I C 472/25

Sygnatura akt I C 472/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pleszew, dnia 2 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Pleszewie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Anna Zielińska Protokolant:  Aneta Biskup po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 r. w Pleszewie sprawy z powództwa S. R. przeciwko A. I. z udziałem Miasta i Gminy M. o eksmisję 1. nakazuje pozwanemu A. I. , aby opuścił, opróżnił i wydał powódce S. R. budynki na nieruchomości położonej w M. przy ul (...) , 2. ustala, że pozwany A. I. nie jest uprawniony do otrzymania lokalu socjalnego, 3. 
        nie obciąża pozwanego kosztami postepowania. Anna Zielińska Sygn. akt: I C 472/25 UZASADNIENIE Powódka S. R. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Sądu Rejonowego w Pleszewie pozew przeciwko A. I. o eksmisję, domagając się: 1. 
        nakazania pozwanemu A. I. , aby opuścił i opróżnił ze swoich rzeczy budynki położone w M. , przy ul. (...) oraz wydał je powódce, 2. 
        ustalenia, iż pozwanemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Ponadto wniosła o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że nabyła własność nieruchomości pod adresem: M. , ul. (...) , stanowiącej zabudowaną działkę gruntu nr (...) , drogą darowizny od swojej matki G. I. . Jednocześnie ustanowiła na rzecz swoich rodziców G. i Ł. małżonków I. nieodpłatną i dożywotnią służebność mieszkania. Na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy. Powódka wraz z rodziną zajmuje parter budynku, a na piętrze mieszkają jej rodzice. Pozwany nie ma żadnego tytułu prawnego do zajmowanego budynku. Pomimo tego zajął pomieszczenie na pierwszym piętrze budynku mieszkalnego i porusza się po całej nieruchomości; w szczególności wchodzi do pomieszczeń zajmowanych przez powódkę na parterze. Ponadto zajął budynek gospodarczy i prowadzi w nim działalność zarobkową; przechowuje tam także narzędzia. Nadto bez wiedzy i zgody powódki i pomimo jej następczego sprzeciwu powiesił na ogrodzeniu posesji baner reklamujący jego działalność gospodarczą i odmówił usunięcia tego baneru. Pozwany na prośby o opuszczenie nieruchomości reaguje agresją. Nadto wielokrotnie przejawia agresję psychiczną oraz fizyczną przede wszystkim wobec rodziców, ale i wobec powódki. 6 lipca 2025 r., kiedy pozwany wyzywał rodziców słowami obelżywymi, a powódka udała się na piętro uspokoić sytuację, pozwany zaczął ją szarpać, czym doprowadził u niej do zerwania ścięgna w dłoni. Kolejne agresywne zachowanie pozwanego 20 sierpnia 2025 r. poskutkowało interwencją Policji. Pozwany również w przeszłości przebywał kilkukrotnie na leczeniu w zakładach opieki psychiatrycznej. Z uwagi na stosowaną przemoc wobec rodziny obecnie toczy się przeciwko A. I. postępowanie przygotowawcze w sprawie o znęcanie się. W tym postępowaniu wobec pozwanego zastosowano środek karny, wskutek którego zmuszony był on opuścić przedmiotową nieruchomość. Jednakże jego rzeczy pozostały zarówno w budynku mieszkalnym, jak i budynku gospodarczym. Powódka widzi celowość niniejszego postępowania, ponieważ środek ten został orzeczony na pewien okres, a ponadto pozwany nie opróżnił budynków z rzeczy będących jego własnością. Okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie na to, że pozwany ma zamiar stałego pobytu na nieruchomości powódki pod adresem ul. (...) , (...) M. , a opuszczenie lokalu miało wyłącznie przejściowy charakter i wynikło z orzeczonego środka karnego. Pozwany nie zabrał ze sobą rzeczy osobistych ani narzędzi wykorzystywanych przez niego do działalności gospodarczej. Pozwany wielokrotnie podkreślał, iż nie zamierza opuścić tej nieruchomości, wykrzykując przy tym, że „jest w swoim domu". Nadto powódka wskazuje, iż pozwany jest właścicielem lokalu mieszkalnego