I C 603/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu rozpoznał sprawę z powództwa I.B. i D.B. przeciwko (...) Bank (...) S.A. o zapłatę i ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkaniowego z 2006 roku, denominowanego we frankach szwajcarskich. Powodowie domagali się zwrotu wpłaconych środków w kwocie 89 488,44 zł oraz ustalenia nieważności umowy. Sąd uznał umowę za nieważną z dwóch głównych powodów: po pierwsze, z powodu naruszenia przepisów Prawa bankowego i Kodeksu cywilnego (art. 69 Prawa bankowego, art. 353[1] KC, art. 58 KC) poprzez brak precyzyjnego określenia kwoty kredytu i pozostawienie bankowi swobody w ustalaniu kursów walut, co naruszało zasady współżycia społecznego i naturę stosunku zobowiązaniowego. Po drugie, sąd stwierdził obecność klauzul abuzywnych w umowie, które rażąco naruszały interesy konsumentów i były sprzeczne z dobrymi obyczajami, w szczególności dotyczące mechanizmu denominacji i przeliczeń walutowych. Sąd podkreślił, że usunięcie klauzul abuzywnych uniemożliwia dalsze funkcjonowanie umowy, gdyż prowadzi do powstania tzw. pustki prawnej i naruszenia essentialia negotii umowy kredytu. W związku z nieważnością umowy, sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot wpłaconych środków w kwocie 89 488,44 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz zwrot kosztów procesu. Oddalono powództwo w pozostałej części. Sąd odrzucił również zarzut zatrzymania podniesiony przez pozwany bank, uznając go za niezasadny w kontekście nieważnej umowy kredytu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność umów kredytów frankowych z powodu klauzul abuzywnych i braku precyzyjnego określenia świadczenia. Dopuszczalność ustalenia nieważności umowy po jej wieloletnim wykonywaniu. Konsekwencje stwierdzenia abuzywności klauzul dla dalszego bytu umowy. Brak możliwości zastosowania zarzutu zatrzymania w przypadku nieważnej umowy kredytu.
Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r. lub zawartych z naruszeniem przepisów dotyczących określenia kursów walut. Interpretacja klauzul abuzywnych i ich skutków może być różna w zależności od konkretnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej, zawarta przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r., jest ważna, jeśli nie precyzuje kursu wymiany walut?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jest nieważna z powodu braku precyzyjnego określenia kwoty kredytu i pozostawienia bankowi swobody w ustalaniu kursów walut, co narusza przepisy prawa i zasady współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak precyzyjnego określenia kwoty kredytu w złotych polskich oraz dowolność w ustalaniu kursów walut przez bank prowadzi do nieważności umowy na podstawie art. 58 KC i art. 69 Prawa bankowego.
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, dotyczące mechanizmu denominacji i przeliczeń walutowych, mogą być uznane za klauzule abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są klauzulami abuzywnymi, ponieważ rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami, prowadząc do nierównomiernego rozłożenia ryzyka walutowego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że mechanizm denominacji, pozostawiający bankowi swobodę w ustalaniu kursów, narusza równowagę kontraktową i jest sprzeczny z dobrymi obyczajami, zwłaszcza gdy konsument nie był należycie poinformowany o ryzyku.
Jaka jest dopuszczalna konsekwencja stwierdzenia abuzywności klauzul umownych w umowie kredytu bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Usunięcie klauzul abuzywnych może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli jej dalsze funkcjonowanie bez tych klauzul nie jest możliwe lub sprzeczne z prawem, a sąd nie może zastępować ich innymi przepisami.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że sąd nie może modyfikować treści nieuczciwych warunków, a jedynie je eliminować. Jeśli eliminacja prowadzi do luki prawnej lub naruszenia istoty umowy, umowa jako całość jest nieważna.
