I C 556/22

Sygn. akt: I C 556/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2023 r. Sąd Rejonowy w Rybniku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Michał Kleeberg Protokolant: protokolant sądowy Monika Gawliczek po rozpoznaniu w dniu 13 października 2023 r. w Rybniku na rozprawie sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w O. przeciwko Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 7.408,25 zł (siedem tysięcy czterysta osiem złotych 25/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 lutego 2022 r. do dnia zapłaty; w pozostałym zakresie powództwo oddala; zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.817,00 zł (dwa tysiące osiemset siedemnaście złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu; nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rybniku kwotę 798,61 zł (siedemset dziewięćdziesiąt osiem złotych 61/100) tytułem nieuiszczonych wydatków. Sędzia Sygn. akt I C 556/22 UZASADNIENIE Powód (...) sp. z o. o. z siedzibą w O. wniósł pozew przeciwko Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 8192,02 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 7707,02 zł od dnia 23 lutego 2022 r. do dnia zapłaty oraz liczonymi od kwoty 485 zł od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty i kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z umową cesji nabył on od poszkodowanego wierzytelność względem pozwanego o zapłatę odszkodowania za szkodę w pojeździe marki V. nr rej. (...) , uszkodzonego wskutek kolizji drogowej. Pozwany wypłacił powodowi kwotę 2316,59 zł z tytułu szkody w pojeździe. Kwota 485 zł stanowiła wynagrodzenie za sporządzenie kalkulacji naprawy pojazdu i zdaniem powoda była wydatkiem niezbędnym do celów ustalenia wysokości roszczenia. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując roszczenie co do wysokości. Wskazał na brak wykazania przez powoda rozmiaru szkody większego, niż ten pokryty przez ubezpieczyciela, podnosząc że dalsze wyliczenia mają charakter jedynie hipotetyczny. Podniósł również że jeśli poszkodowany faktycznie dokonał naprawy, należy w ramach odszkodowania wypłacić mu wyłącznie rzeczywiście poniesione koszty takiej naprawy. Ponadto podkreślił że w ramach oferty naprawy ubezpieczyciela proponowane były rabaty na części zamienne oraz materiały, a nieskorzystanie przez poszkodowanego z tej możliwości przyczyniło się do zwiększenia rozmiaru szkody. Pozwany zakwestionował również zasadność rozliczenia kosztów opinii prywatnej (k. 36-45). Sąd ustalił, co następuje: W dniu 10 lutego 2022 r. wskutek kolizji drogowej doszło do uszkodzenia pojazdu marki V. o nr rej. (...) stanowiącego własność A. G. . Sprawca kolizji podlegał ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej w Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W. . (okoliczności bezsporne; nadto dowód: dowód rejestracyjny k. 24-25; akta szkody na płycie CD k. 58) Wierzytelność wobec pozwanego o zapłatę odszkodowania za szkodę oraz kosztów związanych ze szkodą została zbyta na rzecz powoda (...) sp. z o.o. w O. z dniem 16 marca 2022 r. przez A. G. . (dowód: umowa przelewu wierzytelności k. 21-22; pełnomocnictwo k. 23; oświadczenie poszkodowanego k. 26) Powód przedstawił kalkulację naprawy pojazdu z której wynika, że koszty naprawy wyceniono na 10 023,60 zł. Koszt sporządzenia opinii przez firmę zewnętrzną wyniósł 485 zł. (dowód: kalkulacja naprawy nr (...) k. 15-17; faktua VAT k. 18) Pozwany sporządził własny kosztorys naprawy pojazdu, na podstawie którego wypłacił na rzecz poszkodowanego kwotę 2316,59 zł tytułem odszkodowania. (dowód: decyzja z dnia 23 lutego 2022 r. k. 9; zestawienie kosztów naprawy k. 10; kalkulacja nr (...) -02 k. 11-14) Powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 7707,02 zł pismem z dnia 24 marca 2022 r. Pozwany odmówił dopłaty do już przekazanego odszkodowania. (dowód: wezwanie do zapłaty k. 19; pismo pozwanego k. 20) Pojazd V. miał części oryginalne. Przyczyną dla niezaakceptowania przez poszkodowanego propozycji naprawy złożonej przez ubezpieczyciela było ryzyko naprawy niedokładnej i nierzetelnej. (dowód: zeznania świadka A. G. k. 179; oświadczenie poszkodowanego k. 27) Warsztaty współpracujące z pozwanym oferują zniżkę na materiały lakiernicze oraz części zamienne w toku czynności naprawy pojazdów świadczonych na rzecz klientów pozwanego. (dowód: porozumienia wraz z załącznikami k. 48-57) Ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy pojazdu V. przy założeniu uśrednionych stawek za roboczogodzinę prac lakierniczych i blacharskich wynosi 10 209,84 zł brutto. Użycie do naprawy części oryginalnych oznaczonych O pozwoli na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed kolizji. Z kolei koszt naprawy pojazdu przy użyciu części oryginalnych oraz części typu Q, pozwalających na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody wynosi 8598,04 zł brutto. Proponowane przez podmioty współpracujące z pozwanym rabaty na części zamienne oraz materiały lakiernicze są dopuszczalne rynkowo, jednakże podmioty te stosują zamienniki (części jakości P) i nie gwarantują dostarczenia części oryginalnych, zaś w odniesieniu do materiałów lakierniczych brak jest możliwości dokonania oceny ich jakości. (dowód: opinia biegłego z zakresu techniki samochodowej wraz z załącznikami k. 83-122; opinia uzupełniająca biegłego z zakresu techniki samochodowej k. 142-152) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zebrane w sprawie, które nie były przez strony kwestionowane, a także w oparciu o zeznania świadka. Istotnym dowodem była opinia biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej, zawierająca obszerne uzasadnienie dla wszystkich sformułowanych w niej wniosków. Wskazać należy, że strona powodowa nie kwestionowała jej treści, natomiast strona pozwana złożyła zastrzeżenia, na które biegły udzielił odpowiedzi w opinii uzupełniającej. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Podstawę prawną roszczenia stanowił przepis art. 822 § 1 k.c. , który stwarza po stronie ubezpieczyciela obowiązek zapłacenia określonego w umowie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej odszkodowania za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej, wobec której odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Zgodnie z § 2 wymienionego przepisu, umowa obejmuje szkody będące następstwem przewidzianego w niej zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia. Przesłankami powstania odpowiedzialności odszkodowawczej ubezpieczyciela są zatem: zaistnienie zdarzenia, z którym umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wiąże odpowiedzialność odszkodowawczą ubezpieczającego lub ubezpieczonego (tj. zdarzenie ubezpieczeniowe), szkoda oraz adekwatny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy szkodą a przedmiotowym zdarzeniem. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych precyzuje szczegółowe podstawy i zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela (art. 9, art. 9a, art. 34, art. 36 ustawy). W niniejszej sprawie bezsporne było, że w dniu 11 lutego 2022 r. wskutek kolizji drogowej doszło do uszkodzenia pojazdu marki V. o nr rej. (...) stanowiącego własność A. G. jak i fakt odpowiedzialności pozwanego jako ubezpieczyciela OC sprawcy kolizji. Przechodząc z kolei do zagadnienia spornego, tj. wysokości przysługującego powodowi odszkodowania należy wskazać, że w myśl art. 361 § 2 k.c. , w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Szkoda jest rozumiana jako utrata lub zmniejszenie aktywów, bądź powstanie lub zwiększenie pasywów osoby poszkodowanej. Przy ustaleniu szkody stosuje się ogólne zasady prawa odszkodowawczego, choć odszkodowanie należne od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej zawsze wypłaca się w pieniądzu. Zasadą jest całkowita kompensata doznanego uszczerbku, wykluczone jest jednak nieuzasadnione wzbogacenie się poszkodowanego. Stosownie do art. 361 § 1 k.c. , zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Normalny związek przyczynowy zachodzi wtedy, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajowym biegu rzeczy, bez zaistnienia szczególnych okoliczności, szkoda jest rezultatem typowym, w zwykłej kolejności rzeczy, a więc niebędącym rezultatem jakiegoś zupełnie wyjątkowego zbiegu okoliczności. Zgodnie z art. 363 § 1 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego (restytucja naturalna), bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Przywrócenie stanu poprzedniego może nastąpić w różny sposób. Powód wyraził swoją wolę w tym zakresie, zgłaszając określone żądanie do ubezpieczyciela. Jego szkoda wyrażała się sumą, jaką musiał wydatkować ze względu na dokonanie naprawy uszkodzonego pojazdu, pomniejszoną o dotychczas wypłacone przez pozwanego kwoty. Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie stanowiskiem odszkodowanie przysługujące od zakładu ubezpieczeń za uszkodzenie pojazdu mechanicznego obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pojazdu, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku. Za "niezbędne" koszty naprawy należy uznać takie koszty, które zostały poniesione w wyniku przywrócenia uszkodzonego przedmiotu do stanu jego technicznej używalności istniejącej przed wyrządzeniem szkody przy zastosowaniu technologicznej metody odpowiadającej rodzajowi uszkodzeń. Kosztami natomiast "ekonomicznie uzasadnionymi" będą koszty ustalone według cen, którymi posługuje się wybrany przez poszkodowanego warsztat naprawczy dokonujący naprawy samochodu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że ceny te odbiegają (są wyższe) od cen przeciętnych dla określonej kategorii usług naprawczych na rynku napraw samochodu. Jeżeli nie kwestionuje się bowiem uprawnienia do wyboru przez poszkodowanego warsztatu samochodowego mającego dokonać naprawy, miarodajne w tym zakresie powinny być ceny stosowane właśnie przez ten warsztat naprawczy w związku z naprawą indywidualnie oznaczonego pojazdu mechanicznego. Podzielając powyższy pogląd prawny należy stanowczo stwierdzić, że ubezpieczyciel nie ma prawa do narzucania poszkodowanemu stawek za prace naprawcze. Przyjęcie stawki ustalonej przez pozwanego nie może powodować obniżenia wysokości szkody poniesionej przez powoda, gdyż ta kształtuje się w oparciu o ceny rynku lokalnego przedstawione przez biegłego w opinii. Uwzględnienie zaniżonych kosztów naprawy – odbiegających od cen rynku lokalnego – stanowiłoby naruszenie zasad określonych w przepisach art. 361 k.c. i art. 363 k.c. i prowadziłoby do nieuzasadnionego zaniżenia wypłaconego odszkodowania. Ustalając wysokość odszkodowania Sąd oparł się na opinii biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej i wyceny szkód. Biegły zrealizował wycenę uwzględniając stawki za roboczogodzinę przyjęte w zakładzie naprawczym powoda. W niniejszej sprawie zasadne było posłużenie się częściami oryginalnymi, bowiem ich użycie pozwala na przywrócenie pojazdu do stanu poprzedniego pod względami estetyki, technicznym, użytkowym i trwałości. Zdaniem Sądu wykorzystanie części oryginalnych powinno stanowić zasadę, a ewentualne wykazanie, że użycie tego rodzaju części prowadziłoby do wzbogacenia ubezpieczonego poprzez zwiększenie wartości pojazdu obciążało pozwanego i okoliczność ta nie została wykazana. Brak było również w ocenie Sądu podstaw do podważania oświadczenia świadka, twierdzącego że w samochodzie montowane były przed wypadkiem wyłącznie części oryginalne; pozwany nie przedstawiał zresztą dowodu przeciwnego na tę okoliczność ani też nie kwestionował złożonych zeznań, zaś w opinii biegłego jednoznacznie wskazano że części ujawnione na zdjęciach były częściami typu O. A zatem konieczne było uwzględnienie kwoty 10 209,84 zł brutto, która odpowiadała kosztowi naprawy samochodu z uwzględnieniem w/w części. Pozwany podniósł ponadto zarzut przyczynienia się po stronie poszkodowanego poprzez nieskorzystanie z oferty ubezpieczyciela, a przez to maksymalizację wysokości szkody. Zarzut powyższy nie zasługiwał w ocenie Sądu na uwzględnienie. Poszkodowany zeznając na rozprawie jako świadek jednoznacznie wskazał na przyczyny które powstrzymały go od skorzystania z propozycji ubezpieczyciela, powołując się na ryzyko naprawy nierzetelnej. Sąd dał wiarę tym zeznaniom, zwłaszcza wobec wskazania przez biegłego (k. 101) na istotne elementy świadczonej