I C 65/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania syndyka masy upadłości J. Z. przeciwko jego zięciowi, A. M., o zasądzenie kwoty 80.000 zł. Pierwotnie powód oparł swoje żądanie na przepisach prawa upadłościowego (art. 134 ust. 1 w zw. z art. 127 ust. 1 p.u.n.), twierdząc, że umowa sprzedaży samochodu marki M. przez upadłego pozwanemu za 1.574 zł, podczas gdy jego wartość wynosiła 80.000 zł, jest nieważna. Sąd częściowym wyrokiem oddalił to żądanie, wskazując na przekroczenie rocznego terminu materialnego przewidzianego w art. 127 ust. 1 p.u.n. Następnie powód zmodyfikował swoje żądanie, opierając je na skardze pauliańskiej (art. 527 kc) oraz przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc). Argumentował, że sprzedaż samochodu osobie bliskiej (zięciowi) z pokrzywdzeniem wierzycieli jest bezskuteczna, a ponieważ pozwany sprzedał samochód dalej osobie trzeciej w dobrej wierze, przysługuje mu roszczenie o zwrot równowartości uzyskanej korzyści. Sąd ustalił, że upadły miał problemy finansowe już od 2010 roku, zaciągał kredyty i miał znaczące zadłużenie wobec pracowników, kontrahentów i urzędów skarbowych. Sprzedaż samochodu za kwotę 1.574,40 zł, podczas gdy jego wartość rynkowa wynosiła 69.300 zł, stanowiła działanie z pokrzywdzeniem wierzycieli. Pozwany, jako zięć i pracownik upadłego, który poręczył jego kredyt, działał w złej wierze, co potwierdzało domniemanie z art. 527 § 3 kc. Ponieważ pozwany sprzedał samochód dalej, sąd zasądził od niego kwotę 67.725,60 zł (różnica między wartością samochodu a ceną zakupu) tytułem bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 kc). Sąd rozstrzygnął również o kosztach procesu, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda 4.656,90 zł, uwzględniając częściowe wygranie sprawy przez powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527 kc) i bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc) w kontekście upadłości, zwłaszcza w sytuacjach zbycia majątku przez upadłego na rzecz osób bliskich i dalszego obrotu tym majątkiem.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z upadłością i stosunkami rodzinnymi. Konieczność wykazania złej wiary lub domniemania jej istnienia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa sprzedaży samochodu przez upadłego zięciowi po zaniżonej cenie może być uznana za bezskuteczną wobec wierzycieli na podstawie przepisów prawa upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ przekroczono roczny termin materialny do dochodzenia roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd oddalił pierwotne żądanie oparte na art. 134 ust. 1 w zw. z art. 127 ust. 1 p.u.n. z powodu przekroczenia terminu zawitego do dochodzenia roszczenia, który wynosi rok od daty czynności prawnej do dnia złożenia wniosku o upadłość.
Czy sprzedaż samochodu przez upadłego zięciowi po zaniżonej cenie, z pokrzywdzeniem wierzycieli, może być uznana za bezskuteczną w ramach skargi pauliańskiej (art. 527 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki skargi pauliańskiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sprzedaż samochodu była dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, ponieważ upadły stał się niewypłacalny w wyższym stopniu. Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia, a pozwany, jako osoba bliska, działał w złej wierze (domniemanie z art. 527 § 3 kc).
Czy w sytuacji, gdy osoba trzecia (pozwany) sprzedała dalej rzecz nabyta w wyniku czynności uznanej za bezskuteczną w ramach skargi pauliańskiej, wierzyciel może dochodzić od niej zwrotu równowartości korzyści majątkowej na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli dalszy nabywca działał w dobrej wierze.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że pozwany sprzedał samochód firmie działającej w dobrej wierze, co uniemożliwiało skuteczne wystąpienie ze skargą pauliańską przeciwko temu nabywcy. W takiej sytuacji powód mógł dochodzić od pozwanego zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia.
Jaka jest wartość rynkowa samochodu marki M. z dnia 2013-01-23?
Odpowiedź sądu
69.300 zł netto.
