I C 62/14

Sygn. akt: I C 62/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Maria Matyja Protokolant: st. sekr. sądowy Dorota Wodniak po rozpoznaniu w dniu 13 października 2014 r. w Olsztynie sprawy z powództwa W. K. przeciwko Gminie O. o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powódki W. K. na rzecz pozwanej Gminy O. kwotę 1800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. UZASADNIENIE Powódka W. K. wniosła o zasądzenie od pozwanej Gminy O. kwoty 300.000,- zł tytułem odszkodowania za śmierć córki M. spowodowanej tym, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie interesował się tym , że wobec powódki i jej dzieci jest stosowna przemoc przez K. K. (1) . Na rozprawie w dniu 13 października 2014r powódka rozszerzyła powództwo do kwoty 1.000.000,-zł. ( protokół k 67, płyta CD k 70) Pozwana Gmina O. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na jej rzecz należnych kosztów procesu. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew wskazała, że powódka i jej rodzina od lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku korzysta intensywnie z pomocy świadczonej i organizowanej przez MOPS. Powódka i jej niepełnosprawny syn R. otrzymują renty socjalne, obecnie w wysokości po 610, 33zł plus zasiłki pielęgnacyjne w wysokości po 150,-zł miesięcznie. Dodatkowo powódce i jej członkom rodziny przyznawane są zasiłki celowe, w tym zakup leków. Na koszt MOPS był też wykonany remont lokalu mieszkalnego w którym zamieszkuje powódka. Pozwana przyznała, że z posiadanej wiedzy pochodzącej pracowników socjalnych mających kontakt z powódką wynika, że sytuacja życiowa powódki wobec niepełnosprawności członków rodziny nie jest łatwa, ale też i powódka swoim działaniem nie ułatwia z nią kontaktu. Pozwana przyznała też, że ma wiedzę, że w roku 211r. zmarła niepełnosprawna córka powódki M. , a wobec męża powódki jest założona tzw. „niebieska karta”. Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Z dokumentacji MOPS w O. wynika , że conajmniej od 1999r. powódka i jej rodzina korzysta w różnych formach z pomocy społecznej. T. C. pracownik socjalny MOPS w O. zeznała, że z rodzina powódki pracowała od 1999r. do 2011r. Początkowo jej wizyty w rodzinie ograniczały się do kontroli opieki na niepełnosprawnymi dziećmi powódki R. i M. . Powódka była wówczas w małżeństwie z K. K. (1) i sytuacja rodziny była stosunkowo dobra. Rodzina nie kwalifikowała się wówczas do zasiłków stałych, ale były rozpatrywane wnioski o pomoc w związku z rachunkami za prąd. Mieszkanie które zajmuje powódka wraz z rodziną jest na parterze w starej kamienicy. Składa się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki i małego korytarzyka. Pomieszczenia są ogrzewane grzejnikami elektrycznymi. Takie ogrzewanie spowodowało pojawienie się wilgoci w mieszkaniu. W marcu 2008r. został rodzinie przyznany zasiłek na remont mieszkania ( osuszenie ścian), na który tak powódka jak i jej mąż wyrazili zgodę. Prace remontowe były wykonywane przez ekipę budowlaną wskazaną przez MOPS. W czasie pracy T. C. z rodziną relacje między małżonkami uległy pogorszeniu, często dochodziło miedzy nimi do kłótni w obecności pracownika socjalnego. Kontakty z rodziną były trudne pracownik nie był wpuszczany do mieszkania, albo był przyjmowany w korytarzyku. W okresie od kwietnia 2008r. do stycznia 2009r. niepełnosprawne dzieci powódki R. i M. zostały umieszczone w (...) na dzienny pobyt. Były tam rano zawożone transportem MOPS i przywożone po południu. MOPS miał sygnały od pracowników te Ośrodka, że córka M. przyjeżdża zaniedbana w zanieczyszczonym pampersie, łapczywie przyjmuje pokarm oraz cierpi na uporczywe biegunki. Problemy te były zgłaszane powódce, w celu pójścia z córką do lekarza lub zamówienie wizyty domowej. Do rodziny została w tym okresie wprowadzona opiekunka, która