I C 494/25

Sygn. akt I C 494/25 UZASADNIENIE Powód (...) Spółka Akcyjna w W. wniósł przeciwko A. S. powództwo o zapłatę kwoty 32.298,17 zł z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 04 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty oraz wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wyjaśnił, że pozwana zawarła umowę pożyczki gotówkowej nr (...) zgodnie z postanowieniami regulaminu świadczenia usług drogą elektroniczną. Tożsamość pozwanej i wola zawarcia umowy zostały potwierdzone poprzez rejestrację pozwanej na internetowej platformie powoda ( (...) ), o której mowa w regulaminie. Zawarcie umowy nastąpiło poprzez zalogowanie się pozwanej do (...) , zaakceptowanie oferty powoda oraz wpisanie przez pozwaną kodu autoryzacyjnego otrzymanego od powoda za pomocą wiadomości tekstowej SMS, zgodnie z regulaminem świadczenia usług drogą elektroniczną. Następnie powód przesłał na adres e-mail pozwanej wiadomość potwierdzającą zawarcie umowy oraz wypłacił pozwanej wnioskowaną kwotę pożyczki. Zgodnie z zawartą umową pożyczki całkowita kwota do zapłaty w wysokości 34.620,83 zł miała zostać spłacona w 42 ratach: 41 rat miesięcznych w wysokości 824,32 zł każda oraz ostatnia rata w wysokości 823,71 zł. Suma wszystkich środków pieniężnych, które powód udostępnił pozwanej w wykonaniu umowy pożyczki wynosi 17.500 zł, natomiast całkowity koszt pożyczki wynosi 17.120,83 zł. Na dochodzoną pozwem należność składa się suma pozostałych do zapłaty rat pożyczki oraz należne maksymalne odsetki za opóźnienie liczone zgodnie z art. 481 § 2 1 kc za każdy dzień opóźnienia w płatności każdej z rat. Z uwagi na brak realizacji przez pozwaną postanowień umowy pożyczki, powód skierował wezwanie do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty jego otrzymania, a następnie pismem z dnia 04 maja 2025 roku wypowiedział umowę pożyczki. Pozwana A. S. w odpowiedzi na pozew (k. 46-49) wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na rzecz pozwanej od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska przyznała, że w dniu 24 października 2024 roku zawarła z powodem umowę pożyczki gotówkowej nr (...) , na podstawie której wypłacona została jej kwota 17.500 zł. Podkreśliła, że zawierając umowę posiadała status konsumenta. Wskazała, iż zawarta umowa nie spełnia wymagań stawianych przez ustawę o kredycie konsumenckim, w związku z czym przysługuje jej uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Zarzuciła naruszenie przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim podnosząc, iż przy wyliczeniu RRSO uwzględniono całkowity koszt pożyczki, co jest niedopuszczalne, bowiem ujęcie w sumie wypłaconej pożyczki prowizji i innych opłat dodatkowych sztucznie obniża RRSO powodując, że wszystkie wskazane koszty obliczane są od wyższej kwoty, stanowiąc procentowo mniejszą część pożyczki. Zwróciła uwagę na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim z uwagi na doliczenie przez powoda kwoty kredytowanej prowizji do całkowitej kwoty pożyczki, od której naliczane były odsetki, przy jednoczesnym braku wskazania wprost na taki stan rzeczy, co przesądza o naruszeniu obowiązku informacyjnego. W treści umowy powód wskazał, że po zaspokojeniu wierzytelności pożyczkodawcy objętych wszystkimi ratami, pokrywane będą inne zobowiązania powstałe z tytułu lub w związku z umową pożyczki, nie wskazując jednak jakie będą to opłaty, na jakiej podstawie będą naliczane, w jakich wysokościach, a także na jakich warunkach będą powstawały i ulegały zmianie. Podkreśliła, iż zachowując przepisany termin złożyła oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 ukk, w związku z czym zobowiązana jest do zwrotu pożyczki bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, w terminach i w sposób ustalony w umowie. Oznacza to, że zobowiązanie pozwanej obejmuje wyłącznie kwotę 17.500 zł płatną w 42 miesięcznych ratach, po uprzednim jej pomniejszeniu o dokonane już wpłaty na łączną kwotę 2.472,96 zł. Z uwagi na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego oraz bezskuteczność oświadczenia o wypowiedzeniu umowy dochodzenie rat należnych w przyszłości nie znajduje uzasadnienia i powództwo także w tym zakresie winno zostać oddalone, jako przedwczesne. Powód może ewentualnie dochodzić rat należnych do momentu orzekania przy zastrzeżeniu, że w związku z sankcją kredytu darmowego raty miesięczne opiewać będą na kwotę 416,67 zł. Do dnia wniesienia pozwu pożyczkobiorczyni powinna uiścić 9 rat, a zatem łącznie zapłacić kwotę 3.750,03 zł. Podniosła zarzut abuzywności postanowień umowy w zakresie dotyczącym pozaodsetkowych kosztów kredytu obejmujących: opłatę przygotowawczą w kwocie 150 zł, prowizję pośrednika finansowego w kwocie 875 zł oraz prowizję pożyczkodawcy w kwocie 6.830,87 zł. Całkowity koszt pożyczki wyniósł 17.120,83 zł stanowiąc na dzień zawarcia umowy niemalże równowartość udostępnionej pozwanej kwoty. Prowizja pożyczkodawcy została określona i narzucona przez pożyczkodawcę, a pożyczkobiorczyni mogła zawrzeć umowę na warunkach określonych przez pożyczkodawcę albo w ogóle, podczas gdy nie może budzić wątpliwości, że prowizja w tak znacznej wysokości, naliczona obok odsetek, czyli obok wynagrodzenia za korzystanie z kapitału powoda oraz obok opłaty przygotowawczej, kształtuje obowiązki pożyczkobiorczyni w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający interesy pozwanej. