I C 543/20

Sygn. akt I C 543/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 września 2022 roku Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sławomir Splitt Protokolant: Jolanta Migot po rozpoznaniu w dniu 7 września 2022 r. w Gdyni na rozprawie sprawy z powództwa (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko G. B. o zapłatę I. zasądza od pozwanej G. B. na rzecz powódki (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 54.150,51 złotych (pięćdziesiąt cztery tysiące sto pięćdziesiąt złotych pięćdziesiąt jeden groszy), wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie ale nie wyższymi od każdorazowej wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądza od pozwanej G. B. na rzecz powódki (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 1.151,20 złotych (jeden tysiąc sto pięćdziesiąt jeden złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty; IV. nakazuje ściągnąć od powódki (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 45,00 złotych (czterdzieści pięć złotych) tytułem wydatków poniesionych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa; V. wydatek związany z kosztem opinii biegłego psychiatry – w części nierozliczonej zaliczką i nie objętym punktem IV wyroku przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. UZASADNIENIE Powódka (...) œci S.A. z siedzib 1 w W. wnios 3 a pozew przeciwko pozwanej Gra¿ (...) o zap 3 atê kwoty 65.668,61 z 3 otych z odsetkami umownymi w wysokoœci czterokrotnoœci stopy kredytu lombardowego NBP za opóŸnienie od kwoty 51.139,60 z 3 od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zap 3 aty. W uzasadnieniu wskaza 3 a, i¿ powy¿szej kwoty dochodzi z tytu 3 u umowy po¿yczki zawartej w dniu 16 marca 2015 roku przez zmar 3 ego W. U. . Pozwana jak wynika z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 1 sierpnia 2016 roku jest spadkobierc 1 po zmar 3 ym W. U. . Na pozwan 1 jako spadkobiercê kredytobiorcy przesz 3 y obowi 1 zki zmar 3 ego z tytu 3 u niesp 3 acenia umowy. (pozew – k. 3-4v.) Pozwana wnios 3 a sprzeciw od wydanego w postêpowaniu upominawczym nakazu zap 3 aty, w którym wnios 3 a o oddalenie powództwa w ca 3 oœci. W sprzeciwie wskaza 3 a, i¿ W. U. cierpia 3 na chorobê A. . W po 3 owie 2014 roku W. U. zacz 13 mieæ istotne problemy z wykonywaniem codziennych czynnoœci. W dniu 11 sierpnia 2014 roku pozwana wyst 1 pi 3 a z wnioskiem o ubezw 3 asnowolnienie ca 3 kowite W. U. . (...) on ubezw 3 asnowolniony postanowieniem z dnia 6 maja 2015 roku, a pozwana na podstawie postanowienia z dnia 4 wrzeœnia 2015 roku zosta 3 a jego opiekunem prawnym. W. U. zmar 3 w dniu 28 stycznia 2016 roku. Pozwana wiedzê o zaci 1 gniêtej po¿yczce przez W. U. uzyska 3 a po tym jak zosta 3 a wezwana przez bank pismem z dnia 15 marca 2019 roku do zap 3 aty. Oœwiadczenie woli po¿yczkobiorcy jest z 3 o¿one w stanie wy 31 czaj 1 cym œwiadome i swobodne wyra¿enie woli, a zatem umowa jest niewa¿na. (sprzeciw – k. 52-55) W odpowiedzi na powy¿sze powódka rozszerzy 3 a ¿ 1 danie pozwu w ten sposób, i¿ wnios 3 a ewentualnie o zap 3 atê przez pozwan 1 kwoty 51.139,60 z 3 tytu 3 em zwrotu nienale¿nego œwiadczenia w sytuacji uznania niewa¿noœci zawartej umowy. W uzasadnieniu powódka wskaza 3 a, i¿ wyp 3 ata po¿yczki nast 1 pi 3 a jednorazowo w dniu 16 marca 2015 roku. Powódka zakwestionowa 3 a to, aby pozwana wiedzê o zawartej umowie (...) w dniu przez ni 1 wskazanym w sprzeciwie, albowiem jak wskaza 3 a pozwana dzieñ po wp 3 ywie œrodków z tytu 3 u umowy po¿yczki z 3 o¿y 3 a dwie dyspozycje wyp 3 at na 31 czn 1 kwotê 4.000,00 z 3 otych. Stwierdzenie bezwzglêdnej niewa¿noœci umowy nie stoi na przeszkodzie uwzglêdnienia roszczenia, albowiem poprzednik prawny powódki pobra 3 kwotê 55.898,65 z 3 i nie zwróci 3 tej kwoty do wysokoœci 51.139,60 z 3 . (pismo powódki – k. 80-84) W piœmie z dnia 13 maja 2022 roku powódka oœwiadczy 3 a, ¿e w razie uznania umowy po¿yczki za niewa¿n 1 domaga siê ewentualnie zap 3 aty kwoty 41.631,66 z 3 wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóŸnienie od dnia wydania wyroku do dnia zap 3 aty w oparciu o przepisy o nienale¿nym œwiadczeniu. (...) , ¿e na rzecz poprzednika prawnego pozwanej wyp 3 acona zosta 3 a kwota 60.752,80 z 3 . Na poczet sp 3 aty po¿yczki dokonano wp 3 at na 31 czn 1 kwotê 14.266,99 z 3 . Kwota 41.631,66 z 3 stanowi ró¿nicê pomiêdzy wyp 3 acon 1 kwot 1 po¿yczki (60.752,80 z 3 ), a sum 1 dokonanych wp 3 at na poczet sp 3 aty po¿yczki (14.266,99 z 3 ) oraz kwot 1 pobranej prowizji (4.854,15 z 3 ). (pismo z dnia 13.05.2022r. – k. 234-236v.) W piœmie z dnia 10 czerwca 2022 roku pozwana poda 3 a, ¿e nie mia 3 a wiedzy o po¿yczce zawartej przez W. U. . (...) , ¿e w 2015 roku dokonywa 3 a zakupów przy u¿yciu jego karty, jak i wyp 3 at przy u¿yciu karty, na co wystarcza 3 y œrodki z jego emerytury. Ty samym ani W. U. ani pozwana nie korzystali z pieniêdzy, które by 3 y przedmiotem rzekomej, a co najmniej niewa¿nej umowy po¿yczki z powódk 1 . (...) te nie by 3 y w dyspozycji W. U. , jak i pozwanej. Ani pozwana ani W. U. nie uzyskali korzyœci maj 1 tkowej kosztem powódki. Powódka w powo 3 aniu na art. 409 k.c. powo 3 a 3 a siê na fakt utraty tych œrodków, podtrzymuj 1 c ¿ 1 danie oddalenia powództwa. (pismo z dnia10.06.2022r. – k. 244-245) Stan faktyczny: W testamencie z dnia 12 paŸdziernika 2012 roku W. U. uczyni 3 spadkobierc 1 Gra¿ynê J. B. . Testament zosta 3 sporz 1 dzony przez W. U. w 3 asnorêcznie w obecnoœci pozwanej i jej kole¿anki. (...) on przekazany pozwanej, która w 3 o¿y 3 a go do dokumentów maj 1 c do nich sta 3 y dostêp. W tym czasie pozwana zamieszkiwa 3 a wspólnie ze swoim ojcem, do którego wprowadzi 3 a siê na przestrzeni lat 2008-2009 celem sprawowania nad nim codziennej opieki, albowiem jego stan zdrowia siê pogarsza 3 – ojciec pozwanej zacz 13 mieæ problemy z pamiêci 1 . (...) to na tym, i¿ zapisywa 3 on sobie wszystkie rzeczy na kartkach i nie poznawa 3 najbli¿szych osób. Pozwana pracowa 3 a do 2014 roku, a potem przesz 3 a na emeryturê i ju¿ nie pracowa 3 a. W 2014 roku stan zdrowia ojca pozwanej pogorszy 3 siê. W tym okresie ojciec pozwanej nie poznawa 3 nawet osób najbli¿szych. Nie poznawa 3 równie¿ pozwanej, któr 1 traktowa 3 jak swoj 1 zmar 31 ¿onê, zwracaj 1 c siê do niej jej imieniem. Pozwany w tym okresie nie pamiêta 3 nawet swojego nazwiska. Nie wiedzia 3 , ¿e trzeba ponosiæ op 3 aty za mieszkanie, ani te¿ nie potrafi 3 ich robiæ. Pozwana dysponowa 3 a w tym czasie kart 1 bankomatow 1 ojca. Ojciec nie pamiêta 3 nawet (...) u. Ojciec nie posiada 3 rozeznania co do wartoœci pieniêdzy, w tym co do wysokoœci swojego uposa¿enia emerytalnego. Nie pamiêta 3 o terminach i koniecznoœci leczenia lekarskiego. Pozwana by 3 a upowa¿niona do pobierania pieniêdzy z konta ojca, co pozwala 3 o jej na wyp 3 atê œrodków pieniê¿nych z okienka bankowego. W 2014 roku – w chwili sk 3 adania przez pozwan 1 wniosku o ubezw 3 asnowolnienie ojca W. U. nie czyta 3 ju¿, ani nie pisa 3 . W okresie tym ojciec pozwanej ju¿ nie opuszcza 3 zajmowanego lokalu, nie potrafi 3 niczego za 3 atwiæ ko 3 o siebie. Nie mia 3 rozeznania co do znaczenia poszczególnych pomieszczeñ domowych – pozwana umieszcza 3 a du¿e obrazki, aby wskazaæ czego poszczególne pomieszczenie dotyczy, albowiem ojciec pozwanej myli 3 przeznaczenie poszczególnych pomieszczeñ. Nikt poza pozwan 1 ojcem siê nie opiekowa 3 . (dowód: zeznania pozwanej Gra¿yny B. – k. 154-159, p 3 yta – k. 160, postanowienie z dnia 01.08.2016r. w VII Ns 1426/16 – k. 21) Dnia 12 sierpnia 2014 roku Gra¿ (...) ¿y 3 a do S. O. w G. wniosek o ca 3 kowite ubezw 3 asnowolnienie W. U. z powodu choroby otêpiennej typu A. . We wniosku poda 3 a, i¿ ojciec ma zdiagnozowan 1 chorobê od 2011 roku, a od listopada 2012 roku korzysta z us 3 ug dziennego (...) u. Zgodnie z twierdzeniem wniosku stale pogarszaj 1 cy siê stan zdrowia ojca spowodowa 3 , ¿e nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonowaæ w œrodowisku, wymaga ca 3 odobowej opieki osób drugich we wszystkich czynnoœciach ¿yciowych. Ojciec nie jest œwiadomy podejmowanych decyzji co do swojej osoby. W