I C 489/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w (...) oddalił powództwo Banku (...) S.A. przeciwko F. M. i J. M. o zapłatę kwoty 204.917,79 zł tytułem nienależnego świadczenia, ewentualnie 177.222,79 zł, wraz z odsetkami. Bank domagał się zwrotu kapitału kredytu hipotecznego CHF oraz wynagrodzenia za korzystanie z niego, wskazując na nieważność umowy z powodu klauzul abuzywnych, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu wyższej instancji. Pozwani konsumenci wnieśli o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu nienależnych świadczeń uiszczanych na rzecz banku w okresie od 2008 do 2020 roku, a także zarzut przedawnienia i przedwczesności roszczenia. Sąd uznał zarzut potrącenia za skuteczny, co doprowadziło do umorzenia roszczenia banku o zwrot kapitału. Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału zostało oddalone, ponieważ sąd uznał, że jego uwzględnienie byłoby sprzeczne z celem dyrektywy UE o ochronie konsumentów (art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG), zniechęcając banki do stosowania klauzul abuzywnych i penalizując konsumenta. Ponadto, sąd wskazał na brak podstaw prawnych w polskim ustawodawstwie dla takiego roszczenia, a także na fakt, że pozwani byli posiadaczami kapitału w dobrej wierze, co wykluczało roszczenie o wynagrodzenie na podstawie art. 224 § 1 k.c. Sąd oddalił również ewentualne żądanie waloryzacji kwoty kredytu, powołując się na art. 358 § 4 k.c. zakazujący waloryzacji świadczeń związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a także na orzecznictwo TSUE zakazujące bankom dochodzenia dodatkowych świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek. O kosztach postępowania orzeczono na rzecz pozwanych, zasądzając od banku kwotę 10.834 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie skuteczności zarzutu potrącenia w sprawach o zwrot świadczeń z nieważnych umów kredytowych CHF; brak możliwości dochodzenia przez banki wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy; brak możliwości waloryzacji świadczenia przez bank jako przedsiębiorcę.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy kredytu CHF z powodu klauzul abuzywnych i skutecznego zarzutu potrącenia. Interpretacja art. 358 § 4 k.c. może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bank może dochodzić zwrotu kapitału kredytu hipotecznego oraz wynagrodzenia za jego wykorzystanie po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może dochodzić zwrotu kapitału, jeśli wierzytelność ta wygasła wskutek skutecznego potrącenia przez konsumenta. Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału jest bezzasadne z uwagi na brak podstaw prawnych i sprzeczność z celem dyrektywy UE o ochronie konsumentów.
Uzasadnienie
Sąd uznał skuteczność zarzutu potrącenia zgłoszonego przez pozwanych, co doprowadziło do wygaśnięcia roszczenia banku o zwrot kapitału. Roszczenie o wynagrodzenie zostało oddalone, ponieważ jego uwzględnienie byłoby sprzeczne z celem dyrektywy UE o ochronie konsumentów, która ma zniechęcać przedsiębiorców do stosowania klauzul abuzywnych i nie może prowadzić do penalizacji konsumenta. Ponadto, brak jest podstaw prawnych w polskim prawie dla takiego roszczenia, a konsumenci korzystali z kapitału w dobrej wierze.
Czy bank może żądać sądowej waloryzacji kwoty kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może żądać sądowej waloryzacji kwoty kredytu, ponieważ jest przedsiębiorcą, a świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem jego przedsiębiorstwa, co wyłącza możliwość waloryzacji na podstawie art. 358 § 4 k.c.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 358 § 4 k.c., który wyłącza możliwość żądania waloryzacji przez stronę prowadzącą przedsiębiorstwo, jeśli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. Sąd uznał, że umowa kredytu i roszczenie banku pozostają w związku z prowadzeniem działalności bankowej. Dodatkowo, sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, które stoi na przeszkodzie dochodzeniu przez banki dodatkowych świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek.