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. S. zawarła w dniu 24 października 2024 roku z (...) Spółką Akcyjną w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...) . Zgodnie z treścią łączącej strony umowy całkowita kwota pożyczki opiewała na 17.500 zł, podczas gdy całkowita kwota do zapłaty ustalona została na kwotę 34.620,83 zł. Stosownie do treści pkt 1.1. umowy, pożyczkodawca na wniosek pożyczkobiorcy udzielił pożyczki gotówkowej w kwocie 25.355,87 zł, na którą składa się: całkowita kwota pożyczki, czyli suma środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów pożyczki, które pożyczkodawca udostępnia pożyczkobiorcy na podstawie umowy wynosząca 17.500 zł oraz kredytowane koszty pożyczki, czyli kwota pieniężna wynosząca 7.855,87 zł, która zostanie przeznaczona na zapłatę kosztów należnych w dniu zawarcia umowy, a stanowiących sumę kosztów o których mowa w pkt 1.4. umowy, która ograniczona została do limitu określonego w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Pożyczka oprocentowana była według stałej stopy oprocentowania w wysokości 18,50 % w skali roku (odsetki umowne). Pożyczkobiorczyni zobowiązała się ponieść następujące koszty: opłatę związaną z przygotowaniem i zawarciem umowy, obejmującą koszty inne niż wskazane w lit. (b) i (c), tj. opłatę przygotowawczą w wysokości 150 zł (a), koszt prowizji pośrednika finansowego zawierającego umowę naliczony od całkowitej kwoty do zapłaty, tj. w kwocie 875 zł (b), prowizję pożyczkodawcy w kwocie 6.830,87 zł w okresie kredytowania (pkt 1.4). Spłata pożyczki nastąpić miała w 42 ratach miesięcznych obejmujących spłatę pożyczki oraz odsetek umownych: 41 rat w wysokości 824,32 zł oraz ostatnia rata w wysokości 823,71 zł, w terminach wskazanych w harmonogramie, przy czym pierwsza rata płatna miała być do dnia 03 grudnia 2024 roku, zaś ostania do dnia 03 maja 2028 roku. W przypadku braku spłaty w terminie poszczególnych rat lub ich części albo innej kwoty związanej z umową, niespłacona kwota stawać się miała zadłużeniem przeterminowanym. Od każdego zadłużenia przeterminowanego pożyczkodawca uprawniony był do naliczania odsetek za opóźnienie w wysokości rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego równej stopie odsetek maksymalnych za opóźnienie (pkt 3.1). Pożyczkodawca uprawniony był także do wypowiedzenia umowy w przypadku: gdy opóźnienie płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Pożyczkodawca zobowiązany był do zachowania 30 dniowego okresu wypowiedzenia warunków umowy. Wypowiedzenie umowy było równoznaczne z postawieniem w stan natychmiastowej wymagalności należnej pożyczkodawcy całkowitej kwoty do zapłaty, o czym pożyczkodawca poinformować miał pożyczkobiorcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu, wzywając do zapłaty wymagalnej kwoty. Pozwanej wypłacona została tytułem pożyczki kwota 17.500 zł. ( dowód: umowa pożyczki z 24.10.2024r. - k.6-7, harmonogram spłat - k. 8, formularz informacyjny - k. 9-10, regulamin świadczenia usług drogą elektroniczną - k. 11-12, potwierdzenie zawarcia umowy pożyczki nr (...) - k. 13, załącznik do wniosku - k. 19, potwierdzenia wykonanej operacji - k. 63 ) Pismem z dnia 04 kwietnia 2025 roku powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 1.648,64 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, tytułem dwóch zaległych rat pożyczki - wymagalnych w dniu 03 marca 2025 roku oraz w dniu 03 kwietnia 2025 roku - wskazując na niezrealizowanie przez pozwaną jako pożyczkobiorczynię postanowień umowy pożyczki zawartej w dniu 24 październik 2024 roku. Wskazał, że brak wpłaty w terminie spowoduje wypowiedzenie umowy pożyczki i postawienie wynikających z niej zobowiązań w stan natychmiastowej wymagalności. Pismem z dnia 05 maja 2025 roku powód wskazując na poważne naruszenie postanowień umowy pożyczki nr (...) polegające na braku spłaty zobowiązań zgodnie z ustalonym harmonogramem złożył pozwanej oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z zachowaniem 30 dniowego terminu wypowiedzenia. Zadłużenie pozwanej opiewać miało na kwotę 32.198,17 zł, na którą składała się kwota 32.147,87 zł tytułem niespłaconej pożyczki oraz kwota 50,30 zł