I C 631/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki jawnej wniósł pozew o zapłatę kwoty 4.675,40 zł z tytułu umowy pożyczki odnawialnej zawartej z pozwaną D. G. Pozwana, która od lat leczy się psychiatrycznie na zaburzenia schizoafektywne, podniosła zarzut nieważności umowy, twierdząc, że w chwili jej zawierania nie była w stanie świadomie powziąć decyzji i wyrazić woli z powodu choroby psychicznej. Sąd zlecił przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu psychiatrii i psychologii. Biegłe jednoznacznie stwierdziły, że pozwana w dacie zawarcia umowy działała pod wpływem doznań psychotycznych, a jej ocena rzeczywistości była zniekształcona chorobowo, co wyłączało świadome powzięcie decyzji i swobodne wyrażenie woli zgodnie z art. 82 k.c. Sąd uznał opinię biegłych za wiarygodną i podzielił jej wnioski. W związku z tym, że umowa pożyczki była nieważna od samego początku (ex tunc), sąd oddalił powództwo w całości. Sąd podkreślił również, że nie mógł zasądzić świadczenia na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda, zgodnie z zasadą wyrokowania co do przedmiotu żądania (art. 321 § 1 k.p.c.). Koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu pozwanej oraz koszty sądowe zostały zasądzone od powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 82 k.c. w kontekście choroby psychicznej i zdolności do czynności prawnych przy zawieraniu umów, zwłaszcza na odległość. Znaczenie zasady wyrokowania co do przedmiotu żądania (art. 321 § 1 k.p.c.).
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej ze stanem zdrowia psychicznego pozwanej. Wartość dowodowa opinii biegłych jest kluczowa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę chorującą psychicznie, która działała pod wpływem doznań psychotycznych, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa pożyczki zawarta przez osobę, która z powodu choroby psychicznej znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważna na podstawie art. 82 k.c.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłych psychiatrów i psychologów, którzy stwierdzili, że pozwana w dacie zawarcia umowy działała pod wpływem doznań psychotycznych, a jej ocena rzeczywistości była zniekształcona chorobowo, co wyłączało świadomość i swobodę jej oświadczenia woli.
Czy niewłaściwe uznanie długu przez pozwaną, która później okazała się być niezdolna do czynności prawnych w momencie zawierania umowy, jest skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niewłaściwe uznanie długu oparte o nieważną czynność prawną jest bezskuteczne.
Uzasadnienie
Skoro umowa pożyczki została uznana za nieważną od samego początku, to późniejsze uznanie długu przez pozwaną, które było konsekwencją tej nieważnej umowy, nie mogło wywołać skutków prawnych.
Czy sąd może zasądzić świadczenie na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda w pozwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie (art. 321 § 1 k.p.c.).
Uzasadnienie
Granice przedmiotowe postępowania wyznacza żądanie pozwu i okoliczności faktyczne je uzasadniające. Sąd nie może uwzględnić roszczenia na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda, nawet jeśli świadczenie mieści się w granicach kwotowych powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki jawnej | spółka | powód |
| D. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| K. G. | inne | pełnomocnik pozwanej (z urzędu) |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Pomocnicze
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością na nabywcę przechodzą wszelkie związane z nią prawa, a w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
u.k.k. art. 3 § ust. 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi.
u.k.k. art. 3 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki.
u.k.k. art. 5 § pkt 13
Ustawa o kredycie konsumenckim
Przez kredyt konsumencki zawierany na odległość rozumie się umowę o kredyt konsumencki zawieraną z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien zawierać m.in. żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Skarb Państwa ponosi tymczasowo koszty sądowe, jeżeli strona korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie, cel wykonania czynności procesowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy pożyczki z powodu choroby psychicznej pozwanej wyłączającej świadome powzięcie decyzji i swobodne wyrażenie woli (art. 82 k.c.). • Bezskuteczność uznania długu opartego na nieważnej umowie. • Ograniczenie wyrokowania sądu do granic żądania pozwu i podstawy faktycznej wskazanej przez powoda.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda o zapłatę pożyczki jest zasadne i udowodnione. • Pozwana, mimo choroby psychicznej, była świadoma swoich działań i zobowiązań. • Korespondencja e-mailowa pozwanej stanowiła właściwe uznanie roszczenia.
Godne uwagi sformułowania
działała pod wpływem doznań psychotycznych, jej ocena rzeczywistości była zniekształcona chorobowo • nie była ona wówczas w stanie świadomie powziąć decyzji, jak też swobodnie złożyć oświadczenia woli • niewłaściwe uznanie długu, oparte o nieważną czynność prawną, należało w ocenie Sądu uznać za bezskuteczne • Sąd w niniejszej sprawie nie był władny wyjść poza żądanie pozwu i wyrokować na innej podstawie faktycznej, niż wskazana przez stronę powodową.
Skład orzekający
Ludmiła Dulka - Twarogowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 82 k.c. w kontekście choroby psychicznej i zdolności do czynności prawnych przy zawieraniu umów, zwłaszcza na odległość. Znaczenie zasady wyrokowania co do przedmiotu żądania (art. 321 § 1 k.p.c.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej ze stanem zdrowia psychicznego pozwanej. Wartość dowodowa opinii biegłych jest kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak poważne konsekwencje może mieć choroba psychiczna dla zdolności do czynności prawnych i jak sąd chroni osoby w takiej sytuacji. Pokazuje też znaczenie zasady procesowej o ograniczeniu wyrokowania.
“Choroba psychiczna unieważniła umowę pożyczki – sąd chroni przed nieświadomymi zobowiązaniami.”
Dane finansowe
WPS: 4675,4 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.