I C 5/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zachowek, wniesionego przez syna zmarłego H. O. (M. O.) przeciwko jego drugiej żonie (W. O.). Powód domagał się zasądzenia kwoty 125.000 zł, argumentując, że wartość spadku, w tym nieruchomości i środków pieniężnych, została zaniżona przez pozwaną. Pozwana uznała powództwo do kwoty 45.000 zł, kwestionując wartość niektórych składników majątku spadkowego, w szczególności nieruchomości darowanej synowi pozwanej oraz środków uzyskanych ze sprzedaży lokalu mieszkalnego przed śmiercią spadkodawcy. Sąd, opierając się na opinii biegłego i zgromadzonych dokumentach, ustalił skład i wartość masy spadkowej, uwzględniając jedynie połowę wartości składników nabytych w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej oraz długi spadkowe (koszty pogrzebu). Nie uwzględniono wartości nieruchomości darowanej przed ponad 10 laty oraz środków uzyskanych ze sprzedaży lokalu, co do których nie wykazano surogacji. Ostatecznie Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 15.640,63 zł tytułem uzupełnienia zachowku, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie kręgu spadkobierców ustawowych i testamentowych, zasady obliczania zachowku, zasady surogacji w prawie rodzinnym, uwzględnianie darowizn przy obliczaniu zachowku, rozliczenie kosztów postępowania w sprawach o zachowek.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w szczególności kwestii surogacji i darowizn. Interpretacja przepisów o surogacji może być pomocna w podobnych sprawach, ale wymaga indywidualnej oceny dowodów.
Zagadnienia prawne (4)
Jaka jest wysokość zachowku należnego zstępnemu, który nie został uwzględniony w testamencie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zstępnemu, który nie został uwzględniony w testamencie, przysługuje zachowek w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, który by mu przypadł przy dziedziczeniu ustawowym.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że spadkodawca powołał do całości spadku swoją żonę w testamencie. Zstępni (syn i córka) nie uwzględnieni w testamencie, jako osoby pełnoletnie i zdolne do pracy, mają prawo do zachowku w wysokości połowy udziału ustawowego.
Czy środki uzyskane ze sprzedaży majątku osobistego spadkodawcy przed zawarciem małżeństwa, a następnie przeznaczone na zakup innego składnika majątku w trakcie trwania małżeństwa, wchodzą w skład masy spadkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie zostanie wykazane, że środki te zostały przeznaczone na zakup nowego składnika majątkowego, a nie zużyte na inne potrzeby lub inwestycje.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że strona powodowa nie wykazała, iż środki ze sprzedaży lokalu mieszkalnego przez spadkodawcę przed zawarciem małżeństwa zostały przeznaczone na zakup innego lokalu w trakcie trwania małżeństwa (surogacja). Brak dowodów na to, że środki te nie zostały zużyte na inne potrzeby lub inwestycje.
Czy wartość nieruchomości darowanej przez spadkodawcę i jego żonę synowi pozwanej przed ponad 10 laty na rzecz osoby niebędącej spadkobiercą lub uprawnionym do zachowku, powinna być uwzględniona przy obliczaniu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 994 § 1 k.c., wartość darowizn dokonanych na rzecz osób niebędących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku, a dokonanych przed więcej niż 10 laty od otwarcia spadku, nie jest uwzględniana przy obliczaniu zachowku.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 994 § 1 k.c., stwierdzając, że darowizna nieruchomości na rzecz syna pozwanej dokonana w 1993 r. (ponad 10 lat przed śmiercią spadkodawcy) nie podlega uwzględnieniu przy obliczaniu zachowku.
Od kiedy należą się odsetki od zasądzonej kwoty zachowku?
