I C 521/23

sygn. akt I C 521/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 14 listopada 2023 roku Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w W. w I Wydziale Cywilnym w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki po rozpoznaniu na rozprawie 31 października 2023 roku w W. przy udziale protokolanta Gabrieli Banaszek sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko W. M. o zapłatę 1. 
        zasądza od pozwanego na rzecz powódki 66 165,15 zł (sześćdziesiąt sześć tysięcy sto sześćdziesiąt pięć złotych piętnaście groszy) z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od 46 726,66 zł (czterdziestu sześciu tysięcy siedmiuset dwudziestu sześciu złotych sześćdziesięciu sześciu groszy) od 27 września 2022 roku do dnia zapłaty; 2. 
        zasądza od pozwanego na rzecz powódki 5 954 zł (pięć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt cztery złote) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu. UZASADNIENIE I. Stanowiska stron Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od W. M. 66 165,15 zł z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od 46 726,66 zł od 27 września 2022 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Wskazał, że na dochodzoną kwotę składa się niespłacony kapitał kredytu (46 726,66 zł), umowne odsetki kapitałowe (9 405,83 zł) oraz skapitalizowane umowne odsetki za opóźnienie naliczone do 26 września 2022 r. (10 032,66 zł). Wcześniej o to samo roszczenie toczyło się elektroniczne postępowanie upominawcze na podstawie pozwu wniesionego 28 września 2022 r., które wobec sprzeciwu pozwanego zostało 7 grudnia 2022 r. umorzone (akta (...) k. 30-34). Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Powołał się na swoją złą sytuację finansową i zdrowotną oraz podejmowane starania co do spłaty zadłużenia. Zarzucił ponadto abuzywność postanowień umownych dotyczących „kapitalizacji odsetek i warunków spłaty zadłużenia” oraz nieudowodnienie przez powoda roszczenia (sprzeciw od nakazu zapłaty). II. Ustalenia faktyczne 16 czerwca 2014 r. W. M. zawarł z (...) Bankiem S.A. z siedzibą we W. umowę pożyczki na kwotę 80 080 zł na okres do 25 czerwca 2019 r., z obowiązkiem spłaty w 60 miesięcznych ratach (umowa k. 5-8, harmonogram rat k. 11). 11 maja 2018 r. W. M. zawarł z (...) Bankiem S.A. z siedzibą we W. umowę ugody, na mocy której uznał swój dług z ww. pożyczki na łączną kwotę 46 599,02 zł (w tym 45 956,17 zł kapitału) i zobowiązał się spłacić to zadłużenie w 60 miesięcznych ratach po 995,35 zł, począwszy od 25 czerwca 2018 r. (ugoda k. 15-17). 2 stycznia 2019 r. W. M. zawarł z (...) Bankiem S.A. z siedzibą we W. umowę ugody, na której uznał swój dług z ww. pożyczki na łączną kwotę 47 813,12 zł (w tym 45 551,24 zł kapitału, 1 261,95 zł odsetek kapitałowych, 914,93 zł odsetek za opóźnienie, 85 zł kosztów windykacji) i zobowiązał się spłacić to zadłużenie w 72 miesięcznych ratach po 887,81 zł, począwszy od 25 stycznia 2019 r. Ustalono oprocentowanie w wysokości 10% w skali roku oraz odsetki umowne za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. Zastrzeżono dla banku uprawnienie do wypowiedzenia umowy za 30-dniowym okresem wypowiedzenia w przypadku zwłoki z zapłatą co najmniej jednej pełnej raty przekraczającej 30 dni, po wezwaniu dłużnika do zapłaty zaległych rat w terminie 14 dni od doręczenia wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy, i bezskutecznym upływie tego terminu (ugoda k. 19-23). 