I C 571/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka K. K. domagała się od pozwanego K. B. zapłaty 29.444,00 zł tytułem zachowku po zmarłej matce, J. B. (1). Spadkodawcy w 1983 roku darowali nieruchomość rodzeństwu stron, D. B. i K. B. (pozwanemu). Nieruchomość została sprzedana w 2020 roku za 530.000 zł. Powódka nie domagała się zachowku po ojcu, który zmarł w 1991 roku, a jedynie po matce, która zmarła w 2017 roku. Sąd ustalił, że spadek po matce na podstawie ustawy nabyli K. K., D. B. i K. B. w równych częściach. Kluczowe dla sprawy było ustalenie wartości darowizny z 1983 roku, która stanowiła substrat zachowku. Sąd oparł się na opinii biegłej, która wyceniła niezabudowaną nieruchomość na 285.000 zł według cen z daty darowizny. Sąd uznał, że nakłady na budowę domu po 1983 roku były głównie finansowane przez pozwanego i D. B., a nie przez spadkodawczynię, co wykluczyło te nakłady z substratu darowizny. Wartość udziału darowanego pozwanemu i D. B. wyniosła 142.500 zł. Substrat zachowku po matce obliczono na połowę tej kwoty (71.250 zł). Ponieważ powódka nie była niezdolna do pracy ani małoletnia, należał jej się zachowek w wysokości połowy udziału spadkowego, czyli 1/3 z 71.250 zł, co daje 23.750 zł. Ponieważ D. B. już spełniła świadczenie na rzecz powódki, powódka mogła dochodzić od pozwanego połowy należnego jej zachowku, czyli 11.875 zł. Sąd zasądził jednak kwotę 5.937,50 zł, co stanowi połowę tej kwoty, prawdopodobnie z uwagi na błąd powódki w obliczeniu roszczenia (nie uwzględniła ona właściwego udziału darowizny i wartości nieruchomości według daty jej zbycia). Powództwo w pozostałym zakresie oddalono. O kosztach orzeczono stosunkowo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wartości darowizny nieruchomości na potrzeby zachowku, uwzględnianie nakładów obdarowanych, obliczanie wysokości zachowku w przypadku braku dziedziczenia testamentowego.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z darowizną nieruchomości w PRL i późniejszą budową domu. Wartość praktyczna może być ograniczona do podobnych sytuacji z tego okresu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powódce przysługuje roszczenie o zachowek po zmarłej matce, a jeśli tak, to w jakiej wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powódce przysługuje roszczenie o zachowek po zmarłej matce w wysokości 5.937,50 zł.
Uzasadnienie
Sąd ustalił wartość darowizny nieruchomości z 1983 roku, która stanowiła substrat zachowku. Obliczył należny powódce zachowek jako połowę wartości udziału spadkowego, uwzględniając, że nie była niezdolna do pracy ani małoletnia. Zasądzono kwotę odpowiadającą połowie należnego zachowku, biorąc pod uwagę częściowe spełnienie świadczenia przez inną spadkobierczynię.
Jak należy obliczyć wartość darowizny nieruchomości na potrzeby ustalenia substratu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a nakłady dokonane przez obdarowanych po dacie darowizny nie wpływają na wartość substratu zachowku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłej wyceniającej niezabudowaną nieruchomość według cen z daty darowizny. Uznał, że nakłady pozwanego i D. B. na budowę domu po dacie darowizny nie wchodzą w skład substratu zachowku, a wartość darowizny należy ustalać na podstawie stanu nieruchomości w momencie jej przekazania.
Czy nakłady finansowe spadkodawczyni na budowę domu po dacie darowizny powinny być uwzględnione przy obliczaniu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nakłady spadkodawczyni na budowę domu po dacie darowizny nie zostały udowodnione i nie miały znaczenia dla ustalenia substratu zachowku.
Uzasadnienie
Sąd odmówił wiary zeznaniom powódki dotyczącym nakładów spadkodawczyni na budowę domu z powodu braku dowodów. Ustalono, że to pozwany i D. B. finansowali budowę, a twierdzenia o nakładach spadkodawczyni pozostały gołosłowne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 991 § 1
Kodeks cywilny
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
k.c. art. 991 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Substrat zachowku obejmuje czystą wartość spadku powiększoną o wartość darowizn i zapisów windykacyjnych. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.
k.c. art. 995 § 1
Kodeks cywilny
Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach procesu orzeka się stosunkowo, obciążając nimi strony w takim stosunku, w jakim uległy w sprawie.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Szczegółowe wyliczenie kosztów procesu pozostawia się referendarzowi sądowemu.
k.p.c. art. 235 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowody, które zmierzają do przedłużenia postępowania lub są nieistotne dla rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd oddala dalsze wnioski o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, jeśli nie ma podstaw do kwestionowania dotychczasowej opinii.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 481 § 2
Kodeks cywilny
Nawet gdy strony nie określiły wysokości odsetek, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie jest wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Darowizna nieruchomości przez rodziców na rzecz dzieci stanowi substrat zachowku. • Wartość darowizny należy ustalać według stanu z chwili jej dokonania. • Nakłady dokonane przez obdarowanych po dacie darowizny nie wpływają na substrat zachowku. • Powódce przysługuje zachowek w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, gdyż nie była niezdolna do pracy ani małoletnia.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zachowek nie jest należne, ponieważ nie doszło do dziedziczenia testamentowego. • Nakłady spadkodawczyni na budowę domu po dacie darowizny powinny być uwzględnione przy obliczaniu zachowku. • Powódka przeszacowała wysokość swojego roszczenia, nie uwzględniając właściwego udziału darowizny i wartości nieruchomości według daty jej zbycia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd z dużą ostrożnością podszedł do dowodu z przesłuchania powódki K. K., w szczególności co do czynienia nakładów na budowę domu przez spadkodawczynię. • Twierdzenia o nakładach dokonywanych przez spadkodawczynię pozostały gołosłowne i nie miały pokrycia w przedstawionych przez pozwanego dokumentach. • Wobec nieokreśloności wykonanych prac i niemożności ich oznaczenia w treści postępowania dowodowego brak było podstaw do oznaczenia w postanowieniu dowodowym, aby biegła uwzględniła w ocenie bliżej nieoznaczone nakłady. • Powódka ponosi koszty procesu w 80%, zaś pozwany – w 20%, pozostawiając szczegółowe wyliczenie Referendarzowi Sądowemu.
Skład orzekający
Mateusz Berent
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wartości darowizny nieruchomości na potrzeby zachowku, uwzględnianie nakładów obdarowanych, obliczanie wysokości zachowku w przypadku braku dziedziczenia testamentowego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z darowizną nieruchomości w PRL i późniejszą budową domu. Wartość praktyczna może być ograniczona do podobnych sytuacji z tego okresu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy kwestii zachowku, co jest częstym zagadnieniem w prawie spadkowym. Analiza wartości darowizny i nakładów na nieruchomość stanowi ciekawy przykład zastosowania przepisów prawa cywilnego.
“Jak obliczyć zachowek po darowanej nieruchomości? Sąd Rejonowy w Gdyni wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 29 444 PLN
zachowek: 5937,5 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.