piœmie z dnia 25 listopada 2014 roku wnioskodawczyni poinformowa 3 a, i¿ uczestnik nie przebywa obecne w (...) , uczêszcza do œwietlicy adaptacyjnej, ale przebywa przy ulicy (...) kl. A m. 16. (dowód: wniosek z dnia 11.08.2014r. – k. 104, pismo z dnia 25.11.2014r. – k. 107) Wraz z wnioskiem Gra¿ (...) o zwolnienie od op 3 aty s 1 dowej na poczet bieg 3 ych w sprawie wniosku o ubezw 3 asnowolnienie, wskazuj 1 c, ¿e op 3 atê bêdzie uiszczaæ ze swojego wynagrodzenia emerytalnego, które po potr 1 ceniach wynosi 780 z 3 . Z za 31 czonego zaœwiadczenia wynika 3 o, ¿e wysokoœæ œwiadczenia emerytalnego wynosi netto 781,76 z 3 . (dowód: pismo – k. 105, zaœwiadczenie ZUS z dnia 08.08.2014r. – k. 106) W opinii psychiatryczno-psychologicznej z dnia 29 grudnia 2014 roku sporz 1 dzonej w toku prowadzonego postêpowania o ubezw 3 asnowolnienie w wywiadzie od wnioskodawczyni zapisano, i¿ uczestnik nigdzie sam nie wychodzi, nie rozpoznaje swojego mieszkania zapomina, ¿e jad 3 . Stwierdzono, i¿ kontakt werbalny z uczestnikiem jest zniesiony – uczestnik wie jak mam na imiê, w którym roku siê urodzi 3 i ile ma dzieci, nie wie natomiast jaka jest pora dnia, ile otrzymuje emerytury, gdzie pracuj 1 jego dzieci, twierdzi, ¿e jest ¿onaty, o córce mówi, ¿e jest jego synem. W. U. na posiedzeniu dnia 11 grudnia 2014 roku w sprawie o ubezw 3 asnowolnienie nie rozumia 3 , dlaczego mia 3 by byæ wdowcem. (...) , ¿e mieszka z ¿on 1 , która nie umar 3 a. Nie udzieli 3 informacji dotycz 1 cych kosztu zakupu chleba – nie interesowa 3 siê tym. Badany nie rozumia 3 celu przeprowadzenia wywiadu. W konkluzji stwierdzono, i¿ zdolnoœæ uczestnika postêpowania w zakresie funkcjonowania intelektualno-poznawczego jest ca 3 kowicie zniesiona. Jest on ca 3 kowicie niezdolny do radzenia sobie z funkcjonowaniem w ¿yciu codziennym i spo 3 ecznym, (uczestnik ¿adnych spraw nie za 3 atwia, nigdzie sam nie wychodzi), do podejmowania jakichkolwiek racjonalnych – dobrych z punktu widzenia interesów uczestnika decyzji bytowych, ¿yciowych, finansowych i zdrowotnych. (dowód: opinia – k. 109-112 wraz z protoko 3 em z dnia 11.12.2014r. – k. 108-108v.) Dnia 4 marca 2015 roku powódka w sprawie o ubezw 3 asnowolnienie ponownie wnios 3 a o zwolnienie z kosztów sadowych (zaliczki na bieg 3 ych), podaj 1 c, ¿e po potr 1 ceniach komorniczych otrzymuje netto kwotê 780 z 3 , z czego op 3 aca inne zobowi 1 zania finansowe, w tym równie¿ op 3 atê s 1 dow 1 do sprawy VII Ns 1375/10. W rezultacie nie pozostaje jej nic z emerytury. (...) , ¿e op 3 aca zobowi 1 zania w Banku (...) – 250 z 3 , (...) -u – 350 z 3 oraz KRUK-u – 200 z 3 . (...) .in. ¿e W. U. sp 3 aca 1.200 z 3 po¿yczki. Do wniosku do 31 czono m.in. zestawienie operacji na rachunku (...) U. w powodowym banku. Z zestawienia wynika 3 o, ¿e limit kredytu w rachunku bie¿ 1 cym jej ojca wynosi 3 wówczas 6000,00 z 3 . (dowód: wniosek z dnia 04.03.2015r. – k. 113, zestawienie operacji – k. 115-115v.) Dnia 16 marca 2015 roku pomiêdzy P. O. œci Bankiem (...) S.A. z siedzib 1 w W. a W. U. zosta 3 a zawarta umowa po¿yczki, na podstawie której bank udzieli 3 pozwanemu po¿yczki w kwocie 60.752,80 z 3 obejmuj 1 cej ca 3 kowity koszt po¿yczki w kwocie 55.898,65 z 3 i pozosta 31 czêœæ tytu 3 em kosztów – to jest 4.854,15 z 3 . (...) po¿yczki mia 3 a nast 1 piæ jednorazowo na dwa wskazane rachunki bankowe w kwotach odpowiednio 45.898,65 z 3 i 10.000,00 z 3 . (...) po¿yczki mia 3 a nast 1 piæ w 48 równych ratach – do dnia 10 kwietnia 2019 roku. Umowa (...) podpisana przez W. U. . (...) po¿yczki mia 3 a nastêpowaæ przez dokonywanie potr 1 ceñ wymagalnych œrodków z rachunku po¿yczkobiorcy w powodowym banku – posiadanym w tym¿e banku od 10 kwietnia 2007 roku. Kwota 45.898,65 z 3 otych zosta 3 a przekazana na cel wczeœniejszej sp 3 aty kredytu zaci 1 gniêtego przez po¿yczkobiorcê w powodowym banku (data uruchomienia kredytu 4 marca 2014 roku). (...) kwota zosta 3 a wp 3 acona na rachunek bankowy pozwanego posiadany przez niego od 10 kwietnia 2007 roku. Dnia 16 marca 2015 roku kwota 45.898,65 z 3 