27 sierpnia 2019 r. Bank (...) S.A. z siedzibą w W. przejął (...) Bank S.A. z siedzibą we W. (wydruk z KRS k. 38-39). Pismem z 16 listopada 2021 r. (doręczonym pozwanemu 7 grudnia 2021 r.) powódka wezwała pozwanego do spłaty w terminie 14 dni roboczych wymagalnego zadłużenia w kwocie 31 442,21 zł tj. 19 665,66 zł kapitału i 11 776,55 zł odsetek – pod rygorem wypowiedzenia umowy, jednocześnie informując pozwanego o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia (pismo k. 25, potwierdzenie doręczenia k. 26). Pismem z 4 stycznia 2022 r. (doręczonym pozwanemu 24 stycznia 2022 r.) powódka wypowiedziała umowę z uwagi na nieuregulowanie zadłużenia – za 30-dniowym okresem wypowiedzenia, który upłynął 23 lutego 2022 r. (pismo k. 27, potwierdzenie doręczenia k. 28). Ugody były zawierane przez pozwanego celem uniknięcia grożącej mu egzekucji. Nie miał możliwości negocjowania ich warunków, mógł je podpisać albo odrzucić (zeznania pozwanego). III. Ocena dowod ów Wniosek pozwanego o zobowiązanie powoda do złożenia wyciągu celem ustalenia spłat dokonanych przez pozwanego nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem stanowił próbę przerzucenia na powoda spoczywającego na pozwanym ciężaru dowodu w zakresie ewentualnie dokonanej spłaty (udowodnionego przez powoda) zadłużenia. Zgłoszone przez pozwanego dowody z nagrań rozmów i zeznań świadków zostały pominięte z uwagi na nieusunięcie w terminie braków formalnych wniosków dowodowych. Ewentualny fakt spłaty zadłużenia musiałby być wykazany przez pozwanego, na którym w tym zakresie spoczywał ciężar dowodu ( art. 6 k.c. ), ponieważ to on z tego faktu wywodził korzystne dla siebie skutki prawne. Pozwany został o tym pouczony pismem z 31 lipca 2023 r. Powoływany przez pozwanego fakt złożenia 25 kwietnia 2019 r. przez (...) Bank S.A. oświadczenia o wypowiedzeniu umowy nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia. Dość bowiem wskazać, że jeśli by wypowiedzenie to było skuteczne (do czego konieczne by było wykazanie, że wcześniej bezskutecznie wezwano do zapłaty, zakreślono oznaczony w umowie termin i dopełniono wymogu z art. 75c pr. bank.), skutkowałoby to na niekorzyść pozwanego, bowiem całe zadłużenie zostałoby postawione w stan wymagalności prawie 3 lata wcześniej, od całego tego zadłużenia przez 3 lata dłużej naliczane by były odsetki umowne za opóźnienie, a do przedawnienia i tak by nie doszło, bowiem 3-letni termin ( art. 118 k.c. ) upłynąłby i tak dopiero 31 grudnia 2022 r., a wcześniej powódka wytoczyła niniejsze powództwo, przerywając bieg tego terminu. Nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia również podnoszony fakt leczenia pozwanego na depresję. Faktem istotnym dla rozstrzygnięcia byłby dopiero brak świadomości lub swobody przy powzięciu decyzji albo wyrażeniu woli ( art. 82 k.c. ), do wykazania czego niezbędny byłby dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry ( art. 278 k.p.c. ), a którego to twierdzenia pozwany nawet nie zgłaszał. IV. Ocena prawna Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Obowiązek zwrotu pożyczki wynika z art. 720 § 1 k.c. Pozwany zawarł umowę pożyczki, a wysokość zadłużenia została przez niego uznana w kolejnych ugodach, którymi jednocześnie przerywał bieg przedawnienia. Wypowiedzenie skutkujące postawieniem całego zadłużenia w stan natychmiastowej wykonalności było uzasadnione § 6 ust. 3-4 ugody oraz niespłaconym mimo upływu terminu wymagalnym zadłużeniem (pozwany musiałby wykazać zgodnie z art. 6 k.c. fakt przeciwny). Obowiązek zapłaty odsetek wynika z art. 359 § 1 k.c. i § 4 ust. 1 ugody oraz art. 359 § 21-22 k.c. , jak chodzi o odsetki od zadłużenia nieprzeterminowanego, i z art. 481 § 1 k.c. , § 4 ust. 3 ugody oraz art. 481 § 21-22 k.c. , jak chodzi o odsetki od zadłużenia przeterminowanego. Dochodzone pozwem roszczenie nie przekracza roszczenia uznanego przez pozwanego (pozwany nie wykazał, że uiścił więcej spłat niż różnica między dochodzonym roszczeniem a zadłużeniem uznanym w ugodzie), podobnie zadłużenia przyjęte do obliczenia odsetek nie przekraczają zadłużenia uznanego przez pozwanego. Podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia nie zasługiwał na uwzględnienie. Dotyczył on przedawnienia rat objętych ugodą z 11 maja 2018 r., kiedy pozwany uznał zadłużenie ( art. 123 § 1 pkt 2 k.c. ). Na tę datę przedawnione byłyby raty wymagalne przed 11 maja 2015 r., a więc 10 rat, po eliminacji