I C 561/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał sprawę z powództwa E. K. i innych przeciwko R. Bankowi o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 27.05.2008 r. oraz o zapłatę. Powodowie domagali się stwierdzenia nieważności umowy ze względu na zawarte w niej niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji, a także zasądzenia od banku zwrotu spełnionych świadczeń. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując zarzuty dotyczące abuzywności klauzul i nieważności umowy. Sąd, analizując stan faktyczny i przepisy prawa, w tym uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 25/22, uznał umowę za nieważną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że postanowienia dotyczące indeksacji, zawarte w § 2 ust. 1, § 2 pkt 2 i 12, § 7 ust. 4, § 9 ust. 2 oraz § 13 ust. 7 Regulaminu, stanowiły klauzule niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. Sąd podkreślił, że brak możliwości zastąpienia tych klauzul innymi mechanizmami przeliczeniowymi, zgodnie z uchwałą SN III CZP 25/22, skutkuje nieważnością całej umowy. W konsekwencji, sąd ustalił nieważność umowy i zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu tej umowy, w łącznej kwocie 151 208,86 zł oraz 69 451,05 CHF, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Powództwo w pozostałej części zostało oddalone. Sąd zasądził również od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie nieważności umów kredytów indeksowanych do walut obcych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy, przedawnienie roszczeń restytucyjnych w sprawach konsumenckich.
Orzeczenie opiera się na uchwale SN III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej, co zwiększa jego wagę. Dotyczy umów indeksowanych do walut obcych, z mechanizmem opartym na tabelach kursowych banku.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji oparte na kursach kupna i sprzedaży z tabel banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna, ponieważ postanowienia dotyczące indeksacji są niedozwolone (abuzywne) i nie można ich zastąpić innymi przepisami prawa, co skutkuje upadkiem całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut, a także obciążały konsumenta nieograniczonym ryzykiem walutowym. Brak możliwości zastąpienia ich innymi mechanizmami, zgodnie z uchwałą SN III CZP 25/22, prowadzi do nieważności umowy.
Czy w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, konsument ma prawo do zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu tej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku stwierdzenia nieważności umowy, strony nabywają wierzytelności o zwrot spełnionych świadczeń na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu.
Uzasadnienie
Nieważność umowy skutkuje powstaniem samodzielnych roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron, na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.
Czy roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej uległy przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenia te nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia nie mógł rozpocząć się przed datą, w której konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowień umownych, co miało miejsce najwcześniej w 2019 roku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie TSUE i SN, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych nie może rozpocząć się przed powzięciem przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze postanowienia. W tym przypadku, kluczowe orzecznictwo korzystne dla kredytobiorców pojawiło się w 2019 roku, co oznacza, że 10-letni termin przedawnienia (lub 6-letni po zmianie przepisów) nie upłynął do dnia wniesienia pozwu.
Czy bank może skutecznie podnieść zarzut zatrzymania w sprawie o zwrot świadczeń z nieważnej umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut zatrzymania nie został uwzględniony, ponieważ był sprzeczny z istotą ochrony konsumenckiej, a bank posiada skuteczniejszy środek w postaci potrącenia.
Uzasadnienie
Mimo że umowa kredytu jest umową wzajemną, zarzut zatrzymania został odrzucony ze względu na ochronę konsumenta. Bank posiadał alternatywne środki prawne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. K. | osoba_fizyczna | powód |
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| D. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. K. | osoba_fizyczna | powód |
| R. Bank (...) w W. - Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
| (...) S.A. Spółka Akcyjna (...) (poprzednik prawny pozwanego) | spółka | poprzednik prawny pozwanego |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają jego interesy, nie są wiążące, jeżeli nie zostały uzgodnione indywidualnie. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jako poprzedzającego albo następczego wobec żądania ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, zgodnie z przepisami o zwrocie rzeczy, lub przez zapłatę jej wartości.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o nienależnym świadczeniu stosuje się w zakresie, w jakim przepisy o zobowiązaniach z bezpodstawnego wzbogacenia nie stanowią inaczej.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że w ustawie przewidziano inny skutek, w szczególności.»
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Związanie się umową, która jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jest nieważne.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.
k.c. art. 120 § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli świadczenie jest bezterminowe, bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne; w każdym razie bieg przedawnienia nie może rozpocząć się przed dniem, w którym uprawniony podjął czynność potrzebną do dochodzenia roszczenia.
k.c. art. 100
Kodeks cywilny
W razie wzajemnego zniesienia skutków prawnych lub oddalenia powództwa w całości lub w części, sąd może w orzeczeniu o kosztach znieść je albo je znieść w całości lub w części.
Dz.U.2005.167.1398 art. 84 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot niewykorzystanej części zaliczki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF zawierała niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji. • Niedozwolone postanowienia nie mogły zostać zastąpione innymi przepisami prawa, co skutkuje nieważnością całej umowy. • Roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy nie uległy przedawnieniu.
Odrzucone argumenty
Pozwany bank kwestionował abuzywność klauzul i nieważność umowy. • Pozwany podniósł zarzut zatrzymania.
Godne uwagi sformułowania
brak możliwości zastąpienia powyższego zapisu innym mechanizmem przeliczeniowym w oparciu o przepisy prawa o charakterze dyspozytywnym (w braku zgody konsumenta na takie rozwiązanie) sprawia, że umowa nie może być wykonywana, co musi skutkować jej upadkiem. • Mechanizm ustalania przez Bank kursów waluty, który pozostawia mu swobodę (wręcz dowolność), jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć zanim dowiedział się on lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie nieważności umów kredytów indeksowanych do walut obcych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy, przedawnienie roszczeń restytucyjnych w sprawach konsumenckich."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale SN III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej, co zwiększa jego wagę. Dotyczy umów indeksowanych do walut obcych, z mechanizmem opartym na tabelach kursowych banku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów. Wyrok opiera się na kluczowej uchwale Sądu Najwyższego.
“Bank musi zwrócić miliony za nieważny kredyt frankowy! Sąd Okręgowy w Olsztynie opiera się na uchwale SN.”
Dane finansowe
zwrot świadczenia: 151 208,86 PLN
zwrot świadczenia: 55 619,48 CHF
zwrot świadczenia: 13 831,57 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.