I C 520/21

Sygn. akt: I C 520/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2022 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Joanna Jank Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Pietkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2022 r. w G. sprawy z powództwa W. P. i E. P. przeciwko I. P. O ustalenie I. oddala powództwo; II. zasądza ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni na rzecz r. pr. S. S. (1) kwotę 2952 zł (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa złote) z tytułu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu; III. zasądza od powodów na rzecz pozwanej kwotę 1817 zł (tysiąc osiemset siedemnaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Powodowie E. ¿bieta P. i W. P. wnieœli pozew przeciwko I. P. o: 1) ustalenie, ¿e strony 31 czy stosunek prawny nawi 1 zany umow 1 o do¿ywotni 1 opiekê, pielêgnacjê w chorobie i pomoc z dnia 10 stycznia 2014 roku oraz o ustalenie jego treœci, w szczególnoœci: 2) ustalenie rodzaju i zakresu praw powodów i skorelowanych z nimi obowi 1 zków pozwanych stanowi 1 cych elementy tego stosunku, w konsekwencji: 3) ustalenie sposobu wykonania obowi 1 zków umownych: a) zarówno w czasie obecnoœci pozwanej w lokalu zamieszkiwanym przez strony przez œwiadczenie opieki, pielêgnacji i pomocy w naturze lub przez zapewnienie tego œwiadczenia przez osobê trzeci 1 bez ponoszenia przez powodów kosztów tych us 3 ug, b) jak i w czasie jej nieobecnoœci w tym lokalu lub w innych okolicznoœciach uniemo¿liwiaj 1 cych lub utrudniaj 1 cych osobiste spe 3 nienia œwiadczeñ – przez zapewnienie przez pozwan 1 œwiadczenia opieki, pielêgnacji i pomocy przez osobê trzeci 1 bez ponoszenia przez powodów kosztów tych us 3 ug, 4) ustalenie, ¿e prawo korzystania z mediów objête osobist 1 do¿ywotni 1 s 3 u¿ebnoœci 1 mieszkania obejmuje w szczególnoœci prawo dostêpu do sygna 3 u telewizyjnego, telefonicznego i Internetu (§ 4 umowy) i powinno byæ wykonane przez pozwan 1 przez zapewnienie powodom dostêpu do odpowiednich 31 czy, wzglêdnie ustalenie, ¿e prawo dostêpu do sygna 3 u telewizyjnego, telefonicznego i Internetu przys 3 uguje powodom na podstawie § 9 aktu notarialnego jako jedno z praw skorelowanych z obowi 1 zkiem opieki. W uzasadnieniu pozwu powodowie podnieœli, i¿ pozwana – mimo istnienia zobowi 1 zania wynikaj 1 cego z umowy zawartej w dniu 10 stycznia 2014 roku – nie wywi 1 zuje siê z obowi 1 zków do¿ywotniej opieki i pielêgnacji w chorobie i pomocy. Powodowie domagaj 1 siê m.in. aby s 1 d ustali 3 rodzaj i zakres œwiadczeñ, jakie wype 3 ni 1 obowi 1 zek wynikaj 1 cy z § 9 umowy. Zdaniem powodów jedynie rozstrzygniêcie s 1 dowe mo¿e zakoñczyæ konflikt miêdzy stronami lub przynajmniej uregulowaæ ich wspó 3 istnienie poprzez usuniêcie przyczyny, któr 1 jest niepewnoœæ ich przekonañ o ich wzajemnej relacji prawnej. (pozew k. 3-8v, pismo procesowe powod ów z dnia 20 stycznia 2021r. k. 69-74v) Pozwana wnios 3 a o oddalenie powództwa w ca 3 oœci. (...) swoje stanowisko w sprawie pozwana wskaza 3 a, ¿e powodowie w niniejszym procesie d 1 ¿ 1 do ustalenia, ¿e zawarta przez strony umowa jest umow 