zosta 3 a uiszczona na rachunek do obs 3 ugi kredytu celem jej wczeœniejszej sp 3 aty. (dowód: umowa po¿yczki – k. 7-9v., potwierdzenie wczeœniejszej ca 3 kowitej sp 3 aty kredytu – k. 19) W z 3 o¿onym wniosku kredytowym (w dniu podpisania umowy) wskazano, ¿e: a) kredytobiorca posiada rachunek bankowy w powodowym banku od 2007 roku, b) posiada zobowi 1 zanie kredytowe w powodowym banku na kwotê 45.898,65 z 3 , c) uzyskuje œwiadczenie rentowe w kwocie 5.200,05 z 3 miesiêcznie, d) kredytobiorca jest wdowcem, posiada œrednie wykszta 3 cenie, wydaje na miesiêczne utrzymanie kwotê 500,00 z 3 , mieszka w G. przy ul. (...) , e) legitymuje siê dowodem osobistym nr (...) . (dowód: oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji – k. 12-13, decyzja (...) wniosku – k. 15-16, wniosek o po¿yczkê – k. 18-18v.) Dnia 17 marca 2015 roku na rachunek oszczêdnoœciowo-rozliczeniowy W. U. wp 3 ynê 3 a kwota 10.000,00 z 3 otych. (...) ona zmniejszenie salda ujemnego na rachunku i spowodowanie powstania salda dodatniego w kwocie 4.033,41 z 3 otych. Dnia 18 marca 2015 roku Gra¿ (...) kwoty 4.000,00 z 3 – dwoma dyspozycjami. (dowód: zestawienie operacji – k. 85-87, potwierdzenie wyp 3 aty – k. 96-97) W dacie zawierania umowy (...) U. by 3 chory psychicznie. Rozpoznano u niego otêpienie znacznego stopnia w przebiegu choroby Alzheimera, które objawia 3 o siê dezorientacj 1 , brakiem kontaktu werbalnego, a w badaniu TK g 3 owy w 2013 roku opisywano u niego zaniki korowo-podkorowe oraz poszerzenie uk 3 adu komorowego, które te¿ œwiadcz 1 o tocz 1 cym siê u niego procesie otêpiennym. Z powodu rozpoznanych zaburzeñ funkcji poznawczych W. U. w dniu zawarcia umowy nie by 3 w stanie w sposób œwiadomy i swobodny powzi 1 æ decyzji i wyraziæ woli zawarcia umowy po¿yczki z powodu wystêpuj 1 cego u niego globalnego obni¿enia funkcji poznawczych w przebiegu otêpienia typu alzheimerowskiego. (dowód: pisemna opinia (...) lekarza psychiatry – k. 221-224) Dnia 6 maja 2015 roku postanowieniem S. O. w G. U. zosta 3 ubezw 3 asnowolniony ca 3 kowicie. (dowód: postanowienie z dnia 06.05.2015r. w sprawie I Ns 317/14 – k. 58) Postanowieniem z dnia 4 wrzeœnia 2015 roku Gra¿ (...) ustanowiona opiekunem prawnym W. U. . (dowód: postanowienie z dnia 04.09.2015r. w sprawie III RNs 369/15 – k. 59) W. U. zmar 3 dnia 28 stycznia 2016 roku. (dowód: odpis skrócony aktu zgonu – k. 22) Do stycznia 2016 roku kredyt by 3 sp 3 acany na bie¿ 1 co. (dowód: historia sp 3 aty – k. 23-23v.) Dnia 8 kwietnia 2016 roku zosta 3 a z 3 o¿ona w banku nieopatrzona podpisem informacja o zgonie W. U. . Do informacji do 31 czono akt zgonu oraz postanowienie o ubezw 3 asnowolnieniu. (dowód: informacja – k. 22v.) Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 roku stwierdzono, i¿ spadek po W. U. zmar 3 ym dnia 28 stycznia 2016 roku naby 3 a pozwana Gra¿yna J. (...) . (dowód: postanowienie z dnia 01.08.2016r. w sprawie VII Ns 1426/16 – k. 21) (...) do sp 3 aty kapita 3 wyniós 3 51.139,60 z 3 . Natomiast odsetki zapad 3 e niesp 3 acone pomniejszone o korekty z dni 20 sierpnia 2019 roku, 30 paŸdziernika 2019 roku oraz 14 maja 2020 roku wynios 3 y 3.010,91 z 3 . (dowód: zestawienie – k. 23-23v.) Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 roku pozwana odmówi 3 a zap 3 aty kwoty 31 cznej 65.842,65 z 3 , której domaga 3 a siê powódka. (dowód: pismo z dnia 01.04.2019r. – k. 63) (...) ¿y 3 , co nastêpuje: P. ¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dowodów z dokumentów przed 3 o¿onych przez strony, znajduj 1 cych siê w aktach postepowania o ubezw 3 asnowolnienie, dowodu z zeznañ stron, z ograniczeniem do pozwanej oraz opinii (...) s 1 dowego lekarza psychiatry. (...) zgromadzony w sprawie materia 3 dowodowy (...) , ¿e dowody z dokumentów przed 3 o¿onych przez strony s 1 wiarygodne, albowiem ¿adna ze stron nie kwestionowa 3 a autentycznoœci tych dokumentów, w tym zgodnoœci przedstawionych kopii dokumentów z orygina 3 ami, prawdziwoœci twierdzeñ w nich zawartych, ani te¿ ¿adna ze stron nie zaprzeczy 3 a, ¿e osoby podpisane