pod adresem: R. (...) , (...) M. . Jest to lokal w pełni przystosowany do zamieszkania, do niedawna pozwany wynajmował to mieszkanie i czerpał z tego korzyści materialne. Obecnie przebywa w tym lokalu. A. I. nabył prawo własności tego lokalu za środki otrzymane od swojej matki G. I. , która umową darowizny z dnia 1 kwietnia 2022 r. przekazała mu kwotę 92 000 zł. Umową tą G. I. realizowała swój zamiar wyposażenia również syna w lokal mieszkalny. Rodzina miała wówczas nadzieję, że pozwany wyprowadzi się do swojego mieszkania w R. . Tak się jednak nie stało, a stosunki pozwanego z siostrą i rodzicami ulegają od tego czasu stałemu pogorszeniu. Pismem z dnia 4 sierpnia 2025 r. powódka wezwała pozwanego do dobrowolnego opuszczenia nieruchomości. Wezwanie nadane zostało do pozwanego przesyłką poleconą dnia 4 sierpnia 2025 r. i doręczone pozwanemu 6 sierpnia 2025 r. Pozwany pozostawił to pismo bez odpowiedzi. Pozwany nie opuścił zajmowanej nieruchomości. Sąd zawiadomił Miasto i Gminę M. o toczącym się postępowaniu. Pismem swojego pełnomocnika z dnia 3 listopada 2025 r. Miasto i Gmina M. zgłosił udział w postępowaniu. Pozwany A. I. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 r. wniósł o oddalenie powództwa oraz wskazał, że 20 września 2025 r. wyprowadził się z nieruchomości powódki, a ze względu na orzeczony wobec niego zakaz zbliżania się nie zabrał swoich rzeczy. Nadto wniósł o nieobciążanie kosztami postępowania, w tym kosztami interwencji ubocznej. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 6 lutego 2012 r. przed notariuszem G. U. w Kancelarii (...) w M. powódka S. R. oraz jej matka G. I. zawarły umowę darowizny, na mocy której G. I. podarowała córce zabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę gruntu nr (...) położoną w M. przy ulicy (...) , a S. R. darowiznę tę przyjęła. Powódka ustanowiła ponadto nieodpłatną i dożywotnią służebności mieszkania na rzecz rodziców G. i Ł. małżonków I. oraz służebności drogi. (dowód: umowa darowizny nieruchomości k. 6-9, wydruk z księgi wieczystej (...) k. 10-14) Powódka S. R. i pozwany A. I. są rodzeństwem, dziećmi G. i Ł. I. . Dom przy ulicy (...) w M. jest ich domem rodzinnym. Pozwany mieszka w nim z rodzicami i zajmuje pokój na pierwszym piętrze budynku mieszkalnego. Porusza się po całej nieruchomości. Ponadto zajmuje budynek gospodarczy i prowadzi w nim działalność zarobkową; przechowuje tam swoje narzędzia. Pozwany na prośby o opuszczenie nieruchomości reaguje agresją. Konflikt w rodzinie zaczął narastać po dokonaniu przez G. I. darowizny domu rodzinnego na rzecz powódki. Pozwany jest właścicielem lokalu mieszkalnego pod adresem: R. (...) , (...) M. . Jest to lokal w pełni przystosowany do zamieszkania, do niedawna pozwany wynajmował to mieszkanie i czerpał z tego korzyści materialne. W dniu 1 kwietnia 2022 r. G. I. podarowała pozwanemu kwotę 92.000,00 zł z przeznaczeniem na spłatę kredytu mieszkaniowego Wcześniej uczyniła na rzecz syna darowiznę w kwocie 15.000,00 zł na wkład mieszkaniowy i 28.162,00 zł w postaci spłat 34 rat kredytu bankowego zaciągniętego przez pozwanego na zakup mieszkania w okresie od kwietnia 2014 r. do marca 2017 r. Pozwany przejawiał agresję psychiczną oraz fizyczną przede wszystkim wobec rodziców, ale i wobec powódki. W dniu 20 sierpnia 2025 r. miała miejsce interwencja Policji. Pozwanemu założono tzw. „niebieską kartę”. Obecnie toczy się przeciwko A. I. postępowanie przygotowawcze w sprawie o znęcanie się. W tym postępowaniu wobec pozwanego zastosowano środek karny, wskutek którego zmuszony był on opuścić przedmiotową nieruchomość. Od 20 września 2025 r. pozwany nie przebywa na przedmiotowej nieruchomości, został z niej wyprowadzony przez funkcjonariuszy Policji. Jego rzeczy osobiste pozostały jednak zarówno w budynku mieszkalnym, jak