I C 625/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa R. Z. i P. Z. przeciwko (...) Bank (...) S.A. o zapłatę kwoty 164 977,77 zł z ustawowymi odsetkami, tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z umowy kredytu denominowanego w CHF. Powodowie argumentowali, że umowa jest nieważna, ponieważ zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych, które przewidują odniesienie do kursów ustalanych przez bank. Sąd Okręgowy w Olsztynie, po analizie materiału dowodowego, uznał klauzule denominacyjne za abuzywne, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów. W związku z tym, umowa została uznana za nieważną na podstawie art. 69 Prawa bankowego i art. 58 k.c. Sąd zastosował tzw. teorię dwóch kondykcji, zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę dochodzoną pozwem, pomniejszoną o kwotę wypłaconego kapitału. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 98 i 99 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów denominowanych w CHF z powodu abuzywnych klauzul denominacyjnych oraz zasady zwrotu nienależnych świadczeń i biegu przedawnienia w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i postanowień umownych, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, dotyczące sposobu ustalania kursów walut przez bank, stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy dotyczące sposobu ustalania kursów walut przez bank, które nie zostały uzgodnione indywidualnie i kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule denominacyjne, które pozwalają bankowi na jednostronne i nieograniczone ustalanie kursów walut, naruszają równowagę kontraktową stron, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów. Brak możliwości negocjacji i nieprzewidywalność kosztów czynią te postanowienia abuzywnymi.
Czy umowa kredytu, z której wyeliminowano niedozwolone postanowienia umowne, może nadal obowiązywać?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wyeliminowanie niedozwolonych postanowień prowadzi do zmiany głównego przedmiotu umowy lub uniemożliwia jej dalsze wykonywanie, umowa nie może dalej obowiązywać i jest nieważna.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN (uchwała III CZP 25/22), stwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych dotyczących mechanizmu denominacji, nie jest możliwe ustalenie wiążącego kursu waluty, co czyni umowę nieważną z powodu braku jednego z istotnych elementów (art. 69 Prawa bankowego). Umowa nie może być zmieniana przez sąd, a jej dalsze obowiązywanie bez tych postanowień jest prawnie niemożliwe.
Czy strony nieważnej umowy kredytu mogą dochodzić zwrotu świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony nieważnej umowy kredytu mogą dochodzić zwrotu wzajemnie otrzymanych świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym (art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.).
Uzasadnienie
Nieważność umowy oznacza, że nie istnieje stosunek zobowiązaniowy, a świadczenia spełnione w wykonaniu takiej umowy są świadczeniami nienależnymi. Powodowie mają prawo żądać zwrotu spełnionych rat, pomniejszonych o kwotę wypłaconego kapitału.
Kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczeń o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć ani skończyć przed datą powzięcia przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego, lub przed dniem, w którym przy zachowaniu przeciętnej staranności wiedzę taką mógł powziąć.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, uznał, że bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych nie może rozpocząć się przed datą, gdy konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. W tej sprawie, kluczowe orzecznictwo TSUE (C-260/18) z 2019 roku wyznaczyło moment, od którego można było skutecznie dochodzić roszczeń, co oznacza, że roszczenia nie uległy przedawnieniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| P. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego, wskazująca na jej istotne elementy.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Skutki nieważności czynności prawnej, w tym sprzeczność z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące świadczenia nienależnego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu korzyści uzyskanych bez podstawy prawnej.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która może być ograniczona przez właściwości (rodzaj) stosunku prawnego, ustawy lub zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące świadczeń w walucie obcej, w tym możliwość waloryzacji.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia roszczeń (w brzmieniu obowiązującym przed i po zmianach).
k.c. art. 120 § 1
Kodeks cywilny
Rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kosztów podlegających zwrotowi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) dotyczące mechanizmu denominacji do waluty obcej. • Mechanizm denominacji narusza dobre obyczaje i rażąco narusza interesy konsumentów. • Eliminacja klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności umowy kredytu. • Spełnione świadczenia na podstawie nieważnej umowy stanowią świadczenia nienależne podlegające zwrotowi. • Roszczenia o zwrot świadczeń nie uległy przedawnieniu ze względu na późne ujawnienie się możliwości ich dochodzenia.
Odrzucone argumenty
Umowa nie zawiera niedozwolonych postanowień umownych. • Umowa jest ważna i prawidłowo wykonana. • Roszczenia powodów uległy przedawnieniu. • Powodowie zostali należycie poinformowani o ryzyku kursowym.
Godne uwagi sformułowania
klauzule denominacyjne są niedozwolonymi klauzulami umownymi, bowiem kształtują prawa i obowiązki konsumentów - kredytobiorców - w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają ich interesy • bank przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania wysokości rat (...) . Jednocześnie prawo banku do ustalania kursu waluty w świetle zawartej przez strony umowy nie doznawało żadnych ograniczeń. • Eliminacja abuzywnych postanowień nie ograniczyłaby się do „kosmetycznego” zabiegu, lecz ingerowała w umowę jako taką, zmieniając całkowicie jej kształt oraz samą istotę (...) denominowanego. • Wobec kategorycznego ustalenia, że umowa kredytowa jest nieważna jako sprzeczna z ustawą – Prawo bankowe dalsze wywody w kierunku ustalenia wpływu bezskuteczności poszczególnych postanowień umownych na związanie stron umową jako całością są już bezprzedmiotowe • Sąd kieruje się utartą już w ostatnim orzecznictwie tzw. „teorią dwóch kondykcji”
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów denominowanych w CHF z powodu abuzywnych klauzul denominacyjnych oraz zasady zwrotu nienależnych świadczeń i biegu przedawnienia w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i postanowień umownych, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, który nadal budzi duże zainteresowanie konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą w zakresie abuzywności klauzul i nieważności umów, co ma duże znaczenie praktyczne.
“Bank musi zwrócić setki tysięcy złotych z nieważnego kredytu frankowego! Sąd Okręgowy potwierdza: klauzule abuzywne to podstawa do unieważnienia umowy.”
Dane finansowe
WPS: 164 977,77 PLN
zwrot nienależnych świadczeń: 164 977,77 PLN
zwrot kosztów procesu: 6417 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.