I C 565/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Olkuszu oddalił powództwo o zapłatę, uznając umowę o usługi telekomunikacyjne za nieważną z powodu stanu psychicznego pozwanego w chwili jej zawierania.
Powód, fundusz sekurytyzacyjny, dochodził zapłaty od pozwanego A. G. na podstawie umowy cesji wierzytelności za usługi telekomunikacyjne. Pozwany sprzeciwił się nakazowi zapłaty, wskazując na niejasne warunki umowy, trudną sytuację finansową i problemy zdrowotne. Sąd, opierając się na opinii biegłego psychiatry, ustalił, że pozwany w chwili zawierania umowy był w stanie psychicznym wyłączającym świadome powzięcie decyzji, co skutkowało bezwzględną nieważnością umowy na podstawie art. 82 k.c. W konsekwencji, powództwo o zapłatę zostało oddalone.
Powód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wniósł o zasądzenie od pozwanego A. G. kwoty 1.842,77 zł z odsetkami, wywodząc swoje prawa z umowy cesji wierzytelności od operatora telekomunikacyjnego. Pozwany pierwotnie sprzeciwił się nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, podnosząc zarzuty dotyczące niejasności umowy, swojej trudnej sytuacji materialnej i problemów zdrowotnych (leczenie psychiatryczne). Sąd Rejonowy w Olkuszu, po przekazaniu sprawy z postępowania lubelskiego, przeprowadził postępowanie dowodowe. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się ustalenie stanu psychicznego pozwanego w dacie zawierania umowy o usługi telekomunikacyjne z dnia 03.09.2013 r. Z opinii biegłej psychiatry wynikało, że pozwany, cierpiący na schizofrenię paranoidalną, w tym czasie znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sąd, powołując się na art. 82 k.c., uznał umowę za bezwzględnie nieważną od samego początku. Skoro umowa była nieważna, wierzytelność nie powstała, a tym samym powód nie mógł skutecznie nabyć jej w drodze cesji. W związku z tym, sąd oddalił powództwo jako nieuzasadnione. Orzeczono również o kosztach sądowych, nakazując pobranie od powoda kwoty stanowiącej wynagrodzenie biegłego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, oświadczenie woli złożone przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest bezwzględnie nieważne na mocy art. 82 k.c.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, który stwierdził, że pozwany w dacie zawierania umowy o usługi telekomunikacyjne cierpiał na schizofrenię paranoidalną, co wyłączało jego świadomość i swobodę w podejmowaniu decyzji. Nieważność umowy skutkuje brakiem powstania wierzytelności, a tym samym niemożnością jej nabycia przez fundusz sekurytyzacyjny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
pozwany A. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty | instytucja | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Czynność prawna dokonana w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji lub wyrażenie woli jest bezwzględnie nieważna.
Pomocnicze
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
Przelew wierzytelności jest umową, na mocy której wierzyciel (cedent) przenosi wierzytelność ze swojego majątku do majątku osoby trzeciej (cesjonariusza).
Dz.U. 2014 poz. 1025 art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
W sprawach objętych kosztami sądowymi, w których nie opłaciłeś należności, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży strony pozostałymi kosztami, których nie pokryto w terminie.
Dz.U. 2014 poz. 1025 art. 83 § ust. 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd może w postanowieniu tymczasowo obciążyć Skarb Państwa kosztami sądowymi, jeżeli strona zwolniona od kosztów nie uiściła należności tymczasowo przez nią pokrytych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany w chwili zawierania umowy znajdował się w stanie psychicznym wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z powodu choroby psychicznej (schizofrenia paranoidalna), co skutkuje bezwzględną nieważnością umowy na podstawie art. 82 k.c. Skoro umowa była nieważna, wierzytelność nie powstała, a tym samym powód nie mógł skutecznie nabyć jej w drodze cesji.
Godne uwagi sformułowania
człowiek, który z jakichkolwiek powodów znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli czynność prawna dokonana w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji lub wyrażenie woli jest bezwzględnie nieważna Skoro, jak wyżej wskazano, wierzytelność - z powodu nieważności umowy - nie powstała, powództwo należało oddalić
Skład orzekający
Michał Siemieniec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Stosowanie art. 82 k.c. w przypadku umów zawieranych przez osoby z zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza gdy stan ten nie jest od razu widoczny dla kontrahenta."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny i dowodowy, w tym opinia biegłego psychiatry, są kluczowe dla zastosowania art. 82 k.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak poważne konsekwencje prawne może mieć stan psychiczny osoby zawierającej umowę, nawet jeśli nie jest on od razu oczywisty dla drugiej strony. Podkreśla znaczenie ochrony osób z zaburzeniami psychicznymi.
