I C 467/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zwrotu przez Spółdzielnię (...) w W. kwoty 211 105,08 zł, którą zapłaciła (...) W. jako odszkodowanie za utracone korzyści związane z bezprawnym posiadaniem gruntu w latach 2019-2022. Powódka argumentowała, że przez ponad 50 lat, od momentu wybudowania na gruncie budynku mieszkalnego, korzystała z niego za zgodą właściciela (pierwotnie Skarbu Państwa, następnie Miasta), co należy traktować jako dorozumianą umowę użyczenia. Pozwany (...) W. kwestionował tę argumentację, wskazując na brak tytułu prawnego Spółdzielni do gruntu i obowiązek zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie na podstawie art. 225 k.c. Sąd Okręgowy w Warszawie, po analizie materiału dowodowego, uznał powództwo za zasadne w przeważającej części. Sąd podzielił stanowisko powódki, że długoletnie korzystanie z gruntu przez Spółdzielnię, tolerowane przez właściciela, opierało się na dorozumianej umowie użyczenia. Pismo pozwanego z maja 2022 roku zostało potraktowane jako wypowiedzenie tej umowy. W związku z tym, żądanie odszkodowania za okres poprzedzający to pismo (styczeń 2019 - maj 2022) zostało uznane za niezasadne i stanowiące świadczenie nienależne. Sąd oddalił argumenty pozwanego dotyczące nadużycia prawa (art. 5 k.c.) oraz zawyżenia kwoty odszkodowania, uznając je za nieudowodnione lub nie mające zastosowania w tej konkretnej sytuacji. Zasądzono również koszty procesu na rzecz powódki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zasadności zwrotu świadczenia nienależnego w sytuacji długoletniego, tolerowanego korzystania z nieruchomości na podstawie dorozumianej umowy użyczenia, mimo braku formalnego tytułu prawnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie właściciel przez wiele lat tolerował korzystanie z nieruchomości przez spółdzielnię, która starała się o uregulowanie stanu prawnego. Kluczowe jest wykazanie tej tolerancji i braku żądania zapłaty przez właściciela w przeszłości.
Zagadnienia prawne (2)
Czy długoletnie, tolerowane przez właściciela korzystanie z nieruchomości przez podmiot nieposiadający tytułu prawnego, może być traktowane jako dorozumiana umowa użyczenia, a w konsekwencji, czy żądanie odszkodowania za okres poprzedzający wypowiedzenie tej umowy jest zasadne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, długoletnie korzystanie z nieruchomości przez spółdzielnię, za zgodą i wiedzą właściciela, przy braku żądania zapłaty przez właściciela, należy traktować jako dorozumianą umowę użyczenia. Żądanie odszkodowania za okres poprzedzający wypowiedzenie tej umowy (pismem z maja 2022 r.) jest niezasadne i stanowi świadczenie nienależne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że fakt korzystania z gruntu przez Spółdzielnię od kilkudziesięciu lat, za zgodą właściciela, który nabył własność w drodze komunalizacji i był świadomy starań Spółdzielni o uregulowanie stanu prawnego, świadczy o istnieniu dorozumianej umowy użyczenia. Dopiero pismo z maja 2022 r. należy uznać za wypowiedzenie tej umowy. W związku z tym, żądanie odszkodowania za okres wcześniejszy było niezasadne.
Czy żądanie przez właściciela odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości, w sytuacji gdy korzystanie to było przez wiele lat tolerowane i wynikało z długotrwałego procesu regulacji stanu prawnego, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie mógł zastosować klauzuli nadużycia prawa (art. 5 k.c.) jako samodzielnej podstawy do uwzględnienia żądania zwrotu świadczenia, gdyż przepis ten nie ma charakteru nadrzędnego i musi być stosowany ostrożnie. Argumentacja ta mogłaby być brana pod uwagę, gdyby sprawa dotyczyła pierwotnego żądania zapłaty przez właściciela.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 5 k.c. nie może stanowić samodzielnej podstawy powództwa i musi być stosowany w wyjątkowych przypadkach, w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego. W tej sprawie, choć sytuacja mieszkańców mogła budzić moralny sprzeciw, sąd nie mógł oprzeć rozstrzygnięcia na tej klauzuli.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielni (...) w W. | spółka | powódka |
| (...) W. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 410 § §2
Kodeks cywilny
Świadczenie spełnione na rzecz osoby, która nie była uprawniona do jego otrzymania, jest świadczeniem nienależnym.