i budynku gospodarczym (narzędzia). W garażu stoją jego samochód, motor i pozostały narzędzia. (dowód: umowa darowizny k. 18, 56, przesłuchanie powódki S. R. k. 57v, nagranie z dnia 2 grudnia 2025 r. od 00:20:25-00:33:07, przesłuchanie pozwanego A. I. k. 58, nagranie z dnia 2 grudnia 2025 r. od 00:31:30 do 01:09:38) Pismem z dnia 4 sierpnia 2025 r. powódka wezwała A. I. do dobrowolnego opuszczenia nieruchomości. Pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 6 sierpnia 2025 r. (dowód: wezwanie do dobrowolnego opuszczenia nieruchomości wraz z potwierdzeniem nadania k. 15-16, potwierdzenie odbioru k. 17) Pozwany A. I. figuruje w ewidencji osób bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. od dnia 8 sierpnia 2024 r. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Pozwany nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. (dowód: pismo PUP w M. k. 42, pismo Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności k. 44, pismo CUS w M. k. 45) Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanego, w części, w jakiej pozostają sprzeczne z ustalonymi faktami, w szczególności, że nie zamierzał wrócić do mieszkania w domu rodzinnym, a chciałby jedynie prowadzić w nim swoją działalność gospodarczą. Pozostawienie w nim rzeczy osobistych oraz narzędzi jednoznacznie świadczy o zamiarze stałego przebywania pozwanego na tej nieruchomości. Poza tym pozwany utrzymuje on, iż jest to jego dom, czuje się w nim gospodarzem, mieszka w nim od urodzenia i nie zamierza się wyprowadzić, a ponadto rodzice powiedzieli mu, że może tam mieszkać, póki żyją. Sąd na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 r. pominął dowód z zeznań świadka E. D. Zaangażowanie matki w spór między rodzeństwem niepotrzebnie eskalowałoby sytuację. Tymczasem stan faktyczny w istotnej części nie jest sporny i wynika z dokumentów. Sąd zważył, co następuje: Żądanie wydania rzeczy znajduje uzasadnienie w treści art.222§1 kc. Ochrona własności wiąże się immanentnie z bezwzględnym charakterem tego prawa. Właściciel może „z wyłączeniem innych osób” korzystać z rzeczy i rozporządzać rzeczą ( art. 140 kc ). Dla osób trzecich płynie stąd obowiązek biernego poszanowania cudzego prawa własności. Jeżeli wbrew temu nastąpi naruszenie prawa własności, uruchamia się stosowne roszczenia ochronne, adresowane już do konkretnej osoby z potencjalnego kręgu osób trzecich. Bezwzględna ochrona, przynależna prawu własności, wynika z natury stosunku prawnego własności i w wyrażeniu legislacyjnym została wystarczająco zaakcentowana w normie art. 140 kc. Odpowiednie roszczenia ochronne uregulowano zaś odrębnie, w normie art. 222 kodeksu. Podstawę prawną roszczenia powódki sformułowanego w pkt 1 pozwu stanowi zatem przepis art. 222§1 kc przewidujący, iż właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, aby rzecz została mu wydana, chyba, że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Z art. 222§1 kc wynika, że legitymowanym do wystąpienia z roszczeniem windykacyjnym jest wyłącznie właściciel rzeczy. Powódka nabyła własność nieruchomości w M. przy ulicy (...) w drodze darowizny od matki G. I. . Dodatkowo w niniejszej umowie strony ustanowiły nieodpłatną i dożywotnią służebność mieszkania na rzecz G. i Ł. małżonków I. , tj. rodziców powódki. Powódka nie ustanowiła takiej służebności na rzecz swojego brata. Mężczyzna nie dysponuje także innym tytułem prawnym skutecznym wobec niniejszej nieruchomości. Jest to jego dom rodzinny i mieszkał w nim na zasadzie umowy użyczenia. Użyczenie uregulowane w art. 710 k.c. i n. jest umową, na podstawie której użyczający (komodant) zobowiązuje się zezwolić biorącemu (komodatariuszowi) – przez czas oznaczony albo nieoznaczony – na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Cechami charakterystycznymi