I C 544/25

Sygn. akt I C 544/25 POSTANOWIENIE Dnia 8 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia sędzia Anna Gajewska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa A. B. przeciwko Skarbowi Państwa – Urzędowi Miejskiemu w B. o zapłatę na podstawie art. 199 § 2 pkt 3 k.p.c. p o s t a n a w i a: odrzucić pozew. sędzia Anna Gajewska Sygn. akt I C 544/25 UZASADNIENIE A. B. wystąpił z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa – Urzędowi Miasta w B. o zapłatę kwoty 19 999 złotych tytułem zadośćuczynienie wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu. Zgodnie z art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. Sąd odrzuci pozew jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z przepisu art. 64 § 1 i § 1 1 k.p.c. wynika, że zdolność sądową, czyli zdolność do występowania przed sądem jako strona, mają osoby fizyczne i osoby prawne, a nadto jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznanie zdolność prawną. Brak zdolności sądowej sąd bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy. W procesie stronami są powód oraz pozwany. Brak zdolności sądowej może mieć charakter pierwotny albo następczy. Pierwotny brak zdolności sądowej zachodzi, gdy jako stronę oznaczono w powództwie jednostkę nieposiadającą przymiotu zdolności sądowej, bądź też gdy jako stronę oznaczono w powództwie jednostkę nieistniejącą. Pierwotny brak zdolności sądowej skutkuje odrzuceniem pozwu ( art. 199 § 3 k.p.c. ), bądź też w pewnych sytuacjach zastosowanie może znaleźć art. 70 k.p.c. Następczy brak zdolności sądowej oznacza utratę zdolności sądowej przez stronę w toku postępowania. Skutkiem następczego braku zdolności sądowej jest obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu ( art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. ). Warto również wskazać, że postępowanie toczące się z udziałem strony nie mającej zdolności sądowej dotknięte jest nieważnością ( art. 379 pkt 2 k.p.c. ). Powód określił w pozwie stronę pozwaną jako Skarb Państwa - Urząd Miasta w B. . Urząd Miasta w B. nie ma osobowości prawnej i jako taki nie może być pozwany. Należy podkreślić, że zdolność sądową posiada zarówno Skarb Państwa, jak i samorządowa jednostka organizacyjna, tj. Gmina ( art. 2 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ). Nie ma natomiast takiego podmiotu jak Skarb Państwa – Gmina, gdyż każde z nich stanowi podmiot odrębny. Jeśli więc stroną pozwaną jest Skarb Państwa, to zgodnie z treścią art. 34 k.c. , jest on w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych. Skarb Państwa reprezentują właściwe państwowe jednostki organizacyjne (stationes fisci). Jednostki te, w odróżnieniu od Skarbu Państwa, nie posiadają osobowości prawnej. Pełnią one funkcję reprezentanta interesów Skarbu Państwa i podejmują za niego czynności prawne. Z kolei, jeśli stroną pozwaną jest Gmina, to ona jest podmiotem prawa w ustawowym systemie organizacji samorządu terytorialnego, gdyż posiada osobowość prawną. Wyjaśnić tu dodatkowo należy, że miasto jako jednostka administracyjna, terytorialnie właściwa dla określonej gminy, nie zostało wyposażone w odrębną osobowość prawną, a to oznacza, że z mocy ustawy o samorządzie terytorialnym i przepisów wprowadzających tę ustawę ani z mocy ewentualnego upoważnienia statutowego nie może występować w stosunkach administracyjnych i cywilnoprawnych jako odrębny od gminy podmiot prawny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 stycznia 1999r., I SA 267/98, LEX nr 47249). Nie może budzić wątpliwości to, że podmiot określony jako Skarb Państwa – Urząd Miasta w B. nie posiada zdolności sądowej. Żaden przepis prawa nie przyznaje takiemu podmiotowi zdolności sądowej, żaden przepis prawa nie przewiduje też istnienia takiego podmiotu, jaki wskazał powód. Brak zdolności sądowej strony nie może być uzupełniony przez wstąpienie do udziału w sprawie podmiotu mającego tę zdolność zamiast podmiotu, który zdolności tej mieć nie może. Stwierdzić należy, że tego typu przypadek nie zachodzi w sytuacji, gdy brak zdolności sądowej ma być usunięty poprzez pozwanie osoby prawnej w miejsce jej jednostki organizacyjnej. Nie doprowadzi to bowiem do zmiany tożsamości strony, gdyż skoro jednostka taka funkcjonuje w strukturach osoby prawnej, to jej byt jest pochodną istnienia tej osoby, a zatem nie dojdzie do takiej zmiany „strony”, która miałaby walor przekształcenia podmiotowego, czyli takiego, które skutkowałoby wstąpieniem do sprawy podmiotu całkowicie niezależnego i odrębnego od podmiotu, który pierwotnie został wskazany jako strona (por. końcową część uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1985 r. I CZ 89/84 OSNCP 1986/1-2 poz. 16). Natomiast zgodnie z treścią art. 202 k.p.c. , okoliczności, które uzasadniają odrzucenie pozwu, jak również niewłaściwy tryb postępowania, brak należytego umocowania pełnomocnika, brak zdolności procesowej pozwanego, brak w składzie jego organów lub niedziałanie jego przedstawiciela ustawowego sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. Uznając więc, że strona pozwana wskazana przez powoda, nie posiada zdolności sądowej, pozew został odrzucony. Na marginesie można jedynie wskazać, że powód może skierować do sądu pozew ze stosownym oznaczeniem właściwego podmiotu po stronie pozwanej.