I C 60/25

Sygn. akt I C 60/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2025 r. Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2025 r. w P. sprawy z powództwa M. K. , A. K. przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę o r z e k a I. Zasądza od pozwanej (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powodów M. K. , A. K. kwotę 18 986,11 zł (osiemnaście tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt sześć złotych 11/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31.12.2024r. do dnia zapłaty. II. Zasądza od pozwanej (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powodów M. K. , A. K. kwotę 4 617,00 zł (cztery tysiące sześćset siedemnaście złotych 0/100), tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Sygn. akt I C 60/25 UZASADNIENIE W dniu 31 stycznia 2025 roku M. K. i A. K. wystąpili z pozwem przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. , domagając się zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kwoty 18 986,11 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od dnia 31 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty. Nadto powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że podstawę ich roszczenia stanowi przepis art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Podnieśli, że prawomocnym wyrokiem wydanym 3 kwietnia 2024 roku w sprawie I C 235/23 Sąd Rejonowy w Piszu ustalił nieważność łączącej strony umowy kredytu mieszkaniowego W. hipoteczny numer (...) , zawartej w dniu 22 marca 2005 roku, wobec stwierdzenia, że umowa ta zawierała niedozwolone postanowienia umowne. Wyrok uprawomocnił się 25 lipca 2024 roku. Powodowie wskazali, że na podstawie ww. umowy, pozwany Bank udzielił powodom kredytu w kwocie 15.960,00 CHF. Kredyt ten został wypłacony w walucie polskiej i w dniu wypłaty stanowił równowartość 40 961,33 złotych. Do czasu uprawomocnienia się wskazanego wyżej wyroku ustalającego nieważność umowy, powodowie uiszczali na rzecz pozwanego raty kredytu obejmujące kapitał i odsetki. Według zaświadczenia wystawionego przez pozwany Bank w dniu 6 listopada 2024 roku, powodowie wpłacili na rzecz pozwanego, tytułem spłaty kredytu, kwotę 59 947,44 złotych. Po potrąceniu wierzytelności Banku wynoszącej 40 961,33 złotych, kwota 18 986,11 złotych stanowi świadczenie nienależne i podlega zwrotowi na rzecz powodów (59 947,44 zł - 40 961,33 zł). W dniu 11 grudnia 2024 roku powodowie skierowali do pozwanego wezwanie do zapłaty, zakreślając termin do 30 grudnia 2024 roku. Wezwanie te pozostało bezskuteczne. Pozwana (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. w odpowiedzi na pozew podniosła zarzut powagi rzeczy osądzonej i wniosła o odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 ust. 2 k.p.c. Ewentualnie, wniosła o oddalenie powództwa w całości. Nadto wniosła zasądzenie na jej rzecz od powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwana podniosła, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 3 kwietnia 2024 roku wydanym w sprawie I C 235/23, roszczenie powodów – oparte na takiej samej podstawie prawnej i takich samych okolicznościach faktycznych, jak w niniejszej sprawie, zostało oddalone w całości. Wyrok ten korzysta – zdaniem strony pozwanej – z powagi rzeczy osądzonej, czego konsekwencją powinno być odrzucenie pozwu w niniejszej sprawie. Sąd Rejonowy ustalił, co następuje: W dniu 22 marca 2005 roku M. K. i A. K. – jako konsumenci – zawarli z (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. (dalej: Bank) umowę kredytu mieszkaniowego W. hipoteczny nr (...) , udzielonego w walucie wymienialnej, spłacanego w ratach. Na podstawie tej umowy, Bank udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 15.960,00 CHF z przeznaczeniem na finansowanie zakupu prawa własności lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w R. przy ulicy (...) wraz z prawem użytkowania wieczystego części ułamkowej działki gruntu oznaczonej nr geod. (...) , z przeznaczeniem na potrzeby własne oraz sfinansowanie pozostałych kosztów przeniesienia własności lokalu. Kredyt powyższy został wypłacony w walucie polskiej w dniu 22 marca 2005 roku i stanowił równowartość 40 961,33 złotych. (okoliczności bezsporne) Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 roku wydanym w sprawie I C 235/23 Sąd Rejonowy w Piszu w punkcie 1. ustalił nieważność wskazanej wyżej umowy, wobec stwierdzenia, iż zawierała ona niedozwolone postanowienia umowne. W punkcie 2. wyroku, Sąd oddalił roszczenie M. K. i A. K. przeciwko Bankowi o zapłatę świadczenia nienależnego, wobec uznania, iż jest ono częściowe, a przez to przedwczesne i powinno być dochodzone w odrębnym procesie po uprawomocnieniu się wyroku ustalającego nieważność umowy. Wyrok wydany w sprawie I C 235/23 uprawomocnił się 25 lipca 2024 roku. (dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Piszu z 03.04.2024 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem k. 195 i 202-208v oraz wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z 25.07.2024 r. sygn. akt IX Ca 632/24 k. 249 akt sprawy I C 235/23 Sądu Rejonowego w Piszu) Do