użyczenia, odróżniającymi je od zbliżonego typologicznie najmu, ale za to upodobniającymi do darowizny, są ujęta w opisie ustawowym nieodpłatność oraz motyw bezinteresowności, dlatego wyłącznym obowiązkiem użyczającego pozostaje znoszenie używania rzeczy przez biorącego oraz powstrzymywanie się od jakichkolwiek czynności unicestwiających lub tylko ograniczających jego – wynikające z umowy – uprawnienie. Treść stosunku użyczenia, a zarazem jego społeczno-gospodarcza funkcja sprowadzają się zatem do – motywowanego zazwyczaj chęcią pomocy, dobroczynnością lub inną bezinteresowną pobudką – przysporzenia przez użyczającego korzyści kontrahentowi. Użyczenie można więc także określić jako bezinteresowne pozbawienie się użytku ze strony użyczającego dla wygody biorącego (uzasadnienie uchwały SN z dnia 8 lipca 1992 r., III CZP 81/92, OSNCP rok 1993, nr 3, poz. 30). Gdyby przyjąć, iż umowa taka obowiązywała między nim, a jego matką, należałoby jednak podkreślić, że powódka po nabyciu drogą darowizny niniejszej nieruchomości nie wstąpiła ex lege jako strona umowy użyczenia w miejsce matki, zatem pozwany nie ma skutecznego prawa wobec powódki. W przypadku zbycia rzeczy użyczonej w czasie trwania umowy użyczenia, jej nabywca nie wstępuje w stosunek użyczenia w miejsce zbywcy (tak wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2005 r., Il CK 569/04). W przepisach regulujących umowę użyczenia brak jest unormowań w tym zakresie, co nakazuje uwzględnić zarówno regulację stosunków prawnych o charakterze zbliżonym do umowy użyczenia, jak i istotę samej umowy użyczenia. Sposób korzystania z rzeczy przez biorącego w umowie użyczenia jest zbliżony do stosunku najmu. Przepisy regulujące najem przewidują, że w razie zbycia rzeczy najętej w czasie trwania najmu nabywca wstępuje w stosunek najmu w miejsce zbywcy ( art. 678 kc ). Dla oceny, czy podobny skutek ma miejsce w przypadku zbycia rzeczy użyczonej w czasie trwania umowy użyczenia należy uwzględnić, że umowę użyczenia i najmu różni odpłatny charakter umowy najmu. Korzystanie z cudzej rzeczy za wynagrodzeniem, co do zasady wzmacnia pozycję takiego posiadacza w stosunku do podobnych uprawnień osoby korzystającej z rzeczy bez wynagrodzenia. Dla stosunków z umowy użyczenia jest też istotniejszy niż w przypadku najmu element osobistej więzi między właścicielem rzeczy, a biorącym rzecz do używania. Jest on zazwyczaj przyczyną, dla której właściciel oddaje swoją rzecz biorącemu ją do używania dla jego wygody. Nadto nie można pomijać i tej okoliczności, że przepis art. 678 kc ma charakter regulacji szczególnej, co przemawia przeciwko jego stosowaniu w drodze analogii do innych stosunków prawnych. Uwzględniając powyższe należy opowiedzieć się za poglądem prezentowanym powszechnie w orzecznictwie, że w przypadku zbycia rzeczy użyczonej w czasie trwania umowy użyczenia, jej nabywca nie wstępuje w stosunek użyczenia w miejsce zbywcy. Należy jednak podkreślić, że umowa użyczenia może zostać zawarta w dowolny sposób. W wielu przypadkach taka umowa zostaje zawarta w sposób konkludentny poprzez wydanie nieruchomości w okolicznościach, które wskazują na to, że jej właściciel akceptuje używanie rzeczy przez inną osobę. Przedmiotem użyczenia mogą być te same rzeczy co przy najmie (por. art. 659 kc ; zob. też co do użyczenia części składowej rzeczy wyr. GKA z 14.11.1983 r., IP-6697/93, OSPiKA 1985, Nr 1, poz. 15; wyr. SN z 24.10.1933 r., C I 2566/32, OSP 1934, poz. 157), także część powierzchni lokalu (wyr. WSA w Warszawie z 11.9.2007 r., III SA/Wa 600/07, Legalis). Biorąc pod uwagę stan faktyczny i okoliczności, w jakich pozwany mieszkał na nieruchomości powódki, należy przyjąć, że przez czynności konkludentne nawiązał się i trwał pomiędzy stronami stosunek prawny w postaci umowy użyczenia. Użyczenie, którego