I C 48/24

Sygn. akt I C 48/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny: Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. w G. sprawy z powództwa (...) S.A. w W. przeciwko P. B. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda (...) S.A. w W. na rzecz pozwanego P. B. kwotę 5.417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 48/24 UZASADNIENIE Stan faktyczny W dniu 19 marca 2008 r. strony zawarły umowę kredytową, która na mocy wyroku sądowego z 2021 r. została uznana za nieważną, skutkiem czego zasądzono na rzecz kredytobiorcy 203.970,45 zł. Wyrok uprawomocnił się w 2023 r. W/w kwotę bank zapłacił pozwanemu. O. ści bezsporne Kredytobiorca osobiście podpisanym pismem z dnia 16 maja 2023 r. złożył bankowi oświadczenie o potrąceniu. Przedstawił do potrącenia przysługujące mu wierzytelności: z tytułu świadczeń spełnionych z tytułu nieważnej umowy za okres od kwietnia 2021 r. do kwietnia 2023 r. (40.533,17 zł), prowizji i opłaty pobranych przez bank w związku z zawarcie umowy (1.269,02 zł oraz 507,61 zł), wskazując jednocześnie, że powyższe potrącenie prowadzi do umorzenia wierzytelności banku w zakresie żądania zwrotu kapitału wypłaconego kredytu. D. ód: pismo z 16 maja 2023 r., k. 61 Pełnomocnik banku (adwokat M. B. ) pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. zakwestionowała skuteczność potrącenia twierdząc m.in., że wierzytelność kredytobiorcy nie jest wymagalna, bo nie wystosowano wcześniej wezwania do zapłaty. D. ód: pismo z 26 czerwca 2023 r., k. 65-66 Pozwany pismem z dnia 21 lipca 2023 r. nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika banku. D. ód: pismo z 21 lipca 2023 r., k. 62 Pismem z dnia 23 października 2023 r. pełnomocnik banku ponownie zakwestionował skuteczność potrącenia, przyznał jednocześnie, że z kwotowego porównania wzajemnych wierzytelności bezspornie pozwanemu przysługuje wierzytelność (nadwyżka) w kwocie 56.058,76 zł. D. ód: pismo z 23 października 2023 r., k. 68-69 Dwoma pismami z dnia 27 listopada 2023 r. pełnomocnik pozwanego ponowił oświadczenie o potrąceniu i wezwał bank do zapłaty wszystkich przysługujących mu przeciwko bankowi wierzytelności. D. ód: pisma z 27 listopada 2023 r., k. 63, 64 Ocena dowod ów Wymienione wyżej dowody z dokumentów prywatnych nie były kwestionowane co do autentyczności i wartości dowodowej. Kwalifikacja prawna Ocena zasadności części powództwa pozostałego do rozpoznania (punkt I. petitum pozwu) ma charakter czysto prawny. Zdaniem Sądu oświadczenie o potrąceniu złożone przez pozwanego powodowi w dniu 16 maja 2023 r. było skuteczne, gdyż wyraźne przedstawienie określonych wierzytelności do potrącenia zawiera w sobie dorozumianą wolę postawienia ich w stan wymagalności, w szczególności jeżeli jest składane osobiście przez osobę nie będącą profesjonalnym prawnikiem i taka właśnie interpretacja ustalonych faktów ma umocowanie przy zastosowaniu art. 60 k.c. i art. 65 § 1 k.c. Można więc stwierdzić, że to oświadczenie woli miało podwójny skutek, pierwszy – potrącenie (wyrażony expressis verbis ) i drugi – per facta concludentia – obejmujący postawienie wierzytelności w stan wymagalności, czyli wezwania do ich spełnienia przez adresata (niezwłocznie – art. 455 k.c. ). Jedynym skutkiem takiej interpretacji jest to, że potrącenie nie miało mocy wstecznej ( art. 499 zd. drugie k.c. ), lecz należało przyjmować jego skuteczność ex post , tj. z bezskutecznym upływem terminu do spełnienia wierzytelności. Można więc z pewnością przyjąć, że oświadczenie o potrąceniu wywołało skutek przed sporządzeniem przez bank odpowiedzi je kwestionującej, czyli przed dniem 26 czerwca 2023 r., a więc dobre kilka miesięcy przed wniesieniem pozwu. Marginalnie już tylko można zauważyć, że poprawnie umocowany (w tym: do czynności materialnoprawnych) pełnomocnik kredytobiorcy (por. 107-108) złożył w odpowiedzi na pozew zarzut potrącenia i gdyby nie uznanie przez sąd, że skutek potrącenia nastąpił już wcześniej, byłoby ono także w pełni skuteczne (tym bardziej, że w listopadzie 2023 r. bank został wezwany do zapłaty – w tym przypadku skutek tego zarzutu byłby więc wsteczny (tj. z dniem 29 lub 30 listopada 2023 r., a więc także poprzedzającym datę wniesienie pozwu). Reasumując, roszczenie banku o zwrot wypłaconego kapitału już w chwili wniesienia pozwu nie istniało, gdyż zostało wcześniej umorzone na skutek potrącenia, czyli w wyniku zastosowania art. 498 k.c. , co skutkowało oddalenie powództwa na mocy art. 410 k.c. , gdyż pozwany nie jest bezpodstawnie wzbogacony, i na podstawie tych przepisów powództwo oddalono (punkt I.). Koszty Powód jest stroną przegrywającą proces w całości, stąd zasądzono na rzecz jego przeciwnika należne koszty w odsetkami, na podstawie art. 98 k.p.c. , na które składa się: opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (5.400 zł, § 2 pkt 6 rozp. MS z dnia 22/10/2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) punkt II sentencji. Sprawa nie była skomplikowana, obszerna dowodowo lub co do nakładu pracy stron i ich pełnomocników. Nie stwierdzono, aby powód uczestniczył w przedprocesowych próbach rozwiązania sporu w złej wierze, skoro opierał się na stanowisku swojego pełnomocnika będącego profesjonalnym prawnikiem (adwokat M. B. ). Wadliwość tego poglądu ujawniła się dopiero po rozpoznaniu sprawy przez niezależny i niezawisły sąd. Reasumując, nie miał w sprawie zastosowania art. 45816 k.p.c.