Pomocnicze
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Posiadacz rzeczy, który uzyskał posiadanie w złej wierze, jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 224 § §2
Kodeks cywilny
Od chwili, w której samoistny posiadacz rzeczy dopuścił się czynu polegającego na naruszeniu własności lub innych praw rzeczowych, albo od chwili, w której dowiedział się o istnieniu roszczenia właściciela o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na naruszenie przepisów prawa cywilnego, jeżeli sprawca naruszenia działał w celu ochrony uzasadnionego interesu społecznego lub indywidualnego.
k.c. art. 710
Kodeks cywilny
Przez umowę użyczenia przyjmujący użyczenie zobowiązuje się przechować rzecz oznaczoną co do gatunku, a nie zużywa jej z rzeczy oznaczonej co do tożsamości, do używania jej przez czas oznaczony lub nieoznaczony.
k.c. art. 715
Kodeks cywilny
Jeżeli czas użyczenia nie był oznaczony, a nie wynikał z właściwości rzeczy, użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo gdy upłynął czas, w którym mógł ten użytek uczynić.
k.p.c. art. 98 § §1, §1 1 i §3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W razie wzajemnego zniesienia się przez strony w swoich żądaniach, kosztów, które poniosła każda z nich, sąd zniesie wzajemnie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dopóki dłużnik nie złożył oświadczenia o gotowości spełnienia świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 481 § §1 i §2
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnił się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli zostało ono spełnione, zanim wierzyciel dowiedział się o tym, że nie był do niego zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długoletnie korzystanie z gruntu przez Spółdzielnię za zgodą właściciela należy traktować jako dorozumianą umowę użyczenia. • Żądanie odszkodowania za okres poprzedzający wypowiedzenie umowy użyczenia stanowi świadczenie nienależne. • Zapłata odszkodowania z zastrzeżeniem zwrotu umożliwia dochodzenie jego zwrotu na podstawie art. 411 pkt 1 k.c.
Odrzucone argumenty
Żądanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. • Kwota odszkodowania wyliczona na podstawie operatu szacunkowego jest zawyżona. • Posiadanie gruntu przez Spółdzielnię bez tytułu prawnego obliguje do zapłaty wynagrodzenia na podstawie art. 225 k.c.
Godne uwagi sformułowania
fakt korzystania z gruntu za wiedzą i zgodą właściciela przez okres ponad 50 lat należy traktować jako dorozumiany stosunek prawny (nienazwaną umowę) • korzystanie z gruntu przez pozwaną, zgodne z wolą właściciela gruntu, opierało się na stosunku prawnym, który należałoby uznać za odpowiadający umowie użyczenia, a więc stosunkowi prawnemu o charakterze nieodpłatnym. • pismo z dnia 31 maja 2022 roku należy potraktować jako wyrażenie woli zakończenia dorozumianego stosunku prawnego (umowy użyczenia), a zatem wypowiedzenie umowy użyczenia
Skład orzekający
Marcin Polit
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zasadności zwrotu świadczenia nienależnego w sytuacji długoletniego, tolerowanego korzystania z nieruchomości na podstawie dorozumianej umowy użyczenia, mimo braku formalnego tytułu prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie właściciel przez wiele lat tolerował korzystanie z nieruchomości przez spółdzielnię, która starała się o uregulowanie stanu prawnego. Kluczowe jest wykazanie tej tolerancji i braku żądania zapłaty przez właściciela w przeszłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe relacje faktyczne i brak formalnego uregulowania stanu prawnego mogą prowadzić do nieoczekiwanych rozstrzygnięć, podkreślając znaczenie dorozumianych umów i potencjalne ryzyko dla właścicieli nieruchomości.
“Czy wieloletnie milczenie właściciela gruntu może oznaczać zgodę na darmowe użyczenie?”
Dane finansowe
WPS: 211 105,08 PLN
zwrot odszkodowania: 211 105,08 PLN
zwrot kosztów procesu: 21 390 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.