pod tymi dokumentami nie z 3 o¿y 3 y oœwiadczeñ w nich zawartych. Z. ¿ywszy, ¿e do 31 czone odpisy dokumentów pochodzi 3 y z akt postêpowania S. O. w G. o ubezw 3 asnowolnienie w sposób oczywisty nie mo¿na by 3 o czyniæ zarzutu co do ich prawdziwoœci. W ocenie (...) brak by 3 o podstaw do kwestionowania dowodu z opinii (...) lekarza psychiatry na okolicznoœæ ustalenia stanu zdrowia W. U. w dacie zawarcia po¿yczki, a tak¿e tego, czy by 3 stanie w sposób œwiadomy i swobodny powzi 1 æ decyzjê i wyraziæ wolê zawarcia umowy. Opinia (...) sporz 1 dzona w sposób rzetelny, profesjonalny i z zachowaniem nale¿ytych standardów, co czyni j 1 w pe 3 ni przydatn 1 do rozstrzygniêcia sprawy. Nadto, wnioski do jakich doszed 3 bieg 3 y s 1 stanowcze i zosta 3 y logicznie uzasadnione, nie budz 1 one tak¿e ¿adnych w 1 tpliwoœci (...) w œwietle zasad doœwiadczenia ¿yciowego czy wiedzy powszechnej. Dodatkowo opinia (...) z ustaleniami bieg 3 ych poczynionymi w sprawie o ubezw 3 asnowolnienie. Dlatego opiniê bieg 3 ego uznano za w pe 3 ni wiarygodn 1 i przydatn 1 dla rozstrzygniêcia sprawy, tym bardziej, ¿e ¿adna ze stron nie zg 3 asza 3 a do niej zastrze¿eñ. W ocenie (...) , brak by 3 o podstaw do kwestionowania zeznañ powódki w zakresie, w którym opisywa 3 a stan zdrowia ojca – W. U. . (...) one bowiem z dokumentacj 1 zgromadzon 1 w sprawie, w szczególnoœci opiniami (...) , w tym w sprawie o ubezw 3 asnowolnienie. W tym zakresie by 3 y szczere, logiczne, spontaniczne i zbie¿ne, co w przekonaniu (...) œwiadczy o ich zgodnoœci z prawd 1 . Ich wiarygodnoœæ dodatkowo wzmacnia fakt, ¿e w tym zakresie powódka nie mia 3 a interesu w sk 3 adaniu nieprawdziwych zeznañ. Odmiennie natomiast oceniono udzia 3 pozwanej w zawarciu spornej umowy, równie¿ w kontekœcie sugerowanego udzia 3 u osób trzecich, które rzekomo mia 3 y odwiedzaæ jej ojca. W ocenie (...) zeznania pozwanej co do odwiedzin bli¿ej nieustalonych osób trzecich u jej ojca s 1 niewiarygodne, maj 1 c na wzglêdzie to, i¿ ojciec pozwanej w okresie przez ni 1 opisanym nie poznawa 3 najbli¿szych cz 3 onków rodziny, w tym samej pozwanej. Trudno zatem przyj 1 æ, aby jednoczeœnie przyjmowa 3 odwiedziny bli¿ej nieustalonych osób, trudno te¿ przyj 1 æ, aby pozwana sprawuj 1 ca sta 3 a opiekê nad jej ojcem takie bli¿ej nieustalone i nieznane sobie osoby do ojca dopuszcza 3 a. (...) do szczegó 3 owych rozwa¿ (...) na uwadze, ¿e w pierwszej kolejnoœci powódka wywodzi 3 a swoje roszczenie z art. 720 § 1 k.c. zgodnie z którym przez umowê po¿yczki daj 1 cy po¿yczkê zobowi 1 zuje siê przenieœæ na w 3 asnoœæ bior 1 cego okreœlon 1 iloœæ pieniêdzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a bior 1 cy zobowi 1 zuje siê zwróciæ tê sam 1 iloœæ pieniêdzy albo tê sam 1 iloœæ rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakoœci. W dalszej kolejnoœci powódka formu 3 owa 3 a roszczenie w oparciu o przepisy o œwiadczeniu nienale¿nym. Wobec ca 3 okszta 3 tu okolicznoœci faktycznych na rozprawie dnia 17 wrzeœnia 2021 roku uprzedzono strony o mo¿liwoœci zmiany kwalifikacji prawnej z mo¿liwoœci 1 zastosowania przepisów o czynach niedozwolonych. (...) , ¿e podstaw 1 roszczenia jest art. 422 k.c. , zgodnie którym za szkodê odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto j 1 bezpoœrednio wyrz 1 dzi 3 , lecz tak¿e ten, kto inn 1 osobê do wyrz 1 dzenia szkody nak 3 oni 3 albo by 3 jej pomocny, jak równie¿ ten, kto œwiadomie skorzysta 3 z wyrz 1 dzonej drugiemu szkody, a tak¿e art. 415 k.c. wedle którego kto z winy swej wyrz 1 dzi 3 drugiemu szkodê, obowi 1 zany jest do jej naprawienia. (...) do szczegó 3 owych rozwa¿ (...) , ¿e w sposób oczywisty zawarta umowa po¿yczki by 3 a niewa¿na. Wedle dyspozycji art. 82 k.c. niewa¿ne jest oœwiadczenie woli z 3 o¿one przez osobê, która z jakichkolwiek powodów znajdowa 3 a siê w stanie wy 31 czaj 1 cym œwiadome albo swobodne powziêcie decyzji i wyra¿enie woli. Dotyczy to w szczególnoœci choroby psychicznej, niedorozwoju umys 3 owego albo innego, chocia¿by nawet przemijaj 1 cego, zaburzenia czynnoœci