1 do¿ywocia, co zosta 3 o by 3 o ju¿ przedmiotem rozstrzygniêcia w sprawie I C 69/17. Nadto, wskaza 3 a, ¿e aktualnie pomaga powodom poprzez przygotowywanie im posi 3 ków, sprz 1 tanie, nabywania ¿ywnoœci, leków etc. (odpowied Ÿ na pozew k. 154-157v) (...) stan faktyczny: W dniu 10 stycznia 2014 roku przed notariusz (...) kancelarii notarialn 1 w G. powodowie E. ¿bieta P. i W. P. zawarli ze swoim synem W. P. umowê, na mocy której darowali mu stanowi 1 cy odrêbn 1 nieruchomoœæ lokal mieszkalny nr (...) znajduj 1 cy siê w budynku przy ulicy (...) . U. 82 w G. , objêty ksiêg 1 wieczyst 1 nr (...) wraz z przynale¿n 1 piwnic 1 oraz wraz ze zwi 1 zanym z tym lokalem (...) wynosz 1 cym 2.046/1.000.000 czêœci we wspó 3 w 3 asnoœci nieruchomoœci wspólnej objêtej ksiêg 1 wieczyst 1 nr (...) , a W. P. oœwiadczy 3 , ¿e darowiznê przyjmuje z wdziêcznoœci 1 (§ 3.I). Nadto, W. P. ustanowi 3 nieodp 3 atnie na ww. lokalu mieszkalnym na rzecz swojej matki E. ¿biety P. i swojego ojca W. P. do¿ywotni 1 s 3 u¿ebnoœæ osobist 1 mieszkania, której treœæ sprowadza siê do korzystania z pokoju (...) (pow. ok. 20 m2) z u¿ywalnoœci 1 kuchni, 3 azienki, wc i przedpokoju, prawem korzystania z mediów oraz prawem dostêpu do kluczy od drzwi wejœciowych. Uprawnieni oœwiadczyli, i¿ nie jest ich ¿yczeniem, aby wymieniona s 3 u¿ebnoœæ ujawniona zosta 3 a w dziale III. ksiêgi wieczystej nr (...) (§ 4.I). Tym samym aktem notarialnym I. P. i W. P. rozszerzyli ustawow 1 wspólnoœæ na maj 1 tek osobisty mê¿a tj. na ww. lokal mieszkalny, które to mienie od tej chwili by 3 o ich w 3 asnoœci 1 na prawach wspólnoœci maj 1 tkowej umownej rozszerzonej (§ 7). Ponadto, W. P. i I. P. zobowi 1 zali siê zapewniæ E. ¿biecie P. i W. P. do¿ywotni 1 opiekê i pielêgnacjê w chorobie oraz oœwiadczyli, ¿e E. ¿bieta i (...) ¿onkowie P. mog 1 zawsze liczyæ na ich pomoc. Uprawnieni oœwiadczyli, ¿e powy¿sze zobowi 1 zania przyjmuj 1 (§ 9). (dow ód: umowa darowizny, umowa ustanowienia s 3 u¿ebnoœci oraz umowa (...) ma 3 ¿eñska o rozszerzeniu wspólnoœci ustawowej rep. A 41/2014, k. 10-12v) Strony zgodnie rozumia 3 y obowi 1 zek zapewnienia do¿ywotniej uprawnionym opieki i pielêgnacji w chorobie w ten sposób, ¿e obejmuje on: robienie zakupów, pranie, sprz 1 tanie, przygotowanie posi 3 ków - w sytuacji, gdy powodowie sami nie bêd 1 w stanie realizowaæ wymienionych obowi 1 zków. (dow ód: przes 3 uchanie pozwanej I. P. p 3 yta CD k. 196, przes 3 uchanie powódki E. ¿biety P. p 3 yta CD k. 196, przes 3 uchanie powoda W. P. p 3 yta CD k. 196) Strony wspólnie zamieszkuj 1 w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nr (...) , przy czym powodowie zajmuj 1 jeden pokój, a tak¿e korzystaj 1 z pomieszczeñ przeznaczonych do wspólnego u¿ytku. W 2014 roku zmar 3 W. P. . Po jego œmierci stosunki pomiêdzy stronami uleg 3 y pogorszeniu. Powodowie nie zwracali siê do pozwanej o œwiadczenie opieki. Natomiast zaproponowali pozwanej sprzeda¿ mieszkania i zakup dwóch mniejszych, jednak pozwana nie przysta 3 a na tê propozycjê. (dow ód: przes 3 uchanie pozwanej I. P. p 3 yta CD k. 196, przes 3 uchanie powódki E. ¿biety P. p 3 yta CD k. 196, przes 3 