Czy zarzut zatrzymania jest dopuszczalny w przypadku nieważnej umowy kredytu bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut zatrzymania nie jest dopuszczalny w przypadku nieważnej umowy kredytu bankowego, ponieważ umowa ta nie jest umową wzajemną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a ponadto zarzut został podniesiony w sposób warunkowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa kredytu nie jest umową wzajemną, a zarzut zatrzymania został podniesiony warunkowo, co jest niedopuszczalne dla jednostronnych czynności prawnych, a także nie służył celowi tej instytucji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. B. | osoba_fizyczna | powód |
| D. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna precyzyjnie określać strony, kwotę, walutę, cel, zasady spłaty, oprocentowanie, zabezpieczenie, sposób wypłaty środków oraz prowizję. Brak tych elementów, zwłaszcza precyzyjnego określenia kwoty kredytu, prowadzi do nieważności umowy.
k.c. art. 353[1]
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów nie pozwala na kształtowanie stosunku prawnego w sposób sprzeczny z naturą stosunku, ustawą lub zasadami współżycia społecznego. Pozostawienie jednej ze stron swobody w ustalaniu istotnych elementów świadczenia narusza tę zasadę.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna. Brak precyzyjnego określenia świadczenia stanowi naruszenie art. 69 Prawa bankowego i tym samym jest sprzeczne z ustawą.
k.c. art. 385[1] § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Dotyczy to klauzul dotyczących mechanizmu denominacji i przeliczeń walutowych w umowach kredytowych.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia przysługuje w przypadku nieważności umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, gdyż zapewniło to definitywne zakończenie sporu i usunęło niepewność prawną.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w granicach wzbogacenia.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.c. art. 487 § 2
Kodeks cywilny
Przepisy o umowie wzajemnej stosuje się do umów dwustronnie zobowiązujących, jeśli strony zastrzegły, że świadczenie jednej ze stron ma być spełnione jednocześnie ze świadczeniem drugiej.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Jeżeli strony zastrzegły, że zobowiązanie jednej ze stron ma być spełnione jednocześnie ze spełnieniem świadczenia drugiej strony (umowa wzajemna), każda ze stron może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego.
k.c. art. 89
Kodeks cywilny
Zastrzeżenie warunku w czynności prawnej, której właściwość na to nie pozwala, czyni to zastrzeżenie nieważnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich jest nieważna z powodu braku precyzyjnego określenia kwoty kredytu i pozostawienia bankowi swobody w ustalaniu kursów walut. • Postanowienia umowy dotyczące mechanizmu denominacji i przeliczeń walutowych stanowią klauzule abuzywne, rażąco naruszające interesy konsumentów. • Usunięcie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności całej umowy, gdyż nie jest możliwe jej dalsze funkcjonowanie bez tych postanowień. • Zarzut zatrzymania podniesiony przez bank jest niezasadny w przypadku nieważnej umowy kredytu.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest ważna, a powodowie zostali poinformowani o ryzyku walutowym. • Zarzut zatrzymania jest dopuszczalny i powinien zostać uwzględniony.
Godne uwagi sformułowania
brak precyzyjnego określenia kwoty kredytu • klauzule abuzywne • nierównomierne rozłożenie ryzyka walutowego • nie jest możliwe dalsze funkcjonowanie umowy po wyłączeniu klauzul abuzywnych • zarzut zatrzymania niezasadny w przypadku nieważnej umowy
Skład orzekający
Tomasz Choczaj
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność umów kredytów frankowych z powodu klauzul abuzywnych i braku precyzyjnego określenia świadczenia. Dopuszczalność ustalenia nieważności umowy po jej wieloletnim wykonywaniu. Konsekwencje stwierdzenia abuzywności klauzul dla dalszego bytu umowy. Brak możliwości zastosowania zarzutu zatrzymania w przypadku nieważnej umowy kredytu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r. lub zawartych z naruszeniem przepisów dotyczących określenia kursów walut. Interpretacja klauzul abuzywnych i ich skutków może być różna w zależności od konkretnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrywa! Umowa kredytu frankowego uznana za nieważną – zwrot pieniędzy dla klientów.”
Dane finansowe
WPS: 89 488,44 PLN
zwrot świadczenia: 89 488,44 PLN
zwrot kosztów procesu: 6417 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.