czas trwania nie został umownie oznaczony, mając charakter ciągły, wymaga dla swojego ustania wypowiedzenia przez jedną ze stron. Skutek taki może być następstwem nadejścia oznaczonego w nim terminu lub zdarzenia o charakterze pewnym, określonym w oświadczeniu wypowiadającego, istotnego z punktu widzenia jego usprawiedliwionego prawnie interesu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 września 2020 r., I ACa 619/1, Legalis). Powódka wielokrotnie manifestowała wobec pozwanego chęć zakończenia umowy użyczenia i domagała się od niego opuszczenia nieruchomości, czyli w istocie wydania rzeczy. Stosowne wezwanie skierowała w stosunku do niego w formie pisemnej. Ponadto wniesienie pozwu o eksmisję także zastępuje wypowiedzenie (tak per analogiam do wypowiedzenia umowy najmu uchwała SN z dnia 11 września 1997 r., III CZP 39/97). W tej sytuacji wobec wypowiedzenia użyczenia powódka może skutecznie żądać zwrotu rzeczy użyczonej ( art.716 k.c. , 718 k.c. ). Dla uporządkowania wywodu można dodać, że nie ma też w przypadku A. I. mowy o tytule prawnym wynikającym z umowy najmu; w szczególności pozwany nigdy nie uiszczał czynszu za zajmowany lokal ani budynek. Zgodnie z definicją zawartą w art. 659 § 1 kc przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz, przy czym w myśl § 2 czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju. Zobowiązanie najemcy do zapłaty umówionego czynszu, oznaczonego w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju, stanowi element przedmiotowo istotny ( essentialia negotii ) umowy najmu. Brak tego elementu, w tym brak określenia wysokości czynszu, jaki najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu, powoduje nieważność umowy najmu. Do zawarcia umowy najmu dochodzi tylko wówczas, gdy strony uzgodnią wszystkie przedmiotowo istotne jej elementy, do jakich należą przedmiot najmu i czynsz stanowiący ekwiwalent za możliwość korzystania z rzeczy. Nie można mówić o zawarciu umowy najmu, jeżeli nie określono w niej czynszu. Skoro powódka wykazała, że pozwany nie ma obecnie do tej nieruchomości żadnego skutecznego wobec niej tytułu prawnego, roszczenie o wydanie, opuszczenie i opróżnienie lokalu należało uznać za zasadne i orzec jak w pkt 1 wyroku. Pozwany nigdy w sposób trwały nie opuścił domu rodzinnego. Nadal utrzymuje on, iż jest to jego dom, czuje się w nim gospodarzem, mieszka w nim od urodzenia i nie zamierza się wyprowadzić, a ponadto rodzice powiedzieli mu, że może tam mieszkać, póki żyją. Środek zabezpieczający w postępowaniu karnym ma charakter tymczasowy, a mieszkańcy nieruchomości boją się, co stanie się po ustaniu jego obowiązywania. Pozwany nie zabrał ze sobą rzeczy osobistych ani narzędzi wykorzystywanych przez niego do działalności gospodarczej. Mimo zakazu zbliżania przychodził po te rzeczy po 20 września br. Pozwany wielokrotnie podkreślał, iż nie zamierza opuścić tej nieruchomości, gdyż „jest w swoim domu". Wobec tego Sąd uwzględnił żądanie eksmisji i orzekł jak w pkt 1 wyroku. W pkt 2 wyroku na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 725, dalej jako OchrLokU) Sąd orzekł o braku uprawnienia pozwanego do otrzymania lokalu socjalnego mając na uwadze dyspozycję art. 14 ust. 4 powołanej ustawy. Pozwany jest właścicielem lokalu mieszkalnego pod adresem: (...) , (...) M. . Jest to lokal w pełni przystosowany do zamieszkania, zatem pozwany dysponuje lokalem, w którym może mieszkać. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku, na podstawie art. 102 kpc . Sąd kierując się zasadą słuszności zdecydował się nie obciążać kosztami postepowania pozwanego, który przegrał sprawę. Pozwany wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania, w tym kosztami interwencji ubocznej, a wniosek ten Sąd zdecydował się uwzględnić. Anna Zielińska