Uzasadnienie
Wartość rynkowa została ustalona przez biegłego rzeczoznawcę inż. M. O.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości J. Z. | inne | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 527
Kodeks cywilny
Podstawa prawna skargi pauliańskiej, umożliwiająca uznanie czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec wierzycieli, jeśli czynność ta została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. Obowiązek zwrotu powstaje, gdy kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasady wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu w zależności od wyniku sprawy.
Pomocnicze
p.u.n. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 28.02.2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze
Dotyczy żądania przekazania do masy upadłości równowartości w pieniądzu rzeczy zbytych na podstawie czynności prawnej bezskutecznej z mocy prawa.
p.u.n. art. 127 § 1
Ustawa z dnia 28.02.2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze
Określa roczny termin materialny do dochodzenia roszczeń związanych z czynnościami prawnymi dokonanymi przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości.
k.c. art. 527 § 3
Kodeks cywilny
Przewiduje domniemanie złej wiary osoby trzeciej, jeśli wiedziała ona o istnieniu długu i świadomości dłużnika co do pokrzywdzenia wierzycieli.
k.c. art. 531 § 2
Kodeks cywilny
Reguluje sytuację, gdy osoba trzecia rozporządziła korzyścią uzyskaną od dłużnika na rzecz innej osoby. Wówczas wierzyciel może dochodzić zaspokojenia od osoby trzeciej (pozwanego) w granicach wzbogacenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy terminu spełnienia świadczenia, gdy nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania. Świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dotyczy zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa.
u.k.s.c. art. 113 § 4
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dotyczy zwrotu niewykorzystanej części zaliczki na wydatki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedaż samochodu przez upadłego zięciowi po zaniżonej cenie stanowiła pokrzywdzenie wierzycieli. • Pozwany, jako osoba bliska i poręczyciel, działał w złej wierze. • W sytuacji dalszego zbycia samochodu przez pozwanego, powód może dochodzić zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia. • Syndyk masy upadłości ma legitymację czynną do dochodzenia roszczeń w imieniu wszystkich wierzycieli.
Odrzucone argumenty
Pierwotne żądanie oparte na przepisach prawa upadłościowego było zasadne. • Cena zakupu samochodu przez pozwanego nie była rażąco niska. • Pozwany nie miał wiedzy o krzywdzeniu wierzycieli. • Roszczenie ze skargi pauliańskiej nie pozwala na formułowanie żądania zapłaty, a jedynie ustalenie bezskuteczności umowy.
Godne uwagi sformułowania
przekroczenie rocznego terminu prawa materialnego (termin zawity do dochodzenia roszczenia) • roszczenie zasługuje na uwzględnienie, ale z innej – niż wskazana w pozwie – podstawy prawnej • przedmiotowa umowa jest więc bezskuteczna, a w sytuacji, gdy pozwany dokonał dalszego obrotu pojazdem na rzecz kolejnej osoby, która jednak była już w dobrej wierze (...), to przysługuje mu względem pozwanego roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia • niewypłacalność dłużnika oznacza taki stan jego majątku, w którym egzekucja prowadzona zgodnie z przepisami kpc nie może przynieść zaspokojenia wierzytelności pieniężnej • dłużnik (upadły) co najmniej zamiarem ewentualnym obejmował pokrzywdzenie wierzycieli • powód „wygrał” proces w 85%
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527 kc) i bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc) w kontekście upadłości, zwłaszcza w sytuacjach zbycia majątku przez upadłego na rzecz osób bliskich i dalszego obrotu tym majątkiem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z upadłością i stosunkami rodzinnymi. Konieczność wykazania złej wiary lub domniemania jej istnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może zastosować przepisy o skardze pauliańskiej i bezpodstawnym wzbogaceniu, aby chronić wierzycieli w sytuacji, gdy upadły próbuje ukryć majątek przed nimi, sprzedając go po zaniżonej cenie członkowi rodziny.
“Zięć kupił od teścia samochód za 1574 zł, a sąd kazał mu oddać ponad 67 tys. zł. Oto dlaczego.”
Dane finansowe
WPS: 80 000 PLN
bezpodstawne wzbogacenie: 67 725,6 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.