uchanie powoda W. P. p 3 yta CD k. 196) Powodowie E. ¿bieta P. i W. P. wytoczyli powództwo przeciwko I. P. powództwo o: - zas 1 dzenie od pozwanej na rzecz ka¿dego z nich kwot po 36.000 z 3 tytu 3 em odszkodowania za niewykonanie umowy o opiekê oraz kwot po 40.000 z 3 tytu 3 em zadoœæuczynienia za doznan 1 krzywdê wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zap 3 aty, ewentualnie - zas 1 dzenie tytu 3 em odszkodowania za niewykonanie umowy o opiekê do¿ywotniej renty p 3 atnej przez pozwan 1 w wysokoœci po 1.200 z 3 miesiêcznie na rzecz ka¿dego z powodów w terminie do 10-ego dnia ka¿dego miesi 1 ca wraz z ustawowymi odsetkami za opóŸnienie w sp 3 acie którejkolwiek z rat, ewentualnie - zamianê wszystkich uprawnieñ objêtych umow 1 z dnia 10 stycznia 2014r., a dotycz 1 cych obowi 1 zku opieki (§9) na do¿ywotni 1 rentê p 3 atn 1 przez pozwan 1 w wysokoœci po 1.200 z 3 na rzecz ka¿dego z powodów, w terminie do 10-ego dnia ka¿dego miesi 1 ca wraz z ustawowymi odsetkami za opóŸnienie w sp 3 acie którejkolwiek z rat. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2018 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 69/17 S. O. w G. oddali 3 powództwo o zap 3 atê, a tak¿e powództwo ewentualne. W uzasadnieniu wyroku S 1 d stwierdzi 3 , ¿e brak jest podstaw do przyjêcia, ¿e zawarta przez strony umowa stanowi umowê do¿ywocia z uwagi na brak essentialia negotii takiej umowy, a tak¿e wskaza 3 na nieodp 3 atne nabycie w 3 asnoœci lokalu przez W. P. oraz niewykazanie wysokoœci poniesionej szkody przez powodów. O. œnie ¿ 1 dañ ewentualnych (...) na brak podstawy prawnej do zas 1 dzenia renty. Wyrokiem z dnia 15 maja 2019 roku wydanym w sprawie o sygnaturze I ACa 837/18 (...) Apelacyjny w G. oddali 3 apelacjê powodów. (...) Apelacyjny podzieli 3 stanowisko (...) I instancji co do braku podstaw do zakwalifikowania umowy jako umowy do¿ywocia. Nadto, zauwa¿y 3 , ¿e istniej 1 cy pomiêdzy stronami silny konflikt ca 3 kowicie uniemo¿liwia pozwanej realne wykonywanie zobowi 1 zania, czyli spe 3 nienie œwiadczenia in naturam . Ponadto, (...) Apelacyjny zwróci 3 uwagê, ¿e zg 3 aszane przez powodów roszczenia w istocie zmierzaj 1 do zupe 3 nie innego celu, który jest tylko poœrednio przez nich formu 3 owany, tj. do odzyskania przez nich przedmiotowego lokalu, zaœ powództwo ma sk 3 oniæ pozwan 1 jedynie do zrealizowania tego celu. W ocenie (...) , w sytuacji, w której powodowie de facto sprzeciwiaj 1 siê sprawowaniu opieki przez pozwan 1 i chcieliby, aby wykonywa 3 a je inna osoba (po odzyskaniu przez nich w 3 asnoœci lokalu) nie mo¿na uznaæ, ¿e pozwana ponosi zawinion 1 odpowiedzialnoœæ za niewykonywanie obowi 1 zków, o których mowa w § 9 umowy. Nadto, wskazano, ¿e nie jest mo¿liwe, aby zarzut niewykonywania obowi 1 zków obligacyjnych stanowi 3 sposób nacisku na w 3 aœciciela zmierzaj 1 cy do odebrania mu przedmiotu w 3 asnoœci. Ponadto, (...) Apelacyjny (...) . instancji co do niewykazania zasadnoœci roszczenia co do wysokoœci, gdy¿ powodowie nawet nie wskazali, jakich œwiadczeñ na ich rzecz pozwana nie wykona 3 a wbrew spoczywaj 1 cemu na niej obowi 1 zkom umownym i jaka by 3 