I C 567/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka I. M., 81-letnia osoba z demencją starczą i trudnościami w czytaniu i pisaniu, zawarła umowę pożyczki gotówkowej na kwotę 12 000 zł. Przez dwa lata spłaciła 24 raty w łącznej wysokości 7 800,96 zł, nie zdając sobie sprawy z treści i skutków umowy, a pieniądze z pożyczki zostały jej odebrane przez opiekuna. Sąd, po analizie opinii biegłych psychologa i psychiatry, stwierdził, że powódka w momencie zawierania umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, zgodnie z art. 82 k.c. W związku z tym, umowa została uznana za nieważną od samego początku (ex tunc). Sąd zasądził od pozwanego zwrot spłaconej przez powódkę kwoty 7 800,96 zł wraz z ustawowymi odsetkami, uznając te wpłaty za świadczenie nienależne. Sąd oddalił dalej idące powództwo w części dotyczącej odsetek. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania, przyznając wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu i nakazując pozwanemu zwrot kosztów sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOchrona osób starszych i nieporadnych życiowo przed nieuczciwymi praktykami umownymi, interpretacja art. 82 k.c. w kontekście ograniczeń poznawczych i edukacyjnych.
Każdy przypadek oceny zdolności do czynności prawnych jest indywidualny i wymaga szczegółowej analizy stanu faktycznego oraz opinii biegłych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy oświadczenie woli złożone przez osobę w podeszłym wieku, z demencją starczą i wtórnym analfabetyzmem, jest nieważne na podstawie art. 82 k.c. z powodu wyłączenia świadomego i swobodnego powzięcia decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oświadczenie woli złożone przez powódkę było nieważne, ponieważ znajdowała się ona w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opiniach biegłych psychologa i psychiatry, które wykazały u powódki proces otępienny, zaburzenia pamięci, regres inteligencji abstrakcyjnej, obniżony krytycyzm i dużą sugestywność, co w momencie zawierania umowy wyłączało jej świadome i swobodne działanie.
Czy wpłaty dokonane przez powódkę w wykonaniu nieważnej umowy pożyczki stanowią świadczenie nienależne podlegające zwrotowi na podstawie art. 410 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpłaty dokonane przez powódkę w wykonaniu nieważnej umowy stanowią świadczenie nienależne i podlegają zwrotowi.
Uzasadnienie
Skoro umowa pożyczki została uznana za nieważną z mocy prawa, wszelkie świadczenia spełnione w jej wykonaniu są nienależne i podlegają zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...). we W. | spółka | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Dz.U. z 2005, nr 167, poz. 1398 ze zm. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Reguluje zasady obciążania stron kosztami sądowymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powódka w chwili zawierania umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z powodu wieku, demencji starczej i wtórnego analfabetyzmu. • Wpłaty powódki w wykonaniu nieważnej umowy stanowią świadczenie nienależne podlegające zwrotowi. • Opiekun powódki wykorzystał jej nieporadność i nieświadomość, przejmując pieniądze z pożyczki i nie spłacając rat w całości.
Odrzucone argumenty
Umowa została zawarta prawidłowo, a środki zostały powódce wypłacone. • Powódka nie udowodniła całkowitego wyłączenia świadomości w momencie zawierania umowy. • Bank nie ponosi winy za to, że powódka nie potrafi czytać, a okoliczność ta jest łatwa do ukrycia.
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • proces otępienny średniego stopnia, w górnej granicy • wtórny analfabetyzm • świadczenie nienależne • nieporadność i nieświadomość powódki • oni mnie okradli, ocyganili. Oni mnie oszukali.
Skład orzekający
Eliza Skotnicka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona osób starszych i nieporadnych życiowo przed nieuczciwymi praktykami umownymi, interpretacja art. 82 k.c. w kontekście ograniczeń poznawczych i edukacyjnych."
Ograniczenia: Każdy przypadek oceny zdolności do czynności prawnych jest indywidualny i wymaga szczegółowej analizy stanu faktycznego oraz opinii biegłych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby starsze i nieporadne przed wykorzystaniem ich słabości, a także jak ważne są opinie biegłych w ocenie zdolności do czynności prawnych.
“81-latka z demencją straciła 12 tys. zł na pożyczce. Sąd: umowa nieważna!”
Dane finansowe
WPS: 19 800,96 PLN
zwrot spłaconej kwoty: 7800,96 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.