I C 495/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka E. S. wniosła pozew o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niej czynności procesowej dłużnika M. G. (1), polegającej na wyrażeniu zgody w postępowaniu o dział spadku na przyznanie jego udziału spadkowego (1/13 części nieruchomości) pozwanym R. G. i W. D. bez spłaty. Czynność ta miała na celu zaspokojenie wierzytelności powódki wynikającej z nakazu zapłaty na kwotę 6 000 zł wraz z odsetkami i kosztami. Sąd Rejonowy w Piszu, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, uznał, że przepisy o skardze pauliańskiej (art. 527 k.c. i nast.) mogą być stosowane w drodze analogii do czynności procesowych, takich jak zgoda na dział spadku. Ustalono, że dłużnik był świadomy pokrzywdzenia wierzyciela, a czynność ta doprowadziła do jego niewypłacalności lub pogłębienia jej. Ponadto, jedna z pozwanej, W. D., sprzedała w trakcie procesu otrzymany udział za 270 000 zł. W związku z tym, sąd zasądził od niej na rzecz powódki kwotę 11 601,29 zł, stanowiącą wartość wierzytelności powódki, powołując się na przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.). Rozstrzygnięto również o kosztach procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości stosowania skargi pauliańskiej do czynności procesowych (zgoda na dział spadku) oraz rozszerzenie odpowiedzialności osoby trzeciej na wypadek sprzedaży nabytego majątku.
Analogiczne stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej do czynności procesowych wymaga spełnienia wszystkich przesłanek z art. 527 k.c. oraz specyficznych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czynność procesowa dłużnika, polegająca na zgodzie na przyznanie udziału spadkowego osobie trzeciej bez spłaty, może być uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela na podstawie przepisów o skardze pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy o skardze pauliańskiej mogą być stosowane w drodze analogii do czynności procesowych, takich jak zgoda na dział spadku, jeśli spełnione są przesłanki z art. 527 k.c.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwałach Sądu Najwyższego, które wskazują na potrzebę wypełnienia luki w ochronie prawnej wierzycieli poprzez analogiczne stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej do czynności procesowych, które mogą prowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli, mimo braku bezpośredniego uregulowania.
Czy sprzedaż przez osobę trzecią nieruchomości uzyskanej od dłużnika w wyniku czynności uznanej za bezskuteczną wobec wierzyciela uzasadnia roszczenie wierzyciela o zwrot korzyści majątkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wierzyciel może dochodzić zwrotu korzyści majątkowej od osoby trzeciej na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.) po uznaniu czynności za bezskuteczną, nawet jeśli osoba trzecia rozporządziła nabytym przedmiotem.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które dopuszcza możliwość stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w sytuacji, gdy osoba trzecia rozporządziła przedmiotem uzyskanym od dłużnika w wyniku czynności uznanej za bezskuteczną, aby zapobiec unicestwieniu ochrony wierzyciela.
Czy pomoc i opieka nad schorowaną matką może stanowić ekwiwalent za przyznanie udziału spadkowego bez spłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wycena opieki nad rodzicem nie może stanowić ekwiwalentu za przyznanie udziału spadkowego bez spłaty w kontekście skargi pauliańskiej, zwłaszcza gdy wola spadkodawcy była inna.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że tego typu świadczenia nie mogą być traktowane jako ekwiwalent w rozumieniu prawa cywilnego w kontekście skargi pauliańskiej, a decyzja o wynagrodzeniu za opiekę należy do spadkodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| R. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| W. D. | osoba_fizyczna | pozwana |
| M. G. (1) | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 527 § 1
Kodeks cywilny
Definicja skargi pauliańskiej i jej przesłanki (istnienie wierzytelności, czynność dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli, korzyść osoby trzeciej, świadomość dłużnika, wiedza osoby trzeciej).
k.c. art. 527 § 2
Kodeks cywilny
Pokrzywdzenie wierzyciela jako stan niewypłacalności lub pogłębienie niewypłacalności dłużnika.