Czy zarzut potrącenia wierzytelności konsumenta z tytułu nienależnych świadczeń uiszczanych na rzecz banku jest skuteczny w sprawie o zwrot kapitału kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut potrącenia jest skuteczny, jeśli wierzytelność konsumenta jest wymagalna i została skutecznie zgłoszona.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że strona pozwana skutecznie zgłosiła zarzut potrącenia swojej wierzytelności z tytułu nienależnych świadczeń uiszczanych na rzecz banku z wierzytelnością banku o zwrot kapitału kredytu. Oświadczenie o potrąceniu zostało wysłane do banku przed złożeniem odpowiedzi na pozew, co zgodnie z art. 498 k.c. wywołało materialnoprawny skutek potrącenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej | spółka | powód |
| F. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Podstawa prawna zarzutu potrącenia.
k.c. art. 358 § 4
Kodeks cywilny
Wyłączenie możliwości żądania waloryzacji przez przedsiębiorcę, jeśli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia banku o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia banku o zwrot nienależnego świadczenia.
k.p.c. art. 186 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zarzutu zwrotu pozwu.
k.p.c. art. 130 § 1a
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zarzutu zwrotu pozwu.
k.p.c. art. 187 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zarzutu zwrotu pozwu.
k.p.c. art. 191 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zarzutu oddalenia powództwa.
k.p.c. art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zarzutu potrącenia.
k.c. art. 359
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek.
k.c. art. 224 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania waloryzacji świadczenia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność zarzutu potrącenia wierzytelności pozwanych z tytułu nienależnych świadczeń uiszczanych na rzecz banku. • Brak podstaw prawnych do dochodzenia przez bank wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu. • Sprzeczność dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z kapitału z celem dyrektywy UE o ochronie konsumentów. • Brak możliwości waloryzacji świadczenia przez bank jako przedsiębiorcę na podstawie art. 358 § 4 k.c. • Zgodność z orzecznictwem TSUE zakazującym bankom dochodzenia dodatkowych świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zwrot kapitału kredytu hipotecznego. • Roszczenie banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału kredytu. • Roszczenie banku o waloryzację kwoty kredytu.
Godne uwagi sformułowania
uwzględnienie go byłoby sprzeczne z dyrektywnym (art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG) efektem lub celem „odstraszającym”. • Wyeliminowanie więc rzeczonego skutku poprzez dopuszczenie możliwości domagania się dochodzonego wynagrodzenia spowodowałoby, że przedsiębiorca zawierający w swych umowach niedozwolone postanowienia w istocie miałby zabezpieczoną nieuzasadnioną, w świetle tego co zostało wcześniej powiedziane ochronę jego interesów i to kosztem konsumenta, nawet gdyby ostatecznie okazało się, że wskutek stosowania postanowień abuzywnych umowa miałaby upaść. • potrącenie ma skutek tożsamy ze spełnieniem świadczenia • waloryzacji sądowej nie może żądać strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. • prawo Unii Europejskiej stoi na przeszkodzie, aby banki mogły w takie sytuacji żądać od kredytobiorców dodatkowych świadczeń, w tym wynagrodzenia za korzystanie z kapitału.
Skład orzekający
Wojciech Wacław
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie skuteczności zarzutu potrącenia w sprawach o zwrot świadczeń z nieważnych umów kredytowych CHF; brak możliwości dochodzenia przez banki wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy; brak możliwości waloryzacji świadczenia przez bank jako przedsiębiorcę."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy kredytu CHF z powodu klauzul abuzywnych i skutecznego zarzutu potrącenia. Interpretacja art. 358 § 4 k.c. może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów CHF i ochrony konsumentów, a rozstrzygnięcie sądu jest korzystne dla konsumentów i zgodne z linią orzeczniczą TSUE.
“Konsumenci wygrali z bankiem w sprawie kredytu CHF! Sąd potwierdził: bank nie dostanie ani złotówki za korzystanie z kapitału.”
Dane finansowe
WPS: 204 917,79 PLN
zwrot kosztów procesu: 10 834 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.