tytułem umownych odsetek dziennych obliczonych na podstawie pkt 3.1. umowy pożyczki. ( dowód: ostateczne wezwanie do zapłaty z 04.04.2025r. - k. 15, wypowiedzenie umowy z 05.05.2025r. - k. 16, wydruki z systemu Poczty Polskiej - k. 17-18 ) Pozwana dokonała w okresie od dnia 03 grudnia 2024 roku do dnia 04 lutego 2025 roku wpłat na rzecz powoda opiewających na łączną kwotę 2.472,96 zł. ( dowód: wykaz operacji finansowych na koncie rozliczeniowym klienta - k. 14, 60 ) Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części. Stosownie do treści art. 720 § 1 kc przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Zgodnie z treścią analizowanej umowy pożyczki, kwota całkowita do zapłaty ustalona została na 34.620,83 zł, choć kwota pozostawiona do dyspozycji pożyczkobiorczyni opiewała jedynie na kwotę 17.500 zł. Jak wynika bowiem z punktu 1.1.-1.5. umowy, na pełną wysokość zobowiązania składały się: wskazana już powyżej kwota 17.500 zł udostępniona pożyczkobiorczyni, kwota 150 zł tytułem opłaty przygotowawczej, kwota 875 zł tytułem kosztu prowizji pośrednika finansowego zawierającego umowę oraz kwota 6.830,87 zł tytułem prowizji pożyczkodawcy. Spłata pożyczki nastąpić miała w czterdziestu dwóch równych ratach miesięcznych w wysokości: 41 rat po 824,32 zł oraz ostatnia rata w wysokości 823,71 zł, w terminach wskazanych w harmonogramie, przy czym pierwsza rata płatna miała być do dnia 03 grudnia 2024 roku, zaś ostatnia do dnia 03 maja 2028 roku. Zgodnie zaś z treścią punktu 7.1. umowy pożyczkodawca uprawniony był do wypowiedzenia umowy w przypadku: gdy opóźnienie płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Pożyczkodawca zobowiązany był do zachowania 30 dniowego okresu wypowiedzenia warunków umowy. Wypowiedzenie umowy było równoznaczne z postawieniem w stan natychmiastowej wymagalności należnej pożyczkodawcy całkowitej kwoty do zapłaty, o czym pożyczkodawca poinformować miał pożyczkobiorcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu, wzywając do zapłaty wymagalnej kwoty. Zważyć należało, iż umowa pożyczki zawarta przez pozwaną objęta jest unormowaniami ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2025r., poz. 1362), gdyż zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo jej równowartość w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, w szczególności za umowę taką uważa się między innymi umowę pożyczki. Ustawodawca wprowadził w treści przywołanej powyżej ustawy uregulowanie odnoszące się do pozaodsetkowych kosztów kredytu, którymi zgodnie z art. 5 pkt 6a są wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki z wyłączeniem odsetek. Zgodnie zaś z treścią art. 36a ust. 1 - w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 06 października 2022 roku (Dz.U. z 2022r., poz. 2339) zmieniającej przedmiotową ustawę z dniem 18 grudnia 2022 roku - maksymalną wysokość poza odsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru MPKK = (K x 10%) + (K x n/R x 10%), co przekładając na okoliczności faktycznie niniejszej sprawy dałoby kwotę 7.968,49 zł (17.500 zł x 10%) + (17.500 zł x 1297/365 x 10%), podczas gdy faktycznie poniesione przez pozwaną koszty wyniosły 7.855,87 zł (150 zł tytułem opłaty przygotowawczej + 6.830,87 zł tytułem wynagrodzenia prowizyjnego + koszt prowizji pośrednika finansowego w kwocie 875 zł). Uwzględniając zaś regulację art. 36a ust. 2 analizowanej ustawy, zgodnie z którym pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od 45% całkowitej kwoty kredytu, pozaodsetkowe koszty pożyczki wynosić mogły 7.875 zł. Choć pozaodsetkowe koszty pożyczki nie przekroczyły teoretycznie przewidzianej ustawą maksymalnej wysokości ustalanej według wskazanego wzoru, to jednak Sąd podzielił zastrzeżenia podnoszone przez pozwaną pod kątem postanowień umowy pożyczki w zakresie wysokości pozaodsetkowych kosztów pożyczki. W przypadku umów zawieranych z konsumentem ustawodawca wprowadził szereg dodatkowych regulacji gwarancyjnych służących ochronie słabszej strony zobowiązania jaką niewątpliwie jest konsument. Wspomniane instrumenty prawne dotyczą, między innymi, kwestii związania konsumenta postanowieniami umowy, które nie zostały uzgodnione indywidualnie, to jest takimi na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Umowy konsumenckie podlegają ocenie w świetle klauzuli generalnej uregulowanej w art. 385 1 kc , z wyłączeniem tych jedynie postanowień, które sformułowane zostały w sposób jednoznaczny określających główne świadczenia stron, jak również postanowień, na których treść konsument miał rzeczywisty wpływ. Umowa stanowiąca źródło zgłoszonych na gruncie niniejszego postępowania roszczeń zawarta została w ramach standardowo stosowanego przez pożyczkodawcę formularza, który został przedłożony do akceptacji, zaś pozwana nie miała wpływu na treść umowy ani też możliwości negocjowania szczegółowych jej warunków. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeśli kształtują prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). W orzecznictwie podkreśla się, iż umowa jest uważana za sprzeczną z dobrymi obyczajami jeśli wykracza przeciw uznanym w społeczeństwie zasadom moralnym lub przyjętej w obrocie uczciwości. W stosunkach z konsumentami istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, który powinien wyrażać się informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy oraz jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Za sprzeczną z dobrymi obyczajami należy przeto uznać klauzulę godzącą w równowagę kontraktową, natomiast „rażące naruszenie interesów konsumenta” polega na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku umownym. Co istotne, zgodność klauzuli umownej z dobrymi obyczajami jest przedmiotem badania nie tylko Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w trybie tzw. kontroli abstrakcyjnej, lecz może być także oceniana przez sąd w toczącym się między przedsiębiorcą a konsumentem sporze, którego przedmiotem są skutki prawne określonego postanowienia zawartej umowy (kontrola konkretna, incydentalna). Z treści przedłożonej do materiału dowodowego umowy wynika, iż łączne zobowiązanie pozwanej składało się z kapitału, odsetek oraz opłaty przygotowawczej, prowizji za udzielenie pożyczki, a także prowizji pośrednika finansowego, przy czym łączna suma prowizji za udzielenie pożyczki, opłaty przygotowawczej oraz kosztów prowizji pośrednika finansowego odpowiadała wysokości niemalże 45% udzielonej pożyczki (7.855,87 zł). Pozwana zawarła umowę pożyczki jako konsument ( art. 22 1 kc ), zaś powód nie udowodnił, że postanowienia tej umowy były uzgodnione indywidualnie, a zatem podlegały ocenie przez pryzmat określonych w art. 385 1 § 1 kc przesłanek sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszania interesów konsumenta. Dokonując w oparciu o powyższe kryteria kontroli postanowień umowy dotyczących prowizji za udzielenie pożyczki oraz kosztów prowizji pośrednika finansowego, Sąd doszedł do wniosku, że klauzule te cechują się abuzywnością. Ustalenie wysokości prowizji za udzielenie pożyczki na tak wysokim poziomie oraz obciążenie pozwanej obowiązkiem pokrycia kosztów prowizji pośrednika finansowego, przy jednoczesnym obciążeniu pozwanej obowiązkiem zapłaty opłaty przygotowawczej oraz umownych odsetek kapitałowych, należy uznać za postanowienia umowne naruszające art. 385 1 § 1 kc. Powód nie tylko bowiem nie wykazał, że treść umowy w zakresie kosztów przedmiotowych opłat była indywidualnie uzgodniona przez niego z pozwaną, ale także nie udowodnił, że opłaty te są ekwiwalentne do świadczenia wzajemnego, a jednocześnie celowe. Zapisy przedmiotowej umowy, które zastrzegały konieczność uiszczania świadczeń ubocznych w postaci prowizji oraz prowizji pośrednika finansowego na poziomie równym niemalże kapitałowi pożyczki ewidentnie, w sposób widoczny „na pierwszy rzut oka” naruszają interesy konsumenta oraz kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a tym samym stanowią klauzule niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 kc i należy uznać je za godzące w równowagę kontraktową tego stosunku, co z kolei skutkuje ich bezskutecznością w zakresie wysokości przedmiotowych opłat. W ocenie Sądu, postanowienia umowy pożyczki dotyczące nałożenia na pozwaną obowiązku zapłaty prowizji o wartości łącznej odpowiadającej ponad 44 % kwoty udzielonej pożyczki należy również poczytywać za zmierzające do obejścia prawa, a to w postaci przepisów o odsetkach maksymalnych. Zważyć przy tym wypada na uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2004 roku, sygn. akt sygn. akt I PK 42/04, w treści którego Sąd zdefiniował obejście ustawy jako ukształtowanie treści czynności prawnej w sposób, który z punktu widzenia formalnego (pozornie) nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez ustawę zakazane. W uproszczeniu zatem obejście prawa to zachowanie podmiotu prawa, który natrafiając na prawny zakaz dokonuje innej, formalnie niezakazanej czynności prawnej, wywołującej skutki podobne do zachowania zakazanego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09 sierpnia 2005 roku, sygn. akt III UK 89/05). Oznacza to, że czynność mająca na celu obejście przepisów ustawy nie zawiera elementów sprzecznych z nią wprost, ale jej skutki naruszają nakazy lub zakazy ustawowe. W związku właśnie z tym należy mieć na uwadze, iż z uwagi na limitowanie górnej granicy odsetek - wprowadzenie tak zwanych odsetek maksymalnych - w praktyce nierzadko zdarza się, iż udzielający pożyczki zastrzega dla siebie różne opłaty mające w rzeczywistości zwiększyć zysk z danej transakcji. Rozstrzygając