miała zajmować się przygotowywaniem dzieci do pobytu w (...) , ale powódka nie wyraziła zgody na zajmowanie się córką M. . Śmierć córki M. miała miejsce pod koniec pracy świadka z rodziną. W tym czasie małżonkowie K. byli już rozwiedzeni. O rozwód wystąpiła powódka. Podobne w treści są zeznania świadka K. W. , która pracuje z rodziną od 2011r. Świadek również wskazywała na utrudniony kontakt z rodziną, nie wpuszczanie pracownika socjalnego do mieszkania, co najwyżej do korytarzyka. Od 2012r. rodzina jest objęta pomocą w formie specjalnych zasiłków celowych na pokrywanie kosztów energii i zakup posiłków dla trzech osób. K. K. (1) w czasie pracy świadka W. nie był objęty pomocą, w lipcu 2014r. został wyeksmitowany z mieszkania. Na wniosek powódki została założona przez Policję „ niebieska karta”. (dokumentacja MOPS w (...) tomów, zeznania świadków T. C. k 67-68, zeznania świadka K. W. k 68 odwrót , płyta CD k 70, protokół odbioru robót remontowych z 2008r. k 49, decyzja Dyrektora MOPS w sprawie zasiłku na remont k 27 odwrót., informacja z Komendy Miejskiej Policji o założeniu „niebieskiej karty k 48 odwrót, decyzja o przyznaniu zasiłku specjalnego na opłacenie energii elektrycznej z 12 czerwca 2014r. k 65-) Powódka na poparcie swojego roszczenia przedłożyła pismo Dyrektora MOPS-u z dnia 15 listopada 2013r. dotyczące oceny sytuacji materialnej powódki, , prywatną korespondencję kierowanej przez siostrę K. K. (1) do Rodziny i brata k 29,30,32, kserokopię bliżej nieokreślonych pism urzędowych, e-maile kierowane do Rzecznika Praw Obywatelskich, MOPS , sądu cywilnego, Prezydenta Miasta O. , orzeczenie o stopniu niepełnosprawności S. K. z 21 stycznia 2004, pisma Prezesa Sądu Okręgowego w Olsztynie, odpowiedź Komendy Miejskiej Policji na skargi z dnia 24 października 2012r., pismo powódki do Naczelnej Izby Lekarskiej z 15 września 2013r. (pisma k 28, 29, 30,32,31, 38, 57 odwrót-58 , 59, 60-61, 66 , 62, 63, 64) Sąd Okręgowy zważył : Powództwo wniesione przez powódkę nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust 2 ustawą z dnia 12 marca 2004r, o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013.182 ze zm.) pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie na zasadzie partnerstwa z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem (...) i innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiającym im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka ( art. 3 ust 1 w/w ustawy ) W szczególności pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia , niepełnosprawności, długotrwałej i ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie , bezradności w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych (art. 7 w/w ustawy o pomocy społecznej) Postanowienia art. 4 tejże ustawy nakładają na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 110 ust 1 ustawy o pomocy społecznej w gminach zadania pomocy społecznej wykonują jednostki organizacyjne – ośrodki pomocy społecznej. Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy wskazać, że powódka i jej rodzina od co najmniej 1999r. korzysta z różnych form pomocy społecznej. Pracownik socjalny z MOPS –u jednostki organizacyjnej Gminy O. , regularnie odwiedza powódkę i jej rodzinę. Jak wynika z zeznań świadków T. C. i K. W. potwierdzonych sporządzanymi notatkami i innymi dokumentami znajdującymi w aktach MOPS współpraca z powódką i jej rodziną była i jest bardzo trudna. Pracownicy socjalni nie zawsze są wpuszczani do mieszkania, często muszą wywiad przeprowadzić w korytarzyku a notatkę z niego sporządzić kucając w nim. Powódka rezygnowała bez podania konkretnych przyczyn z takich form pomocy, jak pobyt niepełnosprawnych dzieci w (...) , czy pomocy opiekunki w przygotowywaniu dzieci do pobytu w tym ośrodku. Zeznaniom tych świadków jako potwierdzonych sporządzanymi notatkami