psychicznych. Z niekwestionowanej opinii (...) lekarza psychiatry wynika 3 o wprost, ¿e w dacie zawarcia umowy po¿yczki W. U. nie by 3 w stanie w sposób œwiadomy i swobodny powzi 1 æ decyzji i wyraziæ woli zawarcia umowy po¿yczki z powodu wystêpuj 1 cego u niego globalnego obni¿enia funkcji poznawczych w przebiegu otêpienia typu alzheimerowskiego. Przeprowadzona opinia (...) koreluje z opisem stanu ojca pozwanej z czasu zawarcia umowy po¿yczki, jak równie¿ z ustaleniami bieg 3 ych w równoleg 3 e prowadzonym postepowaniu o ubezw 3 asnowolnienie. Z powy¿szych ustaleñ wynika, to, i¿ W. U. w chwili zawierania umowy po¿yczki wiedzia 3 jak ma na imiê, w którym roku siê urodzi 3 i ile ma dzieci. Poza jego zakresem jego œwiadomoœci znajdowa 3 y siê natomiast nie tylko takie kwestie jak wysokoœæ otrzymywanych dochodów, jego zobowi 1 zania, numery (...) karty bankomatowej, ale równie¿ takie jak aktualna pora roku, stan cywilny, wiek, miejsce, pracy dzieci. W. U. nie posiada 3 wiedzy o otaczaj 1 cym go œwiecie, twierdzi 3 , ¿e jego zmar 3 a ¿ona ¿yje, pozwan 1 raz nazywa 3 swoim synem, a innym razem imieniem swojej ma 3 ¿onki, nie rozumia 3 przeznaczenia poszczególnych pomieszczeñ w zajmowanym przez siebie od lat mieszkaniu i myli 3 je do tego stopnia, i¿ pozwana umieszcza 3 a na nich rysunki w sugestywny sposób wskazuj 1 c na ich przeznaczenie. P. ¿sze œwiadczy nie tylko o tym, i¿ W. U. nie rozumia 3 znaczenia podejmowanych przez siebie czynnoœci, ale równie¿ to, i¿ nie móg 3 samodzielnie takiej czynnoœci podj 1 æ, ani te¿ zawarciem takiej umowy nie by 3 zainteresowany. Skoro bowiem nie zna 3 wartoœci podstawowych rzeczy, poza jego zakresem œwiadomoœci znajdowa 3 a siê kwestia dochodu i ci 1 ¿ 1 cych na nim zobowi 1 zañ to tym bardziej poza zakresem jego wiedzy i woli znajdowa 3 a siê tak dalece skomplikowana czynnoœæ jak zawarcie umowy po¿yczki, której podstawowym celem by 3 o sp 3 ata istniej 1 cego i sp 3 acanego zobowi 1 zania ze œrodków z nowej umowy. Rodzaj i cel zawartej umowy (...) równie¿ mo¿liwoœæ udzia 3 u osoby trzeciej w jej zawarciu. Po pierwsze trudno przyj 1 æ to, aby mo¿liwe by 3 o w tym czasie opuszczenie lokalu przez W. U. w towarzystwie bli¿ej nieokreœlonej osoby trzeciej, albo te¿ jej odwiedziny. Z zeznañ pozwanej wynika, i¿ W. U. w tym okresie pozostawa 3 pod sta 31 opiek 1 pozwanej, która mieszka 3 a razem z nim w lokalu i nie pracowa 3 a zawodowo. Ponadto nale¿y zauwa¿yæ to, i¿ we wniosku o po¿yczkê zalaz 3 y siê informacjê szczegó 3 owe, których nie mog 3 a znaæ przygodna osoba, a których nie zna 3 W. U. . Wreszcie zawarta umowa w ¿aden sposób nie krzywdzi 3 a W. U. , albowiem polega 3 a na sp 3 acie jego zobowi 1 zañ – z wczeœniej zawartej umowy i z tytu 3 u ujemnego salda na rachunku bie¿ 1 cym, jak równie¿ na zasileniu w pozosta 3 ym zakresie œrodków (w kwocie 4.000,00 z 3 otych jego rachunku bie¿ 1 cego). Trudno natomiast wyobra¿aæ sobie to, aby bli¿ej nieustalona osoba trzecia zadawa 3 a sobie trud nak 3 onienia osoby umys 3 owo niezdolnej do dokonania czynnoœci prawnej do zawarcia umowy, która przynios 3 aby korzyœæ tylko i wy 31 cznie tej osobie i pozwanej. Tym samym nale¿a 3 o uznaæ, i¿ jedyn 1 osob 1 , która mog 3 a pos 3 u¿yæ siê W. U. dla zawarcia umowy i jedyn 1 osob 1 , która mia 3 a w tym korzyœæ by 3 a pozwana. Pozwana by 3 a osob 1 , która mia 3 a pe 3 n 1 wiedzê co do stanu zdrowia W. U. co wynika nie tylko z faktu sprawowanej nad nim opieki, ale równie¿ ze z 3 o¿onego uprzednio wniosku o ubezw 3 asnowolnienie. Z ostatniego wynika równie¿ i to, ¿e pozwana wiedzia 3 a jaki jest status prawny ojca, w tym mia 3 a wiedzê co do tego, i¿ formalnie mo¿e byæ on jeszcze stron 1 czynnoœci prawnej. Pozwana nie tylko mia 3 a wiedzê co do stanu psychicznego, ale równie¿ fizycznego jej ojca, w tym w szczególnoœci zdawa 3 a sobie sprawê z tego, i¿ zaawansowane stadium choroby wi 1 ¿e siê z mo¿liwoœci 1 rych 3 ej œmierci. Sama bowiem zezna 3 a, i¿ w roku 2015 ojciec by 3 ju¿ ze wzglêdu na stan zdrowia przewa¿nie le¿ 1 cy. Pozwana faktycznie