zagadnienie dotyczące opłat czy kosztów pobieranych przez przedsiębiorców w związku z zawarciem oraz wykonywaniem umowy należy mieć na uwadze podstawową zasadę, zgodnie z treścią której takie opłaty i koszty powinny stanowić ekwiwalent świadczonych usług i co do zasady odpowiadać rzeczywistym kosztom poniesionym z tego tytułu. Jeżeli zaś przedsiębiorca zastrzega we wzorze umowy opłaty kierując się chęcią osiągnięcia większego zysku, celem ominięcia przepisów o odsetkach maksymalnych, to narusza zasady tak uczciwości kupieckiej, jak i współżycia społecznego, i jeżeli opłata taka w sposób rażący narusza interesy konsumenta, to zastrzeżenie umowne jako niedozwolone nie jest wiążące dla konsumenta. Nawet gdyby uznać, że powyższe zapisy dotyczące prowizji nie stanowiły klauzul niedozwolonych, to niewątpliwie powinny zostać uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jako rażąco wygórowane. Wprawdzie wysokość tych kosztów została ustalona umową stron, to jednak trzeba pamiętać, że swoboda umów nie pozostaje całkowicie dowolna i podlega pewnym ograniczeniom. Przywołać należy w tym kontekście treść przepisu art. 353 1 kc , stosownie do którego treść lub cel stosunku prawnego ułożonego przez strony nie może sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Te zapisy postanowień umowy pożyczki są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i kształtują obowiązki drugiej strony umowy (pożyczkobiorczyni - pozwanej) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Wyjaśnić należy, że co do zasady Sąd nie kwestionuje uprawniania pożyczkodawcy do pobierania od pozwanej jako pożyczkobiorczyni pewnych dodatkowych opłat, jednakże opłaty te powinny być ustalone na rozsądnym poziomie i nie mogą godzić w interesy konsumenta, czego nie można powiedzieć o kwocie prowizji odpowiadającej swoją wysokością 45% kwoty pożyczki oddanej do dyspozycji pozwanej. Podobne opłaty (prowizje) stosowane są także w bankach, a zatem w instytucjach prowadzących działalność zmierzającą do osiągnięcia zysku, jednak wynoszą zazwyczaj kilka procent. Zakres kosztów związanych z kosztem prowizji powinien być więc przedstawiony w taki sposób, aby w świetle doświadczenia życiowego oraz logiki nie budził wątpliwości. Obecna regulacja pozaodsetkowych kosztów kredytu dotyczy tylko takich opłat i prowizji, którym nie można zarzucić abuzywnego charakteru. Sąd stoi na stanowisku, że przepisu art. 36 lit. a ustawy o kredycie konsumenckim, w brzmieniu uwzględniającym nowelizację, nie można rozumieć jako nieograniczonej niczym możliwości dodatkowego oprocentowania kredytu do 45% jego wartości. W przepisie tym jest mowa o kosztach kredytu, a więc o działaniach instytucji finansowej, które generują wydatki. Nie chodzi tu o dodatkowe wynagrodzenie z tytułu umowy kredytowej jakie jest należne instytucji kredytowej. Wynagrodzenie w umowie kredytu określa się przez oprocentowanie, podczas gdy inne elementy kosztotwórcze nie mogą mieć charakteru wynagrodzenia. Przepis art. 36 lit. a odnosi się do dodatkowych kosztów niezbędnych dla uzyskania i obsługi kredytu. Może to być np.: koszt rozpoznania wniosku, koszt uzyskania informacji i kredytobiorcy, koszt ubezpieczenia kredytu, koszt zawiadomień, monitów, koszt przeprowadzenia czynności poza lokalem przedsiębiorstwa czy koszt osobistego odbioru raty. Muszą to być jednak koszty rzeczywiste. W przeciwnym bowiem razie inne „opłaty” będą musiały być traktowane jako obejmujące wynagrodzenie, to zaś podlega limitom odsetek maksymalnych (art. 33a). Przepis zaś art. 36 lit. a ustawy o kredycie konsumenckim nie może prowadzić wprost do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, bowiem oznaczałoby to uprzywilejowaną pozycję instytucji udzielających kredytu w stosunku do innych obywateli, których regulacje dotyczące odsetek maksymalnych bezwzględnie obowiązują. Oceny prawnej w tym zakresie nie może zmienić fakt wypunktowania w załączniku do wniosku o udzielenie pożyczki (k. 19) rzekomych kosztów, na pokrycie których prowizja pożyczkodawcy (kwota 6.830,87 zł) jest przeznaczana, a które miały obejmować: koszty prowadzenia działalności gospodarczej w części przypadającej na koszt wynagrodzeń pracowników w wysokości 1.548,82 zł, koszt prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt działań marketingowych, takich jak koszty druków materiałów informacyjno - promocyjnych, koszty reklam produktowych w internecie oraz prasie, koszty wdrożenia nowych produktów oraz narzędzi wspierających sprzedaż w wysokości 376,74 zł, koszty prowadzenia działalności gospodarczej w części przypadającej na: koszt utrzymania oraz obsługi systemów i infrastruktury teleinformatycznej w wysokości 78,26 zł, koszt operacji bankowych oraz kosztów pocztowych w wysokości 101,92 zł, zużycie materiałów