i innymi dokumentami znajdującymi w aktach MOPS , logicznym i wzajemnie się uzupełniającym Sąd nie odmówił wiary. Tak z uzasadnienia pozwu jak i pism złożonych przez powódkę nie wynika w żaden sposób, jakie konkretnie działania lub zaniechania pracowników socjalnych MOPS jako jednostki organizacyjnej Gminy realizującej zadania pomocy społecznej przyczyniły się do śmierci jej córki M. . Gdyby przyjąć, że podstawą dochodzonego przez powódkę roszczenia jest art. 417 § 1 k.c. stanowiący, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przywołany przepis określa przesłanki odpowiedzialności deliktowej w tym przypadku jednostki samorządowej (Gminy) za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Warunkami koniecznymi statuującymi odpowiedzialność Gminy są: fakt wystąpienia szkody, wyrządzenie tejże szkody przez działanie organu władzy publicznej oraz bezprawność działania. Pierwszą z przesłanek jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. czyli obejmująca straty oraz utracone korzyści, które poszkodowany mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Poszkodowany może także żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie. Z kolei przesłanka „niezgodności z prawem” ściśle odnosi się do naruszenia zakazów i nakazów wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem norm moralnych, obyczajowych, zasad współżycia społecznego, czy też odwołań do szerokiego cywilistycznego pojęcia bezprawności. Nadto, pomiędzy wyżej wymienionym zachowaniem funkcjonariuszy publicznych a szkodą lub krzywdą musi zachodzić związek przyczynowy, co oznacza, iż obowiązek naprawienia szkody obejmuje normalne następstwa zdarzenia, które szkodę wywołało (por wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2014r. VACa 790/13 LEX nr 1455551 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 stycznia 2014r. I ACa 670/13 LEX nr 1451740) . Podkreślenia wymaga, iż ciężar wykazania powstania szkody lub krzywdy oraz jej związku przyczynowo – skutkowego z zachowaniem funkcjonariuszy publicznych spoczywa na poszkodowanym. Pozwana jednostka samorządowa ( Gmina) – aby uchronić się od odpowiedzialności - musi natomiast wykazać, że jego działania były zgodne z prawem. W realiach niniejszej sprawy powódka nie wykazała, ani faktu powstania szkody ani jej związku przyczynowo – skutkowego z zachowaniem funkcjonariusz samorządowych, w tym przypadku – pracowników socjalnych jednostki organizacyjnej Gminy – MOPS. Mając na uwadze powyższe powództwo podlega oddaleniu. O kosztach procesu orzeczono po myśli art. 98 k.p.c. statuującego zasadę iż koszty procesu obciążają stronę przegrywającą, w związku z art. 102 i w związku z § 6 ust 7 i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz. U. 2013r. poz. 490) Okoliczność zwolnienia od kosztów sądowych nie zwalnia strony zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. Nr 167 poz. 1398 ze zm.) od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi niezależnie bowiem od aktualnej sytuacji majątkowej powoda. Należy w tym miejscu wskazać na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 2008r. II PK 585/02 (niepublikowany), że prawo do sądu nie oznacza przyzwolenia na konstruowanie wszystkich możliwych roszczeń i woluntarystyczne określanie ich wysokości. Strona winna bowiem mieć świadomość przy formułowaniu swoich roszczeń ich przełożenie na koszty postępowania w sprawie, tym bardziej. że jest kolejne powództwo którym powód dochodzi roszczeń związanych z gospodarstwem rolnym. Należne koszty zastępstwa procesowego w sprawie przy przyjęciu stawki podstawowej to kwota 7.200,-zł. Powódka nie jest stanie uiścić ich pełnej wysokości, ale mimo trudnej sytuacji majątkowej winna być przygotowana na częściowe ich pokrycie, a mianowicie w ¼ ogólnej sumy tych kosztów, i takie też koszty od niej zasądzono.