Odpowiedź sądu
Odsetki za opóźnienie należą się od daty, w której pozwana miała świadomość co najmniej minimalnej kwoty, którą powinna świadczyć, zwłaszcza po uzyskaniu informacji o wartości nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd zasądził odsetki od kwoty 15.640,63 zł od dnia 9 lipca 2018 r., uznając, że od tej daty pozwana miała świadomość co najmniej minimalnej kwoty należnej powodowi, po tym jak nie zakwestionowała opinii biegłego w zakresie wartości nieruchomości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. O. | osoba_fizyczna | powód |
| W. O. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku należnego zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy.
k.c. art. 991 § § 2
Kodeks cywilny
Określa roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku lub jego uzupełnienia.
k.c. art. 994 § § 1
Kodeks cywilny
Określa, że przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się darowizn dokonanych przez spadkodawcę przed więcej niż dziesięciu laty, licząc od otwarcia spadku, na rzecz osób, które nie są spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku.
Pomocnicze
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego na spadkobierców.
k.c. art. 922 § § 2
Kodeks cywilny
Wyłącza z masy spadkowej prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego oraz prawa przechodzące na oznaczone osoby niezależnie od dziedziczenia.
k.r.o. art. 31 § § 2 pkt 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa, że do majątku wspólnego małżonków należą w szczególności dochody z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego każdego z małżonków.
k.r.o. art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Stanowi, że oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje obowiązek zwrotu kosztów procesu przez stronę przegrywającą.
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, co zalicza się do niezbędnych kosztów procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów w przypadku częściowego uwzględnienia żądań.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala na odstąpienie od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
u.k.s.c. art. 80
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Reguluje zwrot niewykorzystanych zaliczek na poczet wydatków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód jest synem spadkodawcy i jako taki jest uprawniony do zachowku. • Wartość spadku została zaniżona przez pozwaną. • Część majątku spadkowego, mimo sprzedaży lub darowizny, powinna być uwzględniona przy obliczaniu zachowku (surogacja, doliczenie darowizn).
Odrzucone argumenty
Nieruchomość darowana synowi pozwanej w 1993 r. nie powinna być uwzględniana przy obliczaniu zachowku. • Środki ze sprzedaży lokalu mieszkalnego przez spadkodawcę przed zawarciem małżeństwa nie wchodzą do masy spadkowej, gdyż nie wykazano surogacji. • Wartość nieruchomości i ruchomości podana przez pozwaną jest prawidłowa. • Propozycja ugody dotycząca kwoty 70.000 zł nie stanowiła uznania długu.
Godne uwagi sformułowania
Surogacją można określić nabywanie określonych składników majątkowych „w zamian" za inne składniki, które wiąże się z zachowaniem przynależności nabytego składnika do dotychczasowego majątku. • Celem surogacji przewidzianej w powołanym przepisie jest zachowanie wartości majątku odrębnego, mimo zmiany jego poszczególnych składników. • Surogacja nie zachodzi natomiast wówczas, gdy przedmiot stanowiący odrębną własność małżonka został zużyty, skonsumowany itp. bądź sprzedany, uzyskane pieniądze zużyte, a nowy przedmiot tego samego rodzaju i o tym samym przeznaczeniu gospodarczym został następnie zakupiony za pieniądze pochodzące z bieżących dochodów małżonka.
Skład orzekający
Ewa Harasimiuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu spadkobierców ustawowych i testamentowych, zasady obliczania zachowku, zasady surogacji w prawie rodzinnym, uwzględnianie darowizn przy obliczaniu zachowku, rozliczenie kosztów postępowania w sprawach o zachowek."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w szczególności kwestii surogacji i darowizn. Interpretacja przepisów o surogacji może być pomocna w podobnych sprawach, ale wymaga indywidualnej oceny dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia zachowku, ale zawiera ciekawe aspekty dotyczące surogacji i rozliczeń majątkowych między małżonkami, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie spadkowym i rodzinnym.
“Zachowek po drugim małżonku: kiedy darowizna sprzed lat i sprzedaż majątku osobistego wpływają na spadek?”
Dane finansowe
WPS: 125 000 PLN
zachowek: 15 640,63 PLN
zwrot kosztów postępowania: 3252,47 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.