by 3 a jedyn 1 osob 1 , która tak 1 umowê wraz z ojcem zawrzeæ mog 3 a, albowiem to ona faktycznie – jako jedyna sprawowa 3 a nad ojcem opiekê. Pozwana dysponowa 3 a ponadto pe 3 n 1 wiedz 1 o aktualnej sytuacji maj 1 tkowej ojca, to jest o jego dochodach i aktualnych zobowi 1 zaniach. (...) bowiem pe 3 nomocnikiem ojca w banku, jak równie¿ dysponowa 3 a jego kart 1 bankomatow 1 i zna 3 a do niej (...) . (...) to we wniosku o zwolnienie od kosztów s 1 dowych z 3 o¿onym na potrzeby sprawy o ubezw 3 asnowolnienie, w którym wskaza 3 a wprost na istniej 1 ce zobowi 1 zanie po¿yczkowe ojca, a do tego do 31 czy 3 a zestawienie operacji na rachunku bankowym jej ojca. Ponadto analiza z 3 o¿onych w sprawie zestawieñ rachunku wskazuje, ¿e pozwana wyp 3 acaj 1 c œrodki z rachunku jej ojca, ewentualnie dokonuj 1 c p 3 atnoœci œrodkami pochodz 1 cymi z tego konta niemal w ca 3 oœci wykorzystywa 3 a dostêpny limit kredytowy. (...) doskonale zorientowana w zobowi 1 zaniach jej ojca oraz przep 3 ywach na jego rachunku bankowym. Zazwyczaj po wp 3 ywie jakichkolwiek œrodków dokonywa 3 a ich wyp 3 aty, ewentualnie niemal maksymalnie wykorzystywa 3 a limit w rachunku bie¿ 1 cym. Innymi s 3 owy pozwana traktowa 3 a rachunek swojego ojca jak w 3 asny ze wszystkimi tego konsekwencjami. Wreszcie pozwana by 3 a równie¿ œwiadoma ostatniej woli swojego ojca – wyra¿onej w testamencie sporz 1 dzonym przy jej udziale i przechowywanym przez ni 1 w dokumentach. Tym samym zawierana umowa po¿yczki prowadzi 3 a do sp 3 aty istniej 1 cej i wa¿nej wierzytelnoœci po¿yczk 1 , która ze wzglêdu na stan zdrowia po¿yczkobiorcy wynika z umowy niewa¿nej. (...) ona do sp 3 aty jednego z d 3 ugów ojca pozwanej w sytuacji gdy jego stan zdrowia by 3 na tyle powa¿ny, i¿ uzasadnia 3 przyjêcie rych 3 ej jego œmierci. Zawarcie umowy (...) ponadto w okresie trwaj 1 cego postêpowania o ubezw 3 asnowolnienie, ale przed wydaniem postanowienia w tym przedmiocie. Pozwana wiedzia 3 a o zawartej umowie, a o powy¿szym œwiadczy równie¿ i to, ¿e nastêpnego dnia po jej zawarciu pozwana osobiœcie dokona 3 a wyp 3 aty kwoty 4.000,00 z 3 otych z konta bankowego, to jest dok 3 adnie tych œrodków, które je zasili 3 y po pokryciu znajduj 1 cego siê na rachunku bie¿ 1 cym salda (6.000,00 z 3 otych). Tylko osoba znaj 1 ca jednoczeœnie treœæ umowy i stan bie¿ 1 cy rachunku (to jest wysokoœæ salda) mog 3 a mieæ wiedzê co do kwoty, która w tym konkretnym dniu sta 3 a siê dostêpna. W ocenie (...) œci niniejszej sprawy wskazuj 1 na to, i¿ to pozwana maj 1 c œwiadomoœæ co do stanu zdrowia W. U. pos 3 u¿y 3 a siê nim celem zawarcia niewa¿nej umowy po¿yczki. Trudno bowiem przyj 1 æ, aby doros 3 a osoba nie mia 3 a œwiadomoœci tego, i¿ umowa zawarta przez jej ojca znajduj 1 cego siê w stanie przez ni 1 drobiazgowo opisanym nie bêdzie umow 1 niewa¿n 1 . J. œnie maj 1 c na wzglêdzie stan zdrowia ojca pozwanej nale¿a 3 o przyj 1 æ, i¿ pozwana mia 3 a œwiadomoœæ tego, i¿ d 3 ug wynikaj 1 cy z niewa¿nej umowy po¿yczki mo¿e zostaæ nie sp 3 acony i z tym siê godzi 3 a. N. ¿y bowiem zauwa¿yæ to, i¿ d 3 ug z tytu 3 u umowy po¿yczki by 3 sp 3 acany z bie¿ 1 cych dochodów ojca pozwanej i przesta 3 byæ sp 3 acany z chwil 1 jego œmierci. J. œnie zarzut niewa¿noœci umowy (...) siê formaln 1 przyczyn 1 braku sp 3 aty przez jego spadkobiercê – czyli pozwan 1 . (...) ¿sze na (...) , i¿ podstaw 1 zas 1 dzenia od pozwanej dochodzonej w procesie nale¿noœci stanowi 1 przepisy o czynie niedozwolonym . Na marginesie wskazaæ nale¿a 3 o, ¿e przepis art. 422 k.c. nie wy 31 cza odpowiedzialnoœci z tytu 3 u bezpodstawnego wzbogacenia. Nie pozwala na to treœæ art. 414 k.c. , w myœl którego przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu nie uchybiaj 1 przepisom o obowi 1 zku naprawienia szkody (tak s 3 usznie J.M. Kondek, w: Osajda, Komentarz KC, t. II, 2013, s. 488; Z. Banaszczyk, w: Pietrzykowski, Komentarz KC, t. I, 2013, s. 1425; w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626. Wyd. 3, Warszawa 2022). Gdyby rozpatrywaæ zg 3 oszone powództwo wy 