przez warsztaty naprawcze usługi. Podkreślone przez biegłego okoliczności niewątpliwie są czynnikami cenotwórczymi, a zatem wykonywanie przez warsztaty współpracujące z powodem usług w tak znacznie obniżonej cenie musi wynikać z nieobecności istotnych czynników, m.in. tych wskazanych w opinii biegłego. Działalność gospodarczą prowadzi się w celu osiągnięcia zysku, a dobrowolne wyzbycie się tak istotnej części zysku (obniżenie kosztów roboczogodziny o ponad połowę) musi zostać zrekompensowane przez przedsiębiorcę. Może to zatem znaleźć odzwierciedlenie w jakości wykonywanej pracy, a także ilości oraz jakości zużytych do jej wykonania materiałów. Przyjęcie, że dwa warsztaty lakierniczo-blacharskie naprawiające tożsamy pojazd w diametralnie różnych cenach zapewniają takie same materiały oraz jakość wykonywanej usługi byłoby sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. Nadto Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz powoda kosztów opinii prywatnej. Strona dochodząca odszkodowania jest uprawniona do zwrotu poniesionych w tym zakresie kosztów, jeśli koszty te są uzasadnione. W niniejszej sprawie powód nie wykazał jakoby brakowało mu wiedzy koniecznej do określenia wysokości należnego mu odszkodowania. Przeciwnie, powód przedłożył wydruk z KRS (k. 28) z którego wynika że zawodowo trudni się działalnością o adekwatnym do przedmiotu niniejszej sprawy charakterze ( (...) 86.21.Z obejmujące m.in. dochodzenie roszczeń ubezpieczeniowych). Sąd uznał, że powód nie potrzebował pomocy innego podmiotu w celu oszacowania wysokości dochodzonego odszkodowania. Zlecenie ekspertyzy zewnętrznemu podmiotowi prowadziło zatem wyłącznie do nieuzasadnionego zawyżenia wysokości żądanego odszkodowania. W związku z powyższym Sąd zasądził w punkcie 1 wyroku od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7408,25 zł na którą składały się różnica pomiędzy kosztem naprawy wskazanym przez biegłego a kwotą wypłaconą przez ubezpieczyciela z tego tytułu oraz kwotą dochodzoną jako koszt opinii prywatnej (10 209,84 zł – 2316,59 zł – 485 zł). Od w/w kwoty zasądzono również odsetki od dnia 23 lutego 2022 r. działając na podstawie art. 481 § 1 i § 2 k.c. Sąd miał na uwadze, że zgodnie z przepisem art. 817 § 1 k.c. ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, w związku z czym orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu. Jednakże w niniejszym postępowaniu pozwany wydał decyzję rozstrzygającą o roszczeniu poszkodowanego w dniu 23 lutego 2022 r. Uznać zatem należało iż już w tej dacie pozwany posiadał wszelkie informacje niezbędne do rozstrzygnięcia o roszczeniu odszkodowawczym, zaś wypłacenie go w zaniżonej wysokości było równoznaczne z odmową wypłaty pozostałej części należnej poszkodowanemu kwoty. Niewątpliwie zatem od tej chwili pozwany pozostawał w zwłoce z zapłatą ciążącego na nim zobowiązania. W punkcie 2 wyroku Sąd oddalił powództwo w pozostałej części. O kosztach procesu orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 100 zdanie drugie k.p.c. Roszczenie powoda zostało zasądzone wprawdzie w części, należało zatem uznać że wobec wartości przedmiotu sporu ustalonej pierwotnie na kwotę 8192,02 zł wygrał on sprawę w części uzasadniającej przyjęcie iż uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania. Powód poniósł koszty w wysokości 2817 zł, na które składały się: wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości 1800 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17, zaliczka na opinię biegłego w kwocie 500 zł oraz opłata od pozwu w kwocie 500 zł. Taką sumę Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda. Stawka pełnomocnika wynika z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. O odsetkach orzeczono w myśl art. 98 § 1 1 k.p.c. W punkcie 4 wyroku Sąd orzekł o obowiązku zwrotu części wynagrodzenia biegłego, opłaconych tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Rybniku zgodnie z art. 113 u.k.s.c. Suma tych kosztów po odliczeniu uiszczonych przez strony zaliczek w kwocie łącznie 1000 zł wyniosła 798,61 zł, a nakazano pobrać je od pozwanego jako przegrywającego sprawę.