a ich wartoœæ, a tym bardziej nie wykazali wartoœci szkody doznanej wskutek niewykonania ww. obowi 1 zków. (dow ód: wyrok S 1 du O. w G. z dnia 3 kwietnia 2018r. wraz z uzasadnieniem k. 60-67v, wyrok S 1 du Apelacyjnego w G. z dnia 15 maja 2019r. wraz z uzasadnieniem k. 50-59) Od momentu œmierci córki, co nast 1 pi 3 o w dniu 28 czerwca 2021 roku, pozwana I. P. pomaga powodom poprzez robienie zakupów, sprz 1 tanie mieszkania czy przygotowanie posi 3 ków (co do tego ostatniego obowi 1 zku – jedynie na proœbê powodów). Pozwana reguluje op 3 aty za mieszkanie, nie domaga siê od teœciów, by dok 3 adali siê do rachunków (choæ dobrowolnie przekazuj 1 jej œrodki na ten cel). Pozwana zawar 3 a now 1 umowê na telewizje kablow 1 , by zmniejszyæ wysokoœæ op 3 at. Pozwani maj 1 dostêp do sygna 3 u telewizyjnego. (dowód: przes 3 uchanie pozwanej I. P. p 3 yta CD k. 196, przes 3 uchanie powódki E. ¿biety P. p 3 yta CD k. 196, przes 3 uchanie powoda W. P. p 3 yta CD k. 196, skrócony odpis aktu zgonu A. P. k. 160) (...) ¿y 3 , co nastêpuje: P. ¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dokumentów przed 3 o¿onych przez strony, a tak¿e dowodu z przes 3 uchania stron. (...) zebrany w niniejszej sprawie materia 3 dowodowy (...) nie dopatrzy 3 siê ¿adnych podstaw do kwestionowania prawdziwoœci i wiarygodnoœci wymienionych w ustaleniach stanu faktycznego dowodów z dokumentów urzêdowych w postaci orzeczeñ s 1 dów powszechnych oraz aktu notarialnego. Zgodnie bowiem z treœci 1 art. 244 kpc wymienione powy¿ej dokumenty urzêdowe korzystaj 1 z domniemania autentycznoœci i domniemania zgodnoœci z prawd 1 wyra¿onych w nich oœwiadczeñ, zaœ w toku niniejszego postêpowania ¿adna ze stron nie kwestionowa 3 a powy¿szych domniemañ w trybie art. 252 kpc . W zakresie okolicznoœci istotnych do rozstrzygniêcia sprawy - zdaniem (...) - brak by 3 o równie¿ podstaw do odmowy wiary zeznaniom stron. Zeznania te nale¿a 3 o oceniæ jako szczere, spontaniczne, logiczne, wewnêtrznie niesprzeczne i zbie¿ne ze sob 1 . Z. ¿yæ bowiem nale¿y, i¿ zarówno powodowie, jak i pozwana wskazali, ¿e aktualnie stosunki pomiêdzy nimi uleg 3 y poprawie, a pozwana realizuje umowê m.in. poprzez robienie zakupów czy sprz 1 tanie pomieszczeñ zajmowanych przez powodów. Nie by 3 o pomiêdzy stronami równie¿ sporu co do rozumienia przez nie zapisu zawartego w § 9 aktu notarialnego dotycz 1 cego zapewnienia uprawnionym opieki i pielêgnacji w chorobie. Na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 kpc (...) natomiast wniosek o dopuszczenie dowodu z akt postêpowania o wykroczenie o sygnaturze II W 690/21, albowiem okolicznoœci zwi 1 zane z przedmiotem i przebiegiem tego postêpowania nie mia 3 y ¿adnego znaczenia dla rozstrzygniêcia niniejszej sprawy. W niniejszym postêpowaniu strona powodowa dochodzi 3 a ustalenia, ¿e zawarta z pozwan 1 umowa nienazwana („o opiekê”) w § 9 okreœla 3 a konkretne obowi 1 zki, szczegó 3 owo wymienione w ¿ 1 daniu pozwu. W tym stanie rzeczy za podstawê prawn 1 powództwa nale¿a 3 o przyj 1 æ przepis art. 189 kpc , zgodnie z którym powód mo¿e ¿ 1 daæ ustalenia przez s 1 d istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Z. ¿yæ nale¿y, i¿ w œwietle przepisu art. 189 kpc przes 3 ank 1 materialnoprawn 1 , która okreœla legitymacjê powoda i podlega ocenie wed 3 ug stanu sprawy w chwili orzekania ( art. 316 § 1 kpc ) jest interes prawny (por. wyrok SN z dnia 15 marca 2002r., II CKN 919/02, OSN 2002, Nr 7–8, s. 56). Interes prawny w sprawie o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa nie decyduje wprost o zasadnoœci powództwa, a jedynie warunkuje mo¿liwoœæ badania i ustalania prawdziwoœci twierdzeñ powoda, ¿e dany stosunek prawny lub prawo istnieje (por. wyrok SN z dnia 18 czerwca 2009r., II CSK 33/09, LEX nr 515730). P. œliæ nale¿y, i¿ interes prawny istnieje tylko wtedy, gdy powód potrzebie ochrony prawnej swej sfery prawnej uczyniæ mo¿e zadoœæ przez samo ustalenie istnienia b 1 dŸ nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Interes prawny zachodzi, je¿eli sam skutek, jaki wywo 3 a uprawomocnienie siê wyroku ustalaj 1 cego, zapewni powodowi ochronê jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakoñczy spór istniej 1 cy lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przysz 3 oœci, choæ zawsze konieczna jest ocena istnienia interesu prawnego do wytoczenia tego powództwa na tle okolicznoœci faktycznych konkretnej sprawy (por. wyrok S 1 du Apelacyjnego w P. z dnia 5 kwietnia 2007r., III AUa 1518/05, LEX nr 257445). P. œliæ nale¿y, i¿ zasadniczo powództwo o ustalenie jest niedopuszczalne, gdy istnieje mo¿liwoœæ wytoczenia powództwa o œwiadczenie. W takich sytuacjach brak jest bowiem interesu prawnego, gdy¿ ustalenie jest tylko przes 3 ank 1 do uwzglêdnienia roszczenia o œwiadczenie (por. orzeczenie SN z 19 paŸdziernika 1959 r., 4 CR 537/58, NP 1960, Nr 9, s. (...) ; wyrok SN z 20 paŸdziernika 1970 r., II CR 190/70, L. ; wyrok SN z 5 wrzeœnia 2012 r., IV CSK 589/11, L. ). Interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego bêdzie istnia 3 wyj 1 tkowo obok mo¿liwoœci dochodzenia œwiadczenia tylko wówczas, gdy ze spornego stosunku wynikaj 1 jeszcze dalsze skutki, których dochodzenie powództwem o œwiadczenie nie jest mo¿liwe lub na razie nie jest aktualne (por. orzeczenie SN z 11 wrzeœnia 1953 r., I C 581/53, L. ; wyrok SN z 2 czerwca 2006 r., I PK 250/05, L. ). Ugruntowany jest przy tym pogl 1 d prawny, ¿e to powód musi udowodniæ w procesie o ustalenie, ¿e ma interes prawny w wytoczeniu powództwa, gdy¿ stan niepewnoœci przynajmniej potencjalnie stwarza zagro¿enie dla jego prawnie chronionych interesów, a sam skutek, jaki wywo 3 a uprawomocnienie siê wyroku ustalaj 1 cego, zapewni powodowi ochronê jego praw (por. wyrok S 1 du Apelacyjnego w K. z dnia 8 czerwca 2021r., I ACa 1215/19, L. ). Powód musi udowodniæ w procesie o ustalenie, ¿e ma interes prawny w wytoczeniu powództwa przeciwko konkretnemu pozwanemu, który przynajmniej potencjalne, stwarza zagro¿enie dla jego prawnie chronionych interesów (por. wyrok SN z 18 czerwca 2009 r., II CSK 33/09, OSNC 2010, Nr B, poz. 47). P. œli równie¿ nale¿y, i¿ interes prawny w ¿ 1 daniu ustalenia musi wystêpowaæ w chwili orzekania (por. wyrok S 1 du N. ¿szego z dnia 7 grudnia 2012r., II CSK 143/12, L. ). Zdaniem (...) , w niniejszej sprawie powodowie nie wykazali, ¿e posiadaj 1 interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie. Przede wszystkim nale¿a 3 o zwa¿yæ, i¿ pomiêdzy stronami nie ma rozbie¿noœci co do rozumienia zapisu § 9 umowy odnoœnie obowi 1 zku „opieki i pielêgnacji w chorobie”. W. P. zezna 3 , ¿e zawieraj 1 c przedmiotow 1 umowê pod powy¿szym pojêciem powodowie rozumieli wykonywanie takich œwiadczeñ jak zrobienie zakupów, prania, sprz 1 tanie, czy te¿ przygotowanie posi 3 ków. Podobnie powy¿sze postanowienie umowne rozumia 3 a powódka E. ¿bieta P. . J. œnie powodowie wskazali, ¿e oczekiwali od zobowi 1 zanych zapewnienia opieki w powy¿szym rozumieniu w sytuacji, gdy sami nie bêd 1 w stanie zatroszczyæ siê o siebie. Pozwana I. P. równie¿ rozumia 3 a powy¿szy zapis w ten sposób, ¿e obejmuje on swoim zakresem robienie zakupów, sprz 1 tanie mieszkania etc. w zale¿noœci od stanu powodów. W zwi 1 zku z powy¿szym – skoro treœæ umowy jest jasna, a zdaniem powodów – pozwana nie wykonuje obowi 1 zków okreœlonych w przedmiotowej umowie, to w 3 aœciw 1 drog 1 do dochodzenia roszczeñ przez powodów jest powództwo o œwiadczenie, a nie o ustalenie. Jak wynika z przytoczonego powy¿ej orzecznictwa mo¿liwoœæ wytoczenia powództwa o œwiadczenie przes 1 dza o braku interesu prawnego w ¿ 1 daniu ustalenia stosunku prawnego lub prawa. W przedmiotowym przypadku nie zachodz 1 ¿adne szczególne, wyj 1 tkowe okolicznoœci, które uniemo¿liwia 3 yby dochodzenie roszczeñ o œwiadczenie, o jakich mowa w orzecznictwie. Nadto, roszczenie o œwiadczenie zapewnia 3 oby powodom dostateczn 1 ochronê ich interesów, albowiem wyrok uwzglêdniaj 1 cy takie powództwo stanowi 3 by dla nich tytu 3 egzekucyjny. J. œnie, interesu prawnego powodów nie uzasadnia odmowa udzielenia im ochrony prawnej w poprzednim postêpowaniu tocz 1 cym siê przed S. O. w G. pod sygnatur 1 akt I C 69/17, w którym dochodzili roszczeñ z tytu 3 u odszkodowania za niewykonanie umowy, a tak¿e zas 1 dzenia do¿ywotniej renty. Jak bowiem wynika z uzasadnieñ wyroków wydanych w obu instancjach powodowie wywodzili swoje roszczenia z umowy do¿ywocia, przy czym s 1 dy obu instancji nie podzieli 3 y argumentacji strony powodowej, wskazuj 1 c na brak essentialia negotii takiej umowy, a tak¿e nieodp 3 atny charakter przeniesienia w 3 asnoœci nieruchomoœci. Z powy¿szych wzglêdów nale¿a 3 o zatem uznaæ, ¿e powodowie nie posiadaj 1 interesu prawnego, stanowi 1 cego przes 3 ank 1 materialnoprawn 1 powództwa o ustalenie. Jedynie na marginesie nale¿y zastrzec, ¿e z zeznañ stron wynika, ¿e aktualnie ich wzajemne stosunku uleg 3 y unormowaniu, a pozwana sprawuje nad powodami opiekê, wykonuj 1 c zakupy, sprz 1 taj 1 c mieszkanie, czy te¿ przygotowuj 1 c posi 3 ki. W ka¿dym b 1 dŸ razie w oparciu o zeznania stron mo¿na stwierdziæ, ¿e pozwana nie uchyla siê od realizacji obowi 1 zków zastrze¿onych w § 9 aktu notarialnego z dnia 10 stycznia 2014 roku, co rodzi pytanie o zasadnoœæ roszczenia o œwiadczenie w aktualnym stanie rzeczy. Ponadto, nale¿y wskazaæ, ¿e w niniejszym postêpowaniu powodowie domagali siê uzupe 3 nienia treœci umowy zawartej w dniu 10 stycznia 2014r. o kolejne szczegó 3 owo okreœlone obowi 1 zki niewynikaj 1 ce z treœci umowy. W orzecznictwie wskazuje siê, ¿e co do zasady nie mo¿na ¿ 1 daæ ustalenia istnienia albo nieistnienia stanu faktycznego lub faktu (por. orzeczenie SN z 22 maja 1953 r., I C 26/53, PiP 1953, Nr 12, s. 905; wyrok SN z 4 listopada 1971 r., I PR 344/71, OSNCP 1972, Nr 5, poz. 89), przy czym dopuszczalne jest ustalenie faktu maj 1 cego charakter prawotwórczy, je¿eli w istocie zmierza do ustalenia prawa lub stosunku prawnego. Zamieszczenie w umowie postanowienia okreœlonej treœci jest zdarzeniem faktycznym. Jednak¿e poszczególne postanowienia umowy (...) jej treœæ, a zatem kszta 3 tuj 1 treœæ stosunku prawnego zawi 1 zanego zawarciem umowy pomiêdzy stronami. Tak jak dopuszczalne jest ustalenie, czy strony pozostaj 1 w stosunku prawnym wykreowanym przez umowê, tak dopuszczalne jest ustalenie treœci tego stosunku i to co do wszystkich jego elementów, niektórych z nich lub tylko jednego (por. wyrok S 1 du N. ¿szego z dnia 25 czerwca 1998 r., III CKN 563/97, L. ). W ocenie (...) w niniejszym przypadku nie mamy jednak do czynienia z przypadkiem, o jakim mowa w ostatnim z przywo 3 anych orzeczeñ. Z. ¿yæ bowiem nale¿y, i¿ powództwo o ustalenie nie mo¿e zmierzaæ do uzupe 3 nienia umowy o kolejne, dodatkowe elementy, które w ogóle nie by 3 y objête konsensem stron. Z zeznañ stron wynika, ¿e poza obowi 1 zkiem opieki i pielêgnacji w chorobie nie mia 3 y one woli objêcia zakresem innych œwiadczeñ. W zwi 1 zku z powy¿szym, na podstawie art. 189 kpc a contrario , powództwo podlega 3 o oddaleniu. O kosztach procesu (...) na podstawie art. 98 kpc i zgodnie z zasad 1 odpowiedzialnoœci za wynik sprawy zas 1 dzi 3 od przegrywaj 1 cych niniejszy spór powodów solidarnie na rzecz pozwanej (...) , na co sk 3 ada siê op 3 ata za czynnoœci fachowego pe 3 nomocnika bêd 1 cego adwokatem w stawce minimalnej, stosownie do § 2 pkt 4 (...) Ministra S. œci z dnia 22 paŸdziernika 2015r. w sprawie op 3 at za czynnoœci adwokackie, a tak¿e op 3 ata skarbowa od pe 3 nomocnictwa (17 z 3 ). P. œliæ nale¿y, i¿ Zwolnienie od kosztów s 1 dowych i ustanowienie dla strony adwokata lub radcy prawnego nie zwalnia samo przez siê strony od obowi 1 zku zwrotu kosztów przeciwnikowi. Sama trudna sytuacja materialna strony nie jest wystarczaj 1 c 1 przes 3 ank 1 do zastosowania przewidzianego w art. 102 kpc odstêpstwa od zasady odpowiedzialnoœci za wynik procesu (por. wyrok SA w Krakowie z 14 stycznia 2021 r., I ACa 333/20, L. ). Ponadto, na mocy art. 223 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 75) i § 8 pkt 5 i § 4 ust. 2 i 3 (...) Ministra S. œci w sprawie ponoszenia przez Skarb P. kosztów nieop 3 aconej pomocy prawnej udzielonej przez radcê prawnego z urzêdu z dnia 3 paŸdziernika 2016r., (...) ze Skarbu P. – (...) Rejonowego w G. na rzecz radcy prawnego S. S. (2) kwotê 2.952 z 3 z tytu 3 u zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzêdu, na co sk 3 ada siê op 3 ata w stawce minimalnej w kwocie 2.400 z 3 , powiêkszona o podatek VAT w aktualnie obowi 1 zuj 1 cej stawce 23 %.