I C 504/18

Sygn. akt I C 504/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2018 r. Sąd Rejonowy w Wieluniu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Ewelina Puchalska Protokolant: sekr. D. S. po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. w Wieluniu na rozprawie sprawy z powództwa K. B. przeciwko C. Towarzystwu (...) S.A. V. (...) w W. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego C. Towarzystwa (...) S.A. V. (...) w W. na rzecz powódki K. B. kwoty: a) 60 709,13 zł (sześćdziesiąt tysięcy siedemset dziewięć złotych 13/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 marca 2018 roku do dnia zapłaty, b) 8 453 zł (osiem tysięcy czterysta pięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów procesu, 2. nakazuje pobrać od pozwanego C. Towarzystwa (...) S.A. V. (...) w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wieluniu kwotę 210,62 zł (dwieście dziesięć złotych 62/100) tytułem wydatków w sprawie. Sygn. akt I C 504/18 UZASADNIENIE Powódka K. B. wystąpiła przeciwko pozwanemu C. Towarzystwu (...) S.A. V. (...) w W. o zapłatę kwoty 60 709,13 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 marca 2018 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 15 lutego 2013 roku powódka jako konsument podpisała wniosek nr (...) o zawarcie z pozwaną umowy indywidualnego ubezpieczenia na życie w wariancie Gwarancja R. z okresem gwarantowanej wypłaty renty. Wniosek został podpisany w W. , w miejscu pracy powódki. W imieniu pozwanej, jako agent ubezpieczeniowy działał A. F. . W toku wypełnienia wniosku obecny była również mąż powódki – M. B. (1) . Agent pozwanej przedstawiał powódce oferowany produkt, jako świadczenie dożywotniej renty, przeznaczony typowo dla osób po ukończeniu 65 roku życia. Ogólnie poinformował powódkę o tym, że wcześniejsza rezygnacja z produktu nie jest korzystna. W chwili podpisania wniosku powódka nie znała treści tabeli wykupu polisy na wypadek wcześniejszej rezygnacji, otrzymała ją dopiero wraz z polisą i ogólnymi warunkami umowy, po jej zawarciu. (dowód: wniosek k. 21-25, polisa k. 26, ogólne warunki umowy k. 27-43, zeznania świadka zeznania świadka M. B. na rozprawie w dniu 17.05.2018 r., min. 00:14:58-00:30:11, płyta k. 106, zeznania świadka A. R. na rozprawie w dniu 12.06.2018 r., min. 00:01:32-00:15:46, zeznania powódki na rozprawie w dniu 12.06.2018 r.min. 00:15:46-00:22:19, płyta k. 126) Na mocy zawartej umowy powódka zobowiązała się do uiszczenia miesięcznych składek w wysokości 2 100 złotych przez okres 30 lat. W zamian pozwany jako ubezpieczyciel począwszy od 01 kwietnia 2013 roku objął powódkę ochroną ubezpieczeniową. W przypadku dożycia przez powódkę 65 roku życia pozwany miał wypłacać jej dożywotnią rentę w wysokości 3 940,90 zł. (bezsporne) W maju 2017 roku powódka zdecydowała się zakończyć wpłatę składek. W związku z planowanym wypowiedzeniem umowy pełnomocnik powódki pismem z dnia 12 maja 2017 roku wezwał pozwanego do podjęcia rozmów ugodowych oraz przesłania wszelkich dokumentów powiązanych z przedmiotową umową ubezpieczenia. W odpowiedzi z dnia 19 czerwca 2017 roku pozwany oznajmił, że nie znajduje podstaw do przedstawienia propozycji ugodowych i udostępnił powódce wnioskowane dokumenty, w tym tabele wykupów. Na dzień 12 maja 2017 roku pobrane przez pozwanego składki od powódki wynosiły łącznie 105 000 zł. Z przedstawionej powódce tabeli wykupów wynikało, że na dzień 01 kwietnia 2018 roku, w przypadku rozwiązania umowy powódce zostanie wypłacona kwota 44 319,23 zł, stanowiąca 42,21% wpłaconych składek. W dniu 04 stycznia 2018 roku powódka wypowiedziała umowę. W ślad za wypowiedzeniem powódka wezwała pozwanego do zwrotu całej uiszczonej sumy pieniężnej tj. kwoty 105 000 złotych. W odpowiedzi na wezwanie pozwany poinformował o wypłaceniu powódce kwoty 44 290,87 zł, z czego 44 233,59 zł stanowić miała wartość wykupu, a 57,28 zł udział w zysku. (dowód: tabela wykupów k. 84, wezwanie do zapłaty k. 54, decyzja pozwanego k. 60) Ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd dokonał na podstawie dokumentów załączonych przez strony, których prawdziwości żadna ze stron nie zaprzeczała. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania powódki, a także świadków M. B. (1) i A. F. , albowiem są one jasne i wzajemnie się uzupełniają. Sąd na podstawie art. 227 k.p.c. oddalił wnioski dowodowe pozwanego o przesłuchanie świadków H. R. , J. D. i P. S. , albowiem żadna z tych osób nie uczestniczyła w zawarciu przez strony umowy, zaś analizowanie elementów warunkujących wartość wykupu produktu jest bezprzedmiotowe, gdyż jako zbyt ogólne nie ma znaczenia dla indywidualnego ubezpieczenia. Za bezprzedmiotowe i zbędne z tych samych powodów uznać należało też przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego aktuariusza. (postanowienie k. 105) Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Umowa będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie zalicza się do umów o charakterze mieszanym. Niewątpliwie jest stosunkiem zobowiązaniowym, w którym główne obowiązki stron mają źródło w przepisie art. 805 § 1 k.c. , zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. W przypadku ubezpieczenia osobowego świadczenie ubezpieczyciela polega na zapłacie umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej (§ 2 pkt. 2). Najczęściej dodatkowe postanowienia tej umowy wskazują również na aspekt kapitałowy związany z inwestowaniem kapitału i założeniem istnienia długotrwałego stabilnego stosunku prawnego łączącego strony w celu zgromadzenia jak najwyższego kapitału i wygenerowania możliwie najlepszego efektu ekonomicznego dla ubezpieczającego, co zapewnia także ubezpieczycielowi określone korzyści (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2013 r., I CSK 149/13, Legalis nr 753681). Z ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie wynika, iż w zamian za składki ubezpieczeniowe pozwany zobowiązał się do udzielenia powódce ochrony ubezpieczeniowej na wypadek dożycia przez nią 65 roku. Zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko powódki, która kwestionuje legalność i zasadność potrąconej jej z uiszczonych składek kwoty 60 709,13 zł na podstawie tabeli wykupów, stanowiącej wzorzec umowny, który nie został jej doręczony w momencie zawarcia umowy. Zgodnie bowiem z art. 384 § 1 k.c. dla wiążącego charakteru wzorca konieczne jest jego doręczenie przed zawarciem umowy. W konsekwencji wzorzec umowny, który stanowił podstawę do pomniejszania wypłacanych środków w przypadku przedwczesnego zakończenia stosunku prawnego nie może wywoływać żadnych skutków prawnych. Z tabeli wykupów nie wynika według jakiego wzoru, mechanizmu następuje wyliczenie kwot wykupu, zaś ich wysokość jawnie wskazuje, że pozwany bezpodstawne wzbogaca się w sytuacji wcześniejszej rezygnacji ubezpieczonego z umowy. Jak wynika z okoliczności sprawy powódka przez zawarciem umowy, ani też po jej zawarciu nie miała wpływu na treść tabeli, ani możliwości negocjowania wysokości wykupu. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Za nieuzgodnione indywidualnie uważa się te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 3 i 4). Bez znaczenia więc w świetle tych unormowań pozostaje argumentacja pozwanego dotycząca kosztów związanych z wykonywaniem umowy, czy ryzykiem finansowym ubezpieczyciela. W przedmiotowej sprawie za niedozwolone postanowienia umowne, a więc takie na których treść powódka nie miała rzeczywistego wpływu, narzucone przez ubezpieczyciela, uznać należy zapisy zawarte w tabeli wykupów, dotyczące ich wysokości. Takie postanowienie umowne niewątpliwie mieści się w katalogu niedozwolonych klauzul umownych wymienionych w art. 385 3 pkt. 16 i 17 k.c. , a więc takich, które nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy ( pkt. 16 ) oraz nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego ( pkt. 17 ). Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, iż postanowienia umowne dotyczące wartości wykupu polisy stanowią niedozwoloną klauzulę abuzywną i jako nieuzgodnione indywidualnie z powódką są nieważne i powódki nie wiążą. Zatem zatrzymaną przez pozwanego łączną sumę składek uiszczonych przez powódkę w kwocie 60 709,13 zł uznać należy za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. (condictio sine causa), a więc korzyść majątkową uzyskaną bez podstawy prawnej, która na podstawie art. 405 w zw. 410 k.c. , podlega zwrotowi. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt. 1 wyroku. O odsetkach od zasądzonej kwoty orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 476 k.c. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Składają się na nie opłata od pozwu w kwocie 3 036 zł, koszty zastępstwa prawnego pełnomocnika wraz z opłatą skarbową w łącznej kwocie 5 417 zł oraz wydatki dotyczące stawiennictwa świadka w kwocie 210,62 zł.