których saldo zadłużenia w świetle umowy nadal wynosiłoby 70 931,84 zł (harmonogram rat k. 11). Tymczasem ugodą pozwany uznał zadłużenie, jak chodzi o kapitał, w kwocie 45 956,17 zł, a więc wykluczone jest, żeby obejmowało ono zadłużenie na datę uznania przedawnione, w szczególności uwzględniając § 2 ust. 7 umowy ustalający niezależny od woli pozwanego sposób zaliczania spłat (k. 5v). Kolejne uznanie długu przez pozwanego miało miejsce 2 stycznia 2019 r. (a więc po zaledwie niecałym roku po poprzednim uznaniu), natomiast następnie bieg terminu przedawniania przerwała powódka, wytaczając niniejszej powództwo 28 września 2022 r. (a więc przed upływem 3-letniego terminu przedawnienia liczonego od ostatniego uznania długo przez pozwanego, a upływającego z końcem 2022 roku), o czym stanowi art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Niezasadny był również zarzut nieudowodnienia roszczenia. Wynika on z kontestowania zasady ciężaru dowodu. Zaakcentować bowiem należy, że powódka wykazała zadłużenie również co do wysokości, przedkładając ugodę, którą pozwany uznał zadłużenie (w o wiele wyższej kwocie, niż dochodzona pozwem), natomiast pozwany nie wykazał nawet spłat na kwotę stanowiącą różnicę między zadłużeniem wykazanym przez powódkę (dokumentem ugody podpisanym przez pozwanego) a dochodzonym w pozwie, nie mówiąc już tym bardziej o wykazaniu spłat na kwotę jeszcze wyższą, co dopiero pozwoliłoby na częściowe oddalenie powództwa. Jak chodzi natomiast o kwestionowanie przez pozwanego wysokości naliczonych przez powódkę odsetek, wskazać należy, że i ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem powódka, w stanowiącym załącznik do pozwu wyciągu z ksiąg bankowych (k. 3-4), w sposób precyzyjny wskazała, sposób wyliczenia odsetek z powołaniem konkretnych zadłużeń w konkretnych datach, a wysokości nieprzekraczającej uznanej przez pozwanego w ugodzie (pozwany musiałby wykazać spłaty, z których wynikałoby, że zadłużenia takie nie istniały), a także konkretnej stopy oprocentowania wynikającej z ugody oraz limitów ustawowych. Dokument ten nie stanowi samoistnego dowodu zadłużenia, natomiast stanowi oświadczenie wierzyciela o sposobie wyliczenia dochodzonego roszczenia w oparciu o postanowienia umowne oraz uznanie długu przez pozwanego. Niezasadny był zarzut pozwanego, jakoby z chwilą wypowiedzenia umowy kredytu odpadła podstawa do naliczania odsetek. Wynika to z niezrozumienia istoty wypowiedzenia umowy pożyczki lub kredytu. Nie skutkuje ono unicestwieniem umowy tylko postawieniem całego zadłużenia w stan wymagalności, a więc nie zniesieniem obowiązku uiszczania odsetek tylko zwiększeniem tego obowiązku, bowiem od wymagalnego zadłużenia należne są odsetki za opóźnienie tj. w wyższej wysokości niż odsetki kapitałowe. Niezasadny był też zarzut o rzekomej abuzywności postanowień umownych. Do jego wykazania niewystarczające jest, żeby postanowienia nie podlegały negocjacjom, bowiem art. 3851 § 1 k.c. wymaga dodatkowo, żeby były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy konsumenta, tymczasem kapitalizacja odsetek przy uznaniu zadłużenia nie jest sprzeczna z dobrymi obyczajami tylko standardową procedurą, podobnie jak ustalone w ugodzie warunki spłaty zadłużenia. V. Koszty procesu O kosztach sąd orzekł na podstawie odpowiedzialności za wynik procesu stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.c. Pozwany jako przegrywający obowiązana jest zwrócić poniesione przez powoda koszty, na które złożyły się: opłata od pozwu (2 337 zł, z czego 585 zł uiszczone w elektronicznym postępowaniu upominawczym), opłata skarbowa od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenie radcy prawnego stosownie do § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (3 600 zł). Z. ądzenia: - odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego adw. P. Ł. przez umieszczenie w portalu informacyjnym. W. , 7 grudnia 2023 roku asesor sądowy Mateusz Janicki