“Choroba psychiczna unieważniła umowę telekomunikacyjną – fundusz sekurytyzacyjny nic nie zyskał.”
Dane finansowe
WPS: 1842,77 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: I C 565/15 upr. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 marca 2016 r. Sąd Rejonowy w Olkuszu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Michał Siemieniec Protokolant: sekretarka Weronika Chmiest po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. w Olkuszu na rozprawie sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we W. przeciwko A. G. (1) o zapłatę I. oddala powództwo; II. nakazuje pobrać od powoda (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we W. na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Rejonowy w Olkuszu kwotę 256,70 (dwieście pięćdziesiąt sześć 70/100) złotych tytułem kosztów sądowych. Sygn. akt. I C 565/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 02.04.2015 r., złożonym w elektronicznym postępowaniu upominawczym, powód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we W. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego A. G. (1) kwoty 1.842,77 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 02.04.2015 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu według załączonego spisu. W uzasadnieniu powód wskazał, że stał się wierzycielem pozwanego na mocy umowy przelewu wierzytelności przysługującej spółce (...) S.A. z tytułu świadczenia pozwanemu usług telekomunikacyjnych. Mimo przesłania wezwania do zapłaty wraz z zawiadomieniem o przelewie wierzytelności, pozwany do dnia dzisiejszego nie uregulował zobowiązania. Na dochodzoną kwotę składają się sumy wynikające z noty obciążeniowej, niezapłaconych faktur oraz skapitalizowanych odsetek. Nakazem zapłaty z dnia 14.04.2015 r., sygn. akt VI Nc–e (...) Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie uwzględnił powództwo w całości. W dniu 22.04.2015 r. (data wpływu) pozwany złożył sprzeciw od powyższego nakazu oraz wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że przedstawione przez operatora telekomunikacyjnego warunki umowy były dla niego niejasne. Ponadto podniósł, że zarabiał tylko 700 zł, posiadał na utrzymaniu żonę i trójkę dzieci i nie miał z czego zapłacić. Wskazał również, że leczy się psychiatrycznie. Postanowieniem z dnia 15.05.2015 r. Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Olkuszu. W postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Olkuszu pozwany wnosił o oddalenie powództwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny W dniu 03.09.2013 r. A. G. (2) zawarł z (...) sp. z o.o. umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych na okres 24 miesięcy. Na jej podstawie zobowiązany był do uiszczania opłaty abonamentowej w kwocie 89.90 zł miesięcznie. Umowa została zawarta poza lokalem spółki, za pośrednictwem kuriera. [ dowód: umowa, k. 55-60 ] W dniu 21.09.2013 r. A. G. (2) został przyjęty na oddział psychiatryczny (...) w O. z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej. Mężczyzna był hospitalizowany do dnia 30.11.2013 r. [ dowód: opinia biegłej psychiatry E. S. - k. 101 – 103 ] Z powodu niedotrzymania warunków umowy, w dniu 10.09.2014 r. operator telekomunikacyjny wystawił A. G. (1) notę obciążeniową na kwotę 1478,63 zł. Ponadto wystawione zostały faktury VAT: z dnia 03.06.2014 r. na kwotę 80 zł, z dnia 06.06.2014 r. na kwotę 89.90 zł oraz z dnia 06.07.2014 r. na kwotę 89,90 zł. [ dowód: nota obciążeniowa i faktury, k. 63-66 ] W dniu 19.01.2015 r. operator telekomunikacyjny zbył wierzytelność przysługującą mu wobec A. G. (1) na rzecz (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we W. . Pismem z dnia 22.01.2015 r. (...) zawiadomiła A. G. (1) o cesji wierzytelności. [ dowód: umowa przelewu wierzytelności z załącznikami, k. 41-54, zawiadomienie o cesji k. 31 ] Wezwaniem z dnia 27.01.2015 r. nabywca wierzytelności wezwał A. G. (1) do natychmiastowej zapłaty kwoty 1.817,38 zł. Do dnia dzisiejszego pozwany nie uregulował zobowiązania. [ dowód: wezwanie do zapłaty, k. 29 ] W dacie zawarcia ww. umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych A. G. (2) znajdował się w stanie psychicznym wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Stan ten wynikał z choroby psychicznej – schizofrenii paranoidalnej. Objawami tej choroby są między innymi zaburzenia poznawcze, które wynikają ze zmniejszenia tempa przebiegu czynności intelektualnych, zaburzeń uwagi, pamięci, zdolności do wyciągania racjonalnych wniosków. [ dowody: opinia biegłej psychiatry E. S. , k. 101 – 103 ] Przedstawiony stan faktyczny ustalono w oparciu o niebudzące wątpliwości dokumenty lub ich kopie, zresztą żadna ze stron nie kwestionowała faktu i okoliczności zawarcia umowy, niewywiązania się z jej postanowień przez pozwanego, jak również cesji wierzytelności na rzecz powoda. W zakresie ustalenia stanu psychicznego A. G. (1) sąd posłużył się natomiast opinią biegłej psychiatry E. S. . Opinia ta została sporządzona przez osobę posiadającą fachową wiedzę, na podstawie wszechstronnej analizy materiałów zebranych w toku postępowania. Opinia jest pełna, spójna i konsekwentna. Biegła wskazała, jakie dokumenty stanowiły podstawę jej wydania oraz uzasadniła przekonująco swe stanowisko. Odniosła się zarówno do wcześniejszego leczenia A. G. (1) , jak również do typowych objawów schizofrenii paranoidalnej. Biegła wskazała jednoznacznie, że przy typowym przebiegu schizofrenii zaburzenia rozwijają się stopniowo przez kilka – kilkanaście tygodni. Dopiero po takim czasie choroba może być zauważona przez otoczenie. Ponieważ niespełna 3 tygodnie po podpisaniu umowy pozwany został przyjęty na oddział psychiatryczny (moment ujawnienia się objawów), należy za biegłą przyjąć, że rozwijająca się choroba wpłynęła na stan psychiczny pozwanego już wcześniej. Zdaniem biegłej miało to miejsce już w dacie podpisania umowy. Opinia ta pozwoliła sądowi na ustalenie stanu psychicznego pozwanego w dniu podpisania umowy ze wskazaniem konkretnej jednostki chorobowej oraz faktu, że stan ten wyłączał świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sąd zważył, co następuje Powództwo nie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 82 kc nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Czynność prawna dokonana w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji lub wyrażenie woli jest bezwzględnie nieważna. Na taką nieważność może powołać się każda osoba, która ma w tym interes prawny. Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że zawierając umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych w dniu 03.09.2013 r. A. G. (2) złożył wadliwe oświadczenie woli, skutkujące jego nieważnością. Zgodnie z jednoznaczną opinią biegłej psychiatry pozwany znajdował się wtedy w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co było spowodowane chorobą psychiczną w postaci schizofrenii paranoidalnej. Okoliczność ta powoduje, że umowa z dnia 03.09.2013 r. jest bezwzględnie nieważna. Nie ma przy tym potrzeby wykazywania jakichkolwiek dalszych przesłanek. W szczególności bez znaczenia jest okoliczność, czy druga strona czynności prawnej miała świadomość stanu swojego kontrahenta. Podmiot zawierający umowę z osobą, która znajdowała się w stanie określonym w art. 82 kc nie może powoływać się na swoją niewiedzę w tym zakresie. Powód wywodził swe uprawnienie do żądania od pozwanego objętej pozwem kwoty z umowy przelewu wierzytelności, a więc z umowy, na podstawie której dotychczasowy wierzyciel (cedent) przenosi wierzytelność ze swojego majątku do majątku osoby trzeciej (cesjonariusza) ( art. 509 § 1 kc ). Skutkiem przelewu wierzytelności jest przejście wierzytelności na nabywcę w takim stanie, a jakim była w chwili zawarcia umowy. W świetle tego unormowania, warunkiem nabycia wierzytelności jest więc jej istnienie w dacie zawarcia umowy. Skoro, jak wyżej wskazano, wierzytelność - z powodu nieważności umowy - nie powstała, powództwo należało oddalić na podstawie powołanych przepisów. O kosztach sądowych (wydatkach w kwocie 256,70 złotych, na pokrycie wynagrodzenia należnego biegłej za wydanie opinii, poniesionych w sprawie tymczasowo przez Skarb Państwa) orzeczono po myśli art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych [ t.j. Dz. U. 2014 r. poz. 1025 ze zm.]. [ SSR M. S. ]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI