I C 483/16

Powódka Gmina K. domagała się od pozwanej Agencji Nieruchomości Rolnych zapłaty 203 873,46 zł odszkodowania wraz z odsetkami. Uzasadniała swoje roszczenie tym, że pozwana, sprzedając w 2009 r. działkę zlokalizowaną na niej studnią, nie zapewniła ustanowienia służebności poboru wody na rzecz Gminy, ograniczając się jedynie do służebności przechodu i przejazdu. W konsekwencji Gmina musiała zawrzeć umowę dzierżawy studni z nowym właścicielem, co kosztowało ją 34 034,01 zł, a także poniosła koszty budowy nowej studni w wysokości 169 839,45 zł. Powódka swoje roszczenie opierała na protokole ustaleń z 2007 r., twierdząc, że stanowił on oświadczenie woli pozwanej zobowiązujące do ustanowienia służebności poboru wody, a jego niewykonanie rodzi odpowiedzialność kontraktową na podstawie art. 471 k.c. i art. 391 k.c. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, argumentując, że protokół z 2007 r. nie był umową, a jedynie protokołem ustaleń, do którego zawarcia upoważnieni byli jedynie dyrektor Agencji, a nie pracownicy. Podkreśliła, że wywiązała się z ustaleń, ustanawiając nieodpłatną służebność przechodu i przejazdu. Sąd Okręgowy w Opolu oddalił powództwo. Sąd uznał, że protokół ustaleń z dnia 2 sierpnia 2007 r. nie był umową ani umową przedwstępną i nie zobowiązywał żadnej ze stron do niczego w świetle prawa. Był to jedynie spisany protokół ustaleń dotyczących warunków sprzedaży nieruchomości, a nie dokument rodzący skutki prawne. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność kontraktowa na podstawie art. 471 k.c. wymaga istnienia ważnego stosunku zobowiązaniowego między stronami, a takiej więzi w niniejszej sprawie nie było. Podobnie art. 391 k.c. dotyczy umowy, w której jedna strona przyrzeka, że osoba trzecia zaciągnie zobowiązanie lub spełni świadczenie, czego w tym przypadku nie było. Sąd zaznaczył, że choć ustanowienie służebności czerpania wody jest dopuszczalne, wymaga ono formy aktu notarialnego, która nie została zachowana. Sąd stwierdził również, że powódka nie wykazała, aby pogarszająca się jakość wody była przyczyną budowy nowej studni, a decyzje Inspektora Sanitarnego dotyczyły innej studni. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że w protokole z 2007 r. nie było mowy o bezpłatności służebności, a akt notarialny z 2009 r. ustanowił jedynie służebność przechodu i przejazdu oraz zgodę na dalsze korzystanie ze studni. Sąd podkreślił, że powódka upatrywała szkody głównie w konieczności uiszczania wynagrodzenia za korzystanie ze studni, co jest odrębną kwestią od braku ustanowienia służebności. Zgodnie z art. 145 § 1 k.c., właścicielowi nieruchomości obciążonej przysługuje prawo do wynagrodzenia. Sąd uznał, że powódka nie wykazała zawinionego działania pozwanej, które spowodowałoby szkodę, a tym samym powództwo było bezpodstawne. Orzeczenie o kosztach uzasadniono przegraną powódki w całości (art. 98 kpc).

Zagadnienia prawne (3)

Skład orzekający