dnia uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie I C 235/23, M. K. i A. K. wpłacili na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. tytułem spłaty kredytu łącznie 59 947,44 złotych. (okoliczności bezsporne, dowód: zaświadczenie z 06.11.2024 r. k. 10-11; załącznik do zaświadczenia k. 12-16v) Pismem z dnia 11 grudnia 2024 roku M. K. i A. K. wezwali (...) Bank (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. do zapłaty kwoty 18 986,11 złotych w terminie do 30 grudnia 2024 roku. Wezwanie te pozostało bezskuteczne. (okoliczności bezsporne, dowód: pismo z 11.12.2024 r. wraz z dowodem nadania k. 22-23) Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo było zasadne i zasługiwało na uwzględnienie w całości. Stan faktyczny w sprawie ustalony został na podstawie powołanych wyżej prawomocnych orzeczeń i dowodów z dokumentów, których autentyczność i merytoryczna zawartość nie budziła wątpliwości Sądu. Dowody te stanowiły, zdaniem Sądu, dostateczną podstawę do wyprowadzenia ustaleń faktycznych zgodnych z twierdzeniami pozwu. W sprawie poza sporem pozostawał fakt, że strony łączyła umowa kredytu mieszkaniowego W. hipoteczny nr (...) , udzielonego w walucie wymienialnej, zawarta w dniu 22 marca 2005 roku oraz fakt, że prawomocnym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 roku wydanym w sprawie I C 235/23 Sąd Rejonowy w Piszu w punkcie 1. ustalił nieważność tejże umowy, wobec stwierdzenia, iż zawierała ona niedozwolone postanowienia umowne. Faktem jest również, że we wspomnianej wyżej sprawie I C 235/23 powodowie domagali się także zasądzenia na ich rzecz od pozwanego Banku kwoty 19 904.94 złotych tytułem zwrotu świadczeń nienależnych, uiszczonych przez powodów na rzecz pozwanego Banku w okresie od 15 kwietnia 2005 roku do dnia wniesienia pozwu (20.04.2023 r.), które to roszczenie zostało przez Sąd Rejonowy w Piszu oddalone w punkcie 2. wyroku wydanego 3 kwietnia 2024 roku. Nie może budzić wątpliwości, że w obu sprawach, tj. w sprawie I C 235/23 i w rozpoznawanej sprawie, zachodzi tożsamość podmiotowa - ta sama osoba występuje w charakterze powoda i ta sama w charakterze pozwanego. Jednocześnie w sprawach tych chodzi o roszczenie z tego samego tytułu – tj. kredytu mieszkaniowego W. hipoteczny nr (...) zawartej 22 marca 2005 roku. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z powagą rzeczy osądzonej. Zgodnie z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c . sąd odrzuci pozew jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Cytowana wyżej norma prawna przewiduje zatem wypadki obligatoryjnego odrzucenia pozwu. Wskazać należy ponadto, że przepis art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c . powinien być wykładany i stosowany w powiązaniu z art. 366 k.p.c . , który reguluje zakres powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Z powyższego wynika, że tożsamość roszczenia w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c . zachodzi tylko wówczas, gdy identyczne są nie tylko przedmiot, ale i podstawa sporu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1971 r., II CZ 59/71, OSNCP 1971, nr 12, poz. 226). Pojęcie „podstawa sporu” nie może być identyfikowane z podstawą faktyczną rozstrzygnięcia, która jest wynikiem dokonanych - w toku postępowania - ustaleń faktycznych obejmujących fakty czy ich zespoły subsumowane pod odpowiednią normę prawną. Do uznania, że sprawa została prawomocnie osądzona, a więc, że istnieją podstawy do odrzucenia nowego pozwu, nie wystarcza samo stwierdzenie, że w obydwu sprawach chodzi o to samo roszczenie i że identyczne są strony obydwu procesów, mimo bowiem identyczności stron i dochodzonego roszczenia stan rzeczy osądzonej nie występuje, jeżeli uległy zmianie okoliczności, których istnienie było przyczyną oddalenia pierwszego powództwa, a więc jeżeli roszczenie stało się w świetle nowego stanu faktycznego uzasadnione (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18.04.1980 r., IV CR 85/80, OSNC 1980, nr 11, poz. 214). Należy podkreślić, że przyczyną oddalenia roszczenia powodów w sprawie I C 235/23, toczącej się pomiędzy tymi samymi stronami i o to samo roszczenie, była jego przedwczesność, co wprost wynika z pisemnego uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie I C 235/23. Sąd rozpoznający tamtą sprawę, powołując się na uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r. w sprawie III CZP 6/21, uznał, że kredytobiorca może żądać zwrotu świadczenia dopiero od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna, a więc od chwili uprawomocnienia się orzeczenia ustalającego jej nieważność i w odrębnym procesie, oraz, że roszczenie kredytobiorcy musi obejmować całość, a nie tylko część świadczeń pieniężnych spełnionych przez niego w wykonaniu bezskutecznej umowy. Wyrok wydany w sprawie I C 235/23, ustalający nieważność przedmiotowej umowy kredytu, uprawomocnił się 25 lipca 2024 roku. Należy zauważyć, że do dnia uprawomocnienia się ww. wyroku powodowie spłacali raty przedmiotowego kredytu, a więc jeszcze przez ponad rok od dnia wniesienia pozwu w sprawie I C 235/23. W