i energii oraz artykułów biurowych i środków czystości w wysokości 232,96 zł, pokrycie podatków, danin publicznych innych niż podatek dochodowy od osób prawnych (opłaty skarbowe, podatek bankowy) w wysokości 116,48 zł, podatek dochodowy od osób prawnych odprowadzony przez pożyczkodawcę liczony od dochodu podatkowego (marża, odsetki umowne) w wysokości 920,92 zł oraz marżę pożyczkodawcy w wysokości 3.454,77 zł stanowiącą stałą kwotę w okresie kredytowania, a będącą wynagrodzeniem pożyczkodawcy, po odprowadzeniu podatku, uwzględniającą koszty związane z monitoringiem i dochodzeniem spłat przeterminowanych zobowiązań oraz koszty związane z odpisami z tytułu nieściągalnych wierzytelności. Są to nadal wysokie kwoty, które łącznie sumują się na kwotę bliską kapitałowi pożyczki, czego nie sposób zaaprobować w świetle obowiązujących przepisów prawa i zasad współżycia społecznego. Co więcej, strona powodowa takich kosztów działalności w żadnym razie nie wykazała. Nie można się również oprzeć wrażeniu, iż wprowadzenie tego typu załącznika do wniosku o udzielenie pożyczki stanowi nic innego, jak reakcję powoda na wcześniejszą ukształtowaną już w tym zakresie linię orzeczniczą sądów potwierdzającą abuzywność postanowień dotyczących naliczanych dotychczas przez powoda prowizji rzędu 100% i takie działanie powoda nie może doprowadzić do zmiany oceny prawnej tych postanowień umownych. Należy zauważyć, iż prowizja pożyczkodawcy nie służyła w przedmiotowej umowie pokryciu kosztów pożyczkodawcy związanych z przygotowaniem umowy pożyczki, zbadaniem zdolności kredytowej pożyczkobiorcy, weryfikacją pożyczkobiorcy czy uruchomieniem środków, albowiem temu służyła - zgodnie zresztą ze stanowiskiem wyrażonym przez powoda w piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2025 roku (k. 59 odwrót) - opłata przygotowawcza w wysokości 150 zł, która została zastrzeżona w umowie, a Sąd uznał, iż jest ona należna. Sąd nie kwestionuje faktu, że prowadzenie działalności gospodarczej pociąga za sobą generowanie określonych kosztów. Chociaż dopuszczalnym jest uznanie, że pożyczkobiorca może w tych kosztach partycypować, to jednak winno to następować w rozsądnych granicach, co w niniejszej sprawie ograniczać powinno się do pobrania właśnie opłaty przygotowawczej. Pożyczkodawca prowadząc działalność gospodarczą w postaci udzielania pożyczek nie może przerzucać na pożyczkobiorców całego ryzyka gospodarczego z tym związanego, czy też całego kosztu prowadzenia swojej działalności. W świetle zasad doświadczenia życiowego i reguł obrotu gospodarczego nie sposób przyjąć, że rzetelnie prowadzona działalność gospodarcza generuje koszty związane z szeroko pojętą obsługą pożyczki na tak wysokim poziomie, jak to określono w umowie. Wobec powyższego takie określenie zobowiązań stron, w którym pożyczkobiorczyni poza odsetkami i opłatą przygotowawczą winna jest zapłacić prowizję niewiele niższą od udostępnianego jej kapitału pożyczki, świadczy o rażącym braku ekwiwalentności wzajemnych świadczeń stron, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Na dezaprobatę zasługuje obciążenie pożyczkobiorczyni obowiązkiem poniesienia kolejnego kosztu zastrzeżonego w umowie pożyczki, a mianowicie prowizji pośrednika finansowego. Skoro bowiem pożyczkodawca decyduje się na skorzystanie z pomocy innego podmiotu przy zawieraniu umów pożyczek z konsumentami, to koszty ewentualnego wynagrodzenia osób trzecich winien ponosić z osiąganego przez siebie zysku. Nie sposób przy tym nie zważyć i na to, że powód nie wykazał, aby ujęta w treści umowy pożyczki kwota 875 zł rzeczywiście została przeznaczona na pokrycie prowizji należnej osobie trzeciej. Powód nie wyjaśnił przy tym, w jaki sposób wysokość rzeczonej prowizji została oszacowana akurat na kwotę 875 zł. Wobec odwołania się przez pozwaną do sankcji kredytu darmowego i wskazania w treści odpowiedzi na pozew, iż składa oświadczenie w trybie art. 45 ust.1 ustawy o kredycie konsumenckim, zważyć należy, że zgodnie z przywołanym art. 45 ust. 1 ukk w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Celem przepisu art. 30 ukk jest zapewnienie konsumentowi łatwego dostępu do informacji na temat warunków udzielonego mu kredytu oraz jego sytuacji prawnej w związku z kredytem. Dokument umowy, który udostępniany jest konsumentowi, ma stanowić zwięzłe kompendium informacji prawnej dla konsumenta tak, aby nie musiał on ponosić kosztów transakcyjnych (wysiłku, wydatków) celem uzyskania potrzebnych mu wiadomości. Dokument umowy ma być instrumentem redukującym asymetrię informacyjną między kredytodawcą a konsumentem na temat sytuacji prawnej stron. Jeżeli umowa jest ważna - a zatem gdy uzgodniono minimalne warunki tej umowy - a w dokumencie umowy nie zamieszczono elementów wymaganych przez art. 30 ust. 1 ukk i elementów tych nie przekazano konsumentowi w inny sposób, kredytodawcę mogą spotkać sankcje o charakterze cywilnoprawnym (sankcja odszkodowawcza, sankcja kredytu darmowego na podstawie art. 45 ust. 1 ukk) publicznoprawnym lub karnym. Wszystkie składniki pożyczki (kredytu konsumenckiego), w tym całkowita kwota kredytu (30 ust. 1 pkt 4 ukk), niewątpliwie muszą być przedstawione w sposób rzetelny i precyzyjny. Konsument musi mieć także prawo wyboru zawarcia konkretnej umowy, w tym swobodę w wyborze dodatkowych składników kredytu. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy suma pieniężna podana jako całkowita kwota pożyczki jest równa sumie udostępnionych pozwanej środków, zaś dopiero w osobnym podpunkcie wskazana została „całkowita kwota do zapłaty”, tj. 34.620,83 zł jako obejmująca całkowitą kwotę pożyczki powiększoną o całkowity koszt pożyczki. Jednocześnie w sposób jasny i precyzyjny wskazane zostało oprocentowanie pożyczki - stałe 18,5 % w skali roku (pkt 1.2. umowy) oraz rzeczywista roczna stopa oprocentowania ustalona na poziomie 54,33 % (pkt 1.5 lit. b). W tym kontekście zważyć należy na kontrowersje powstające w przypadku, gdy zgodnie z umową część kapitału kredytu lub pożyczki jest przeznaczona wyłącznie na sfinansowanie odsetek, opłat, prowizji lub innych kosztów ponoszonych przez konsumenta w związku z umową o kredyt konsumencki. Rodzi się bowiem wówczas pytanie, czy taką część pożyczki (kredytu) można uznać za „wypłaconą” jak stanowi art. 5 pkt 10 ukk, a więc czy można naliczać odsetki od tej części pożyczki. W doktrynie wskazuje się, iż pojęcie wypłaconej kwoty, o której mowa w art. 5 pkt 10 ukk, obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie koszów związanych z tym kredytem, za czym przemawia między innymi wykładnia językowa omawianego przepisu - przepis ten nie wymaga, aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być również dokonana w celu pokrycia zobowiązań konsumenta (w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem). Wniosek taki potwierdza również wykładnia systemowa - na tle przepisów o kredycie bankowym ( art. 69 ust. 2 ustawy Prawo bankowe ) przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu wypłacenia tego kapitału (zob. T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Internetowy System Informacji Prawnej LEX). Jak zaś podkreśla się w orzecznictwie (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2017 roku, sygn. akt VII ACa 879/17) całkowita kwota kredytu powinna obejmować jedynie kwotę przekazaną konsumentowi do swobodnej dyspozycji i nie powinno się do niej zaliczać kosztów związanych z udzieleniem kredytu, nawet wówczas, gdy są one kredytowane przez kredytodawcę. Zaliczenie przez powoda tych ostatnich kosztów zarówno do kwoty, jak i kosztu kredytu może sugerować konsumentowi, że kredyt jest tańszy niż w rzeczywistości i może wywoływać u konsumenta błędne mniemanie co do proporcji kosztów, jakie musi on ponieść do faktycznie udostępnionej mu kwoty pożyczki. W danym przypadku konsument tak naprawdę otrzymuje „na rękę” kwotę niższą od tej, która została wskazana pod pozycją „całkowita kwota pożyczki”, ponieważ koszt opłaty przygotowawczej i ubezpieczenia czy innych opłat obciążających konsumenta jest wliczany do tej kwoty. Tego typu sytuacja nie miała jednak miejsca w okolicznościach sprawy niniejszej. Mając na względzie całokształt poczynionych powyżej rozważań Sąd uznał, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania sankcji kredytu darmowego, przy jednoczesnym jednak uznaniu za nieważne i wobec tego niewiążące pozwanej postanowień dotyczących kwoty prowizji rzędu 6.830 zł oraz kwoty prowizji pośrednika finansowego rzędu 87 zł. Uwzględniając zatem ważne postanowienia umowy pożyczki łączącej strony, pozwana winna zwrócić powodowi kwotę w łącznej wysokości 17.650 zł (17.500 zł kapitał pożyczki + 150 zł opłata przygotowawcza) wraz z odsetkami umownymi oszacowanymi z uwzględnieniem czasu obowiązywania umowy na kwotę 9.264,96 zł. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika - co znajduje również potwierdzenie w dokumentach przedłożonych w poczet akt sprawy przez samego powoda - że pozwana dokonała wpłat na rzecz powoda na łączną kwotę 2.472,96 zł (vide: wykaz operacji finansowych na koncie rozliczeniowym klienta - k. 14). W konsekwencji powyższego uznać należy, że gdyby pozwana od początku nie była obowiązana do uiszczenia na rzecz powoda należności wynikających z postanowień uznanych za klauzule abuzywne to miesięczna rata przy łącznej wysokości zobowiązania wskazanej powyżej, tj. 17.650 zł podwyższonej o należne odsetki umowne ustalone treścią umowy w wysokości 18,5 % w skali roku - które przy założeniu obowiązywania umowy pożyczki przez cały okres na jaki została zawarta, tj. 42 miesiące opiewałyby na wspominaną już kwotę 9.264,96 zł) oraz ilości rat ustalonej w harmonogramie - 42 – opiewałaby na kwotę 640,83 zł (17.650 zł + 9.264,96 = 26.914,96 zł; 26.914,96 : 42 rat = 640,83 zł), co oznacza, że pozwana dokonując spłat w sposób wykazany w materiale dowodowym popadłaby w jakąkolwiek zwłokę dopiero po upływie terminu płatności czwartej raty, a zatem po dniu 03 marca 2025 roku. Kwota uiszczona przez pozwaną pozwoliła na pokrycie trzech pełnych rat oraz raty czwartej – płatnej w terminie do dnia 03 marca 2025 roku - w zakresie kwoty 550,47 zł (3 raty x 640,83 zł = 1.922,49 zł; 2.472,96 zł - 1.922,49 zł = 550,47 zł). Skoro zaś zgodnie z treścią punktu 7.1. umowy pożyczkodawca uprawniony był do wypowiedzenia umowy w przypadku: gdy opóźnienie płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania i zobowiązany był do zachowania 30 dniowego okresu wypowiedzenia warunków umowy, a wypowiedzenie umowy było równoznaczne z postawieniem w stan natychmiastowej wymagalności należnej pożyczkodawcy całkowitej kwoty do zapłaty, o czym pożyczkodawca poinformować miał pożyczkobiorcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu, wzywając do zapłaty wymagalnej kwoty, to uznać należy, że powód uprawniony był do wezwania pozwanej pismem z dnia 04 kwietnia 2025 roku do zapłaty (k. 15), a wobec nieuregulowania zadłużenia w żadnym zakresie, do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy pismem z dnia 05 maja 2025 roku (k. 16). Rzeczone oświadczenie zostało pozwanej skutecznie doręczone w dniu 08 maja 2025 roku, a zatem uwzględniając 30 dniowy okres wypowiedzenia umowy, całe zadłużenie pozwanej opiewające na kwotę 24.442 zł (26.914,96 zł - 2.472,96 zł = 24.442 zł) stało się wymagalne z dniem 08 czerwca 2025 roku. W konsekwencji pozwana obowiązana jest do zapłaty na rzecz powoda kwoty 24.442 zł wraz ze skapitalizowanymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi od narastającego od dnia 04 marca 2025 roku do dnia upływu okresu wypowiedzenia, tj. 08 czerwca 2025 roku, tj. za marzec 2025 roku od kwoty 90,36 zł (640,83 zł - 550,47 zł = 90,36 zł), powiększającego się w terminie płatności każdej z kolejnych rat o kwotę 640,83 zł. Stosując wskazany powyżej sposób wyliczania należnych odsetek przy wykorzystania kalkulatora odsetek maksymalnych na stronie www.kalkulatory.gofin.pl, Sąd ustalił, iż wynoszą one odpowiednio: za okres od dnia 04.03.2025 roku do dnia 03.04.2025 roku - 1,73 zł, za okres od dnia 04.04.2025 roku do dnia 03.05.2025 roku (liczone od kwoty 90,36 zł powiększonej o kwotę pełnej zaległej raty 640,83 zł = 731,19 zł itd.) - 13,52 zł, za okres od dnia 04.05.2025 roku do dnia 03.06.2025 roku - 23,51 zł oraz za okres od dnia 04.06.2025 roku do dnia 08.06.2025 roku - 5,93 zł. Łącznie kwota tych odsetek dała sumę 44,69 zł. Sąd ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie okoliczności bezspornych oraz przedłożonych przez strony dokumentów. Ostatecznie, uwzględniając dokonane przez pozwaną wpłaty, jest ona zobowiązana do uiszczenia na rzecz powoda łącznie kwoty 24.486,69 zł obejmującej: kwotę 24.442 zł tytułem niespłaconego kapitału oraz kwotę 44,69 zł tytułem odsetek maksymalnych za opóźnienie oszacowanych do dnia postawienia całego zadłużenia w stan wymagalności, co mając na względzie Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił powództwo w zakresie przekraczającym należną od pozwanej na rzecz powoda kwotę 24.486,69 zł z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie naliczanymi od kwoty 24.442 zł od dnia 09 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty, o czym orzekł jak w punkcie II. sentencji wyroku. O kosztach procesu w punkcie III. sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc , zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty należy wzajemnie znieść lub stosunkowo rozdzielić. Powództwo zostało uwzględnione co do kwoty 24.486,69 zł, w pozostałej zaś części zostało oddalone. Powód wygrał zatem proces w 76% (24.486,69 zł z 32.198,17 zł). Na koszty procesu poniesione przez powoda (5.227 zł) składały się: kwota 3.600 zł wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym stosownie do treści § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935), kwota 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 1.610 zł opłaty sądowej od pozwu. Po stronie pozwanej nie powstały natomiast żadne koszty. Uwzględniając wygraną powoda w 76% należny był mu zwrot kosztów procesu w kwocie 3.972,52 zł (5.227 zł x 76% = 3.972,52 zł). Koszty procesu zasądzone zostały na rzecz powoda wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku zgodnie z art. 98 § 1 1 kpc . SSR Agnieszka Trytek - Błaszak ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...) Dnia 12 stycznia 2026 roku SSR Agnieszka Trytek - Błaszak