I C 477/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Opolu rozpoznał sprawę z powództwa Z. O. przeciwko Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w D. o zapłatę. Powódka domagała się zwrotu kwoty 13.466,40 zł tytułem nadpłaconego czynszu dzierżawnego za II półrocze 2023 r. Strony zawarły umowę dzierżawy gruntu rolnego, w której czynsz był ustalany jako równowartość pszenicy. Kluczowy spór dotyczył stawki za pszenicę przy wyliczeniu czynszu za II półrocze 2023 r. Powódka wskazywała na stawkę 89,35 zł/dt (średnia cena za II półrocze 2023 r. wg GUS), podczas gdy pozwany Ośrodek zastosował stawkę 117,34 zł/dt, opierając się na zmianie art. 39a ust. 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Sąd uznał argumentację pozwanego za niezasadną, powołując się na zasadę nie retroakcji prawa (lex retro non agit). Podkreślono, że nowa regulacja weszła w życie po okresie, którego dotyczyło rozliczenie, a ustawa nowelizująca nie zawierała przepisów przejściowych. Sąd stwierdził, że dla oceny zasadności roszczenia powódki powinny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące w II półroczu 2023 r. W związku z tym, zasądzono na rzecz powódki kwotę 13.466,40 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 maja 2025 r. (po upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty). Powództwo w pozostałej części oddalono. O kosztach postępowania orzeczono na korzyść powódki, uznając ją za stronę wygrywającą w przeważającej części.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady nie retroakcji prawa w kontekście zmian przepisów dotyczących czynszów dzierżawnych nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, zwłaszcza gdy zmiana wchodzi w życie po okresie rozliczeniowym i nie zawiera przepisów przejściowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu ustalania czynszu dzierżawnego dla nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przy ustalaniu czynszu dzierżawnego za II półrocze 2023 r. należy stosować przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w brzmieniu obowiązującym w tym okresie, czy też przepisy po nowelizacji wchodzącej w życie 1 stycznia 2024 r., która zmieniła sposób ustalania ceny pszenicy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy stosować przepisy obowiązujące w II półroczu 2023 r., zgodnie z zasadą nie retroakcji prawa (lex retro non agit), ponieważ nowelizacja weszła w życie po okresie, którego dotyczyło rozliczenie, a ustawa nowelizująca nie zawierała przepisów przejściowych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasada nie retroakcji prawa (art. 3 k.c.) wymaga, aby skutki zdarzeń prawnych powstałych pod rządem dawnego prawa oceniać według przepisów dotychczasowych. Nowa ustawa nie powinna zmieniać ocen prawnych dokonanych pod rządem dawnego prawa, chyba że wynika to wprost z jej brzmienia lub celu. W tym przypadku ani brzmienie ustawy, ani jej cel (który miał być korzystny dla rolników, a zmiana stawki spowodowała wzrost czynszu) nie uzasadniały odstępstwa od tej zasady. Fakt, że wyliczenie i wystawienie faktury nastąpiło po wejściu w życie nowej regulacji, nie zmienia faktu, że dotyczyło ono okresu sprzed jej wejścia w życie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. O. | osoba_fizyczna | powódka |
| Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (...) Terenowy w D. | instytucja | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
u.g.n.r.S.P. art. 39a § ust. 4
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Przepis w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy (średnia cena skupu pszenicy w półroczu poprzedzającym termin płatności) oraz jego nowelizacja z 1 stycznia 2024 r. (średnia cena za jedenaście kwartałów poprzedzających półrocze).
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 17
Nowelizacja art. 39a ust. 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wchodząca w życie 1 stycznia 2024 r.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Zasada nie retroakcji prawa (lex retro non agit).
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Stosowanie art. 405 do świadczeń nienależnych.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wyznaczanie terminu spełnienia świadczenia bezterminowego.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w zależności od wyniku sprawy.
u.g.n.r.S.P. art. 39a § ust. 7
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy.
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw art. 15
Data wejścia w życie przepisów nowelizujących.
k.c. art. 700
Kodeks cywilny
Podstawa do obniżenia czynszu dzierżawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisów obowiązujących w okresie, którego dotyczy rozliczenie (II półrocze 2023 r.), zgodnie z zasadą nie retroakcji prawa. • Nowelizacja ustawy wprowadzająca nową stawkę czynszu weszła w życie po okresie rozliczeniowym i nie zawierała przepisów przejściowych. • Cel nowelizacji (korzystny dla rolników) nie uzasadnia jej retroaktywnego stosowania, zwłaszcza gdy skutkuje wzrostem czynszu.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie nowej stawki czynszu wynikającej ze zmiany art. 39a ust. 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., do rozliczenia za II półrocze 2023 r. • Bezwzględnie obowiązujący charakter nowej regulacji.
Godne uwagi sformułowania
zasada nie retroakcji prawa • lex retro non agit • nowa ustawa nie powinna zmieniać ocen prawnych dokonanych pod rządem dawnego prawa • ochrona bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania podmiotów prawa do państwa • wnioskowanie o retroaktywności przepisu z celu ustawy musi być bardzo ostrożne
Skład orzekający
Karolina Bednarek-Żurada
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady nie retroakcji prawa w kontekście zmian przepisów dotyczących czynszów dzierżawnych nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, zwłaszcza gdy zmiana wchodzi w życie po okresie rozliczeniowym i nie zawiera przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu ustalania czynszu dzierżawnego dla nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawnej (nie retroakcji) w kontekście praktycznego problemu rolników i zarządzania zasobem państwowym, co czyni ją interesującą dla prawników i potencjalnie dla szerszej grupy odbiorców związanych z rolnictwem.
“Czy nowa ustawa może zmienić zasady gry wstecz? Sąd Rejonowy w Opolu odpowiada: Nie!”
Dane finansowe
WPS: 13 466,4 PLN
zwrot nadpłaconego czynszu dzierżawnego: 13 466,4 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.