całości. Na koszty te składały się kwoty po 387 zł na rzecz każdego z powodów tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwoty zasądzone od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów (współuczestnictwo formalne) składały się: opłata od pozwu w kwocie 100 zł, wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem w kwocie 270 zł, zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. 2015.1800) oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. O odsetkach ustawowych za opóźnienie liczonych od kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. sędzia Katarzyna Janiak ZARZĄDZENIE (...) Sędzia Katarzyna Janiak W. , 29.05.2024 r.