I C 475/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. J. wniósł o zasądzenie od (...) Bank (...) S.A. kwoty 311.963,09 zł tytułem zwrotu nienależnych świadczeń spełnionych w wyniku wykonania nieważnej umowy kredytu z 30 września 2008 roku, wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy w Łomży, po rozpoznaniu sprawy, ustalił, że umowa kredytu była dotknięta wadami, które rzutują na jej ważność. Kluczowe znaczenie miały postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych, które sąd uznał za klauzule abuzywne, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumenta. Sąd podkreślił, że bank nie wykazał, aby postanowienia te były indywidualnie uzgodnione z konsumentem, a sposób ustalania kursów walut przez bank był niejasny i nieprzejrzysty. W związku z tym, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadziłoby do zmiany charakteru głównego przedmiotu umowy, sąd orzekł o nieważności całej umowy kredytowej. Na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c.), sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz powoda kwotę 311.963,09 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów frankowych i skutków nieważności umowy.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie zmian w prawie bankowym lub umów, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej, oparte na kursach ustalanych jednostronnie przez bank, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, nie zapewniając przejrzystości mechanizmu ustalania kursów walut.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne oparte na kursach ustalanych przez bank nie były indywidualnie negocjowane, nie były przejrzyste dla konsumenta i pozwalały bankowi na jednostronne kształtowanie zobowiązania, co narusza równowagę kontraktową i dobre obyczaje.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej dla ważności całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli wyeliminowanie abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadziłoby do zmiany charakteru głównego przedmiotu umowy, umowa jako całość podlega unieważnieniu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że usunięcie klauzul waloryzacyjnych przekształciłoby umowę kredytu denominowanego w walucie obcej w zwykły kredyt złotowy z oprocentowaniem LIBOR, co stanowiłoby zmianę jej istoty i charakteru, prowadząc do nieważności całej umowy.
Czy po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, strony mogą dochodzić zwrotu świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony mogą dochodzić zwrotu świadczeń jako świadczeń nienależnych na podstawie art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.
Uzasadnienie
Skutkiem stwierdzenia nieważności umowy jest uznanie, że świadczenia spełnione na jej podstawie nie miały oparcia prawnego. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, stronie przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków jako świadczenia nienależnego, niezależnie od rozliczeń banku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. J. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
pr. bank. art. 69 § ust. 1 i 2
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu i jej wymagania formalne.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne oparte na kursach ustalanych jednostronnie przez bank są abuzywne. • Niejasność i brak przejrzystości mechanizmu ustalania kursów walut. • Rażące naruszenie interesów konsumenta i sprzeczność z dobrymi obyczajami. • Niemożność utrzymania umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych bez zmiany jej charakteru. • Roszczenie o zwrot świadczenia jako nienależnego na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Odrzucone argumenty
Umowa nie zawierała klauzul abuzywnych. • Kredytobiorcy mieli wpływ na treść umowy i byli świadomi ryzyka walutowego. • Zastosowanie teorii salda do rozliczenia stron.
Godne uwagi sformułowania
klauzule – na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotówkach kwoty kredytu i spłacanej w złotówkach na (...) według kursu banku – są klauzulami abuzywnymi. • kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy • nie budziło wątpliwości sądu, w świetle dowodów przeprowadzonych w sprawie, że warunki umowy poza wybraniem kwoty, waluty, długości trwania umowy – nie były przez powoda negocjowane (uzgadniane indywidualnie). • eliminacja klauzul abuzywnych skutkuje tym, że umowa stron nie może być uznana za ważną. • po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (bezskutecznością).
Skład orzekający
Wiesława Kozikowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów frankowych i skutków nieważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie zmian w prawie bankowym lub umów, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i pokazuje, jak sądy interpretują klauzule abuzywne, prowadząc do unieważnienia umów i zasądzenia zwrotu świadczeń. Jest to temat budzący duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Ponad 311 tys. zł zwrotu dla konsumenta od banku.”
Dane finansowe
WPS: 311 963,09 PLN
zwrot świadczenia nienależnego: 311 963,09 PLN
zwrot kosztów postępowania: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.