k.c. art. 527 § 3
Kodeks cywilny
Domniemanie złej wiary osoby trzeciej będącej w bliskim stosunku z dłużnikiem.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Możliwość uznania czynności za bezskuteczną, gdy osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, nawet bez jej wiedzy o działaniu dłużnika w złej wierze.
k.c. art. 531 § 1
Kodeks cywilny
Sposób dochodzenia uznania czynności za bezskuteczną (powództwo lub zarzut).
k.c. art. 532
Kodeks cywilny
Uprawnienie wierzyciela do zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wyszły z majątku dłużnika lub do niego nie weszły.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, stosowane w przypadku sprzedaży przez osobę trzecią przedmiotu nabytego od dłużnika.
k.p.c. art. 622 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada uwzględniania zgodnego wniosku uczestników w postępowaniu o zniesienie współwłasności, dział spadku i podział majątku wspólnego, z kontrolą sądową.
k.p.c. art. 827
Kodeks postępowania cywilnego
Tryb wysłuchania wierzyciela i dłużnika przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
Dz.U. z 2020r., poz. 755 art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie stron kosztami sądowymi tymczasowo pokrytymi przez Skarb Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność procesowa dłużnika w postaci zgody na dział spadku może być zaskarżona na podstawie przepisów o skardze pauliańskiej w drodze analogii. • Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, co potwierdza jego wcześniejsza wymagalność wierzytelności i brak majątku. • Pozwani uzyskali korzyść majątkową bezpłatnie, co uzasadnia zastosowanie art. 528 k.c. • Sprzedaż przez pozwaną nieruchomości uzyskanej od dłużnika uzasadnia roszczenie o zwrot korzyści majątkowej na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Odrzucone argumenty
Pozwani argumentowali, że otrzymali udziały spadkowe w zamian za opiekę nad matką, co miało stanowić ekwiwalent. • Pozwani twierdzili, że nie wiedzieli o zobowiązaniach dłużnika wobec powódki. • Pozwani podnosili, że dłużnik posiada inne składniki majątku (samochody, potencjalna działalność gospodarcza).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia 17 czerwca 2010 roku (III CZP 41/10) oraz uchwale z dnia 8 października 2015 roku (III CZP 56/15), zajął stanowisko o dopuszczalności zaskarżenia czynności procesowej dłużnika w postaci zaakceptowanej przez sąd zgody na dokonanie w sposób określony we wniosku [...] na podstawie przepisów o skardze pauliańskiej, stosowanych w tym zakresie w drodze analogii. • Sąd Rejonowy rozpoznający niniejszą sprawę, w pełni podziela powyższe stanowisko Sądu Najwyższego o możliwości zastosowania przepisów o skardze pauliańskiej w drodze analogii do czynności procesowej dłużnika w postaci zgody wyrażonej w postępowaniu sądowym na określony dział spadku, podział majątku wspólnego, zniesienie współwłasności. • W ocenie Sądu, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jest wycenianie opieki i pomocy świadczonej schorowanemu rodzicowi.
Skład orzekający
Magdalena Łukaszewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości stosowania skargi pauliańskiej do czynności procesowych (zgoda na dział spadku) oraz rozszerzenie odpowiedzialności osoby trzeciej na wypadek sprzedaży nabytego majątku."
Ograniczenia: Analogiczne stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej do czynności procesowych wymaga spełnienia wszystkich przesłanek z art. 527 k.c. oraz specyficznych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak można obejść przepisy prawa spadkowego i cywilnego w celu pokrzywdzenia wierzyciela, a także jak sąd potrafi zastosować analogię prawa, aby temu zapobiec. Jest to przykład walki wierzyciela o swoje prawa w skomplikowanej sytuacji rodzinnej i majątkowej.
“Czy można oszukać wierzyciela poprzez dział spadku? Sąd odpowiada: skarga pauliańska działa także na zgodę w sądzie!”
Dane finansowe
WPS: 6000 PLN
zwrot korzyści majątkowej: 11 601,29 PLN
zwrot kosztów procesu: 4467 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.