literaturze i orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym w razie oddalenia powództwa z powodu jego przedwczesności ponowne żądanie tego samego przedmiotu sporu może być zgłoszone dopiero wówczas, gdy wskutek zmiany okoliczności faktycznych roszczenie stanie się wymagalne i utraci cechę przedwczesności oraz iż w wypadku oddalenia powództwa z powodu przedwczesności żądania (co może wynikać z motywów wyroku), sąd nie może uchylić się od rozpoznania nowego powództwa, opartego na twierdzeniu, że wskutek upływu czasu żądanie utraciło już cechę przedwczesności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22.02.1949r., WaC 226/48, PiP 1950, nr 2, s. 131, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 12.09.2019r., I ACa 346/19). Tym samym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, iż bezpodstawne jest stanowisko pozwanego, jakoby oddalenie kierowanego przeciwko niemu powództwa jako przedwczesnego pociągało za sobą tak daleko idące skutki, ażeby niemożliwe było ponowne wytoczenie powództwa w sytuacji kiedy dochodzone roszczenie stało się wymagalne. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy, podnieść należy, iż nieważność umowy oznacza, że nie istnieje stosunek zobowiązaniowy między stronami, jaki miałby powstać w wyniku jej zawarcia. W konsekwencji, strony, które zawarły nieważną umowę, powinny sobie zwrócić wzajemnie otrzymane świadczenia. Skoro bowiem podstawa tych świadczeń została uznana za nieważną i sprzeczną z prawem, świadczenia te są świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 410 k.c. Zgodnie z nim w przypadku świadczeń nienależnych zastosowanie znajdują przepisy art. 405 i nast. k.c. , które przewidują obowiązek zwrotu korzyści uzyskanych kosztem innej osoby. Wyjaśnić także należy, że stwierdzenie, iż świadczenie spełnione przez kredytobiorcę na podstawie postanowienia abuzywnego jest świadczeniem nienależnym, oznacza, że podlega ono zwrotowi. Spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powoda, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego - przesłankę jego wzbogacenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w G. V Wydział Cywilny z dnia 18 grudnia 2020 r., V ACa 447/20, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, publ.). Stosownie do uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r. w sprawie III CZP 6/21, mającej moc zasady prawnej, jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytobiorcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy ( art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. ), które to roszczenia są od siebie niezależne. Wskazał, że art. 410 i nast. k.c. nie zawierają żadnej odrębnej regulacji, która wskazywałaby na jakąkolwiek zależność tych zobowiązań, a art. 497 w zw. z art. 496 k.c. potwierdzają, iż nawet w przypadku nieważności umowy wzajemnej zobowiązania stron do zwrotu otrzymanych nienależnie świadczeń są – co do zasady, zgodnie z teorią dwóch kondykcji – od siebie niezależne. Każda ze stron może też skorzystać z instytucji potrącenia, co pozwala częściowo zapobiec negatywnym konsekwencjom przedawnienia roszczeń. Powodowie przedłożyli wystawione przez pozwany Bank zaświadczenie z dnia 6 listopada 2024 roku wraz z załącznikiem do tego zaświadczenia, z którego to załącznika wynika, że do chwili, w której przedmiotowa umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna powodowie uiścili na rzecz pozwanego Banku łącznie 59 947,44 złotych tytułem rat kapitałowo-odsetkowych. Okoliczność powyższa została przyznana przez pozwanego w odpowiedzi na pozew (k. 35v). Poza sporem pozostawał również fakt, że kwota kapitału wypłaconego powodom przez pozwanego na podstawie przedmiotowej umowy wynosiła 40 961,33 złotych i w związku z uznaniem umowy za nieważną stanowi ona wierzytelność Banku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. oraz art. 481 § 1 i 2 k.c. Sąd orzekł, jak w punkcie I. wyroku zasądzając od pozwanego na rzecz powodów dochodzoną pozwem kwotę - stanowiącą różnicę pomiędzy należnością spłaconą przez powodów tytułem rat kapitałowo-odsetkowych, a należnością stanowiącą wierzytelność banku (59 947,44 zł - 40 961,33 zł) – z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi do dnia 31 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty. O obowiązku zwrotu kosztów procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności stron za wynik sprawy, na podstawie art. 98 k.p.c. Ponieważ żądanie powodów zostało uwzględnione w całości, to stronie powodowej należy się zwrot niezbędnych kosztów poniesionych w celu dochodzenia praw wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia naliczanymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty ( art. 98 § 1 i 1 1 k.p.c. ). Koszty poniesione przez powodów wyniosły 4 617 złotych i obejmowały: opłatę od pozwu w kwocie 1 000 złotych, opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych oraz opłatę za czynności adwokackie w kwocie 3 600 złotych (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie; Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). sędzia Anna Gajewska