31 cznie w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu ( art. 405 k.c. i nastêpnego) za chybiony nale¿a 3 o uznaæ zarzut zu¿ycia uzyskanej przez pozwan 1 korzyœci w oparciu o treœæ art. 409 k.c. , zgodnie z którym obowi 1 zek wydania korzyœci lub zwrotu jej wartoœci wygasa, je¿eli ten, kto korzyœæ uzyska 3 , zu¿y 3 j 1 lub utraci 3 w taki sposób, ¿e nie jest ju¿ wzbogacony, chyba ¿e wyzbywaj 1 c siê korzyœci lub zu¿ywaj 1 c j 1 powinien by 3 liczyæ siê z obowi 1 zkiem zwrotu. Z. nale¿y siê natomiast z pogl 1 dem, ¿e z definicji nie ustanie nigdy stan wzbogacenia, którego specyficznym przedmiotem by 3 o zmniejszenie pasywów (w szczególnoœci zwolnienie z d 3 ugu; zob. np. wyr. SN z 21.12.2006 r., II CSK 366/06, Legalis; wyr. SN z 12.3.2009 r., V CSK 371/08, Legalis; wyr. SN z 25.9.2014 r., II CSK 779/13, Legalis; wczeœniej zob. wyr. SN z 24.3.1964 r., I CR 211/63, OSNC 1965, Nr 4, poz. 65, w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626. Wyd. 3, Warszawa 2022). Uzyskana przez pozwan 1 korzyœæ mia 3 a na celu zmniejszenie jej pasywów – d 3 ugów spadkowych. (...) na uwadze ca 3 okszta 3 t poczynionych rozwa¿ (...) w punkcie I. wyroku na podstawie art. 422 k.c. oraz art. 415 k.c. zas 1 dzi 3 od pozwanej na rzecz powódki kwotê 54.150,51 z 3 stanowi 1 c 1 zaleg 3 y kapita 3 oraz odsetki umowne, a tak¿e na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. ustawowe odsetki za opóŸnienie, ale nie wy¿sze od ka¿dorazowej wysokoœci czterokrotnoœci stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zap 3 aty. (...) na uwadze, ¿e powódce wobec niewa¿noœci czynnoœci prawnej w postaci umowy po¿yczki nale¿a 3 y siê wy 31 cznie odsetki ustawowe za opóŸnienie, przy czym stosownie do ¿ 1 dania pozwu ( art. 321 k.p.c. ) nale¿a 3 o je ograniczyæ do ¿ 1 dania pozwu (nie mog 1 przekroczyæ 4-krotnoœci stopy lombardowej NBP). Z. ¿yæ nale¿a 3 o, ¿e pozwana by 3 a ju¿ wzywana do zap 3 aty nie póŸniej ni¿ dnia 1 kwietnia 2019 roku, tj. w dacie odmowy spe 3 nienia roszczenia na rzecz banku. W pozosta 3 ym zakresie na podstawie ww. przepisów powództwo oddalono. (...) nie uwzglêdni 3 odsetek karnych za opóŸnienie liczonych do dnia 19 maja 2020 roku wobec faktu, ¿e umowa (...) siê niewa¿na. O kosztach procesu (...) w punkcie III. wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. na zasadzie stosunkowego rozdzielenia kosztów. Powódka wygra 3 a proces w 82,5 %, pozwana w 17,5 %. Koszty poniesione przez powoda to op 3 ata s 1 dowa od pozwu (2.557,00 z 3 ), koszt poœwiadczeñ notarialnych (3,69 z 3 ) oraz op 3 ata skarbowa od dokumentu pe 3 nomocnictwa (17,00 z 3 ). Wynik sumy tych kosztów (2.577,69 z 3 ) w stosunku do proporcji, w jakiej wygra 3 a powódka to 2.113,70 z 3 . Koszty poniesione przez pozwan 1 to op 3 ata za czynnoœci kwalifikowanego pe 3 nomocnika w stawce minimalnej (5.400,00 z 3 ) oraz zaliczka na poczet wynagrodzenia bieg 3 ego (100,00 z 3 ). Wynik sumy tych kosztów (5.500,00 z 3 ) w proporcji do stosunku, w jakim wygra 3 a pozwana to 962,50 z 3 . Ró¿nica na korzyœæ powódki zosta 3 a zas 1 dzona w punkcie III. wyroku. Ponadto w punktach IV. i V. sentencji wyroku na mocy art. 100 k.p.c. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 8 ust. 1 i art. 83 i 113 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach s 1 dowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 z póŸn. zm.) rozstrzygniêto o nieop 3 aconych kosztach s 1 dowych (niepokryta zaliczk 1 czêœæ wynagrodzenia bieg 3 ego w kwocie 256,29 z 3 ), nakazuj 1 c œci 1 gn 1 æ od powódki kwotê 45,00 z 3 , a zatem proporcjonaln 1 do przegranej w procesie. Natomiast w pozosta 3 ym zakresie odst 1 piono od obci 1 ¿ania pozwanej kosztami s 1 dowymi, maj 1 c na uwadze niewielk 1 do œci 1 gniêcia kwotê, co wobec trudnoœci w jej wyegzekwowaniu mo¿e byæ nieekonomiczne z punktu widzenia wydatków Skarbu P. . (...) : 1. odnotowaæ w rep. C; 2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem przes 3 aæ pe 3 nomocnikowi pozwanej – przez PI, 3. przed 3 o¿yæ z wp 3 ywem lub po up 3 ywie 21 dni.