I C 460/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów S. G. i G. G. o zapłatę kwoty wynikającej z nieważnej umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do euro, zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego R. Bank. Powodowie argumentowali, że umowa zawierała klauzule abuzywne dotyczące mechanizmu indeksacji, co skutkowało jej nieważnością. Sąd Okręgowy w Olsztynie, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25.04.2024 r. (III CZP 25/22), uznał, że niedozwolone postanowienia dotyczące sposobu określania kursu waluty obcej nie są wiążące, a ich eliminacja uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, prowadząc do jej nieważności. W związku z tym, powodowie nabyli wierzytelności o zwrot spełnionych świadczeń na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.). Sąd ustalił, że suma spłat dokonanych przez powodów wyniosła 135.896,52 zł oraz 27.945,21 euro. Po skutecznym potrąceniu przez powodów swojej wierzytelności z wierzytelnością banku z tytułu kapitału kredytu (190.000 zł), pozostała do zasądzenia kwota 15.578,14 euro. Sąd zasądził tę kwotę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Postępowanie zostało umorzone w części dotyczącej kwot 60.000 zł i 11.867,29 euro, które powodowie sami wycofali. Sąd oddalił powództwo w pozostałej części i zniósł wzajemnie koszty procesu między stronami. Sąd podkreślił, że przedawnienie roszczeń restytucyjnych nie nastąpiło, gdyż bieg terminu przedawnienia nie mógł rozpocząć się przed datą, w której konsument dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowienia, co w tym przypadku nastąpiło najwcześniej w 2019 roku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytowych indeksowanych do waluty obcej z powodu klauzul abuzywnych, zgodnie z najnowszym orzecznictwem Sądu Najwyższego (III CZP 25/22), oraz zasady przedawnienia roszczeń restytucyjnych w takich sprawach.
Orzeczenie opiera się na specyficznej uchwale Sądu Najwyższego, która ujednoliciła orzecznictwo w sprawach kredytów indeksowanych. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze i konstrukcji umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca postanowienia dotyczące sposobu określania kursu waluty obcej oparte na tabelach kursowych banku, może zostać uznana za nieważną z powodu abuzywności tych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, która zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące sposobu określania kursu waluty obcej, nie może być dalej wykonywana i w konsekwencji jest nieważna.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 25/22, zgodnie z którą niedozwolone postanowienia dotyczące kursu waluty obcej nie są wiążące, a ich eliminacja uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, prowadząc do jej upadku. Brak możliwości zastąpienia ich innymi przepisami prawa lub zwyczajami skutkuje nieważnością umowy.
Czy roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu podlegają przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenia restytucyjne będące następstwem stwierdzenia nieważności umowy podlegają przedawnieniu, jednakże bieg terminu przedawnienia nie może rozpocząć się lub skończyć przed datą powzięcia przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego lub datą, w której mógł ją obiektywnie powziąć.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym przedawnienie roszczeń restytucyjnych jest dopuszczalne, ale bieg terminu przedawnienia nie może rozpocząć się przed momentem, gdy konsument dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o abuzywności postanowienia. W tej sprawie, kluczowe orzecznictwo SN korzystne dla kredytobiorców pojawiło się w 2019 roku, co oznacza, że roszczenia nie były przedawnione.
Czy umorzenie postępowania w części dotyczącej kwot, które powodowie sami wycofali, wpływa na możliwość zasądzenia pozostałej części roszczenia?
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania w części nie wyklucza możliwości uwzględnienia pozostałej części powództwa, jeśli jest ona uzasadniona.
Uzasadnienie
Sąd umorzył postępowanie w części na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. z uwagi na częściowe cofnięcie pozwu przez powodów. Jednocześnie zasądził pozostałą część dochodzonego roszczenia, uznając ją za uzasadnioną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. G. | osoba_fizyczna | powód |
| G. G. | osoba_fizyczna | powód |
| R. Bank (...) w W. - Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają jego interesy, nie są wiążące, jeżeli nie zostały uzgodnione indywidualnie. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o nienależnym świadczeniu stosuje się w szczególności do świadczeń, które zostały spełnione w celu zadośćuczynienia niemoralnemu obowiązkowi lub w celu uniknięcia sankcji.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń wynosi sześć lat; jednakże dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest trzy lata. Termin przedawnienia nie może być krótszy niż dwa lata.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od zdarzenia, od którego nie zależy jego istnienie, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z chwilą, gdy roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby nie zależało od tego zdarzenia.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umarza postępowanie, gdy powód cofnął pozew lub gdy strony zawarły ugodę.
k.p.c. art. 203 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego do momentu rozpoczęcia rozprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do euro zawiera klauzule abuzywne dotyczące mechanizmu indeksacji. • Niedozwolone postanowienia dotyczące kursu waluty obcej prowadzą do nieważności całej umowy kredytu. • Roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy nie uległy przedawnieniu, gdyż bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął się przed datą, w której konsument mógł dowiedzieć się o abuzywności postanowień.
Odrzucone argumenty
Umowa została wykonana bez zastrzeżeń i nie zawiera klauzul abuzywnych. • Przepisy dotyczące klauzul abuzywnych nie mają zastosowania do umów wykonanych. • Roszczenie o zapłatę jest sprzeczne z art. 5 k.c. oraz art. 411 k.c. • Zarzut przedawnienia roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
umowa jest nieważna, a podstawą tej nieważności nie jest art. 358 § 1 k.c. (sprzeczność umowy z zasadą nominalizmu), ani art. 353 1 k.c. (sprzeczność umowy z naturą stosunku), lecz występowanie w umowie niedozwolonych klauzul waloryzacyjnych ( art. 385 1 k.c. ), których eliminacja oraz niemożność ich zastąpienia innym mechanizmem przeliczeniowym w oparciu o przepisy prawa o charakterze dyspozytywnym (w braku zgody konsumenta na takie rozwiązanie) sprawia, że umowa nie może być wykonywana, co musi skutkować jej upadkiem. • Obecnie w orzecznictwie nie budzi najmniejszych wątpliwości, że kredyty denominowane i indeksowane do kursu waluty obcej są kredytami w walucie polskiej. • Mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia mu swobodę (wręcz dowolność), jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, a klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną banku, jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • Uchwała ta jest przekonująca, a przede wszystkim powinna spełnić rolę ujednolicenia orzecznictwa sądowego w poruszanych tu kwestiach.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytowych indeksowanych do waluty obcej z powodu klauzul abuzywnych, zgodnie z najnowszym orzecznictwem Sądu Najwyższego (III CZP 25/22), oraz zasady przedawnienia roszczeń restytucyjnych w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej uchwale Sądu Najwyższego, która ujednoliciła orzecznictwo w sprawach kredytów indeksowanych. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze i konstrukcji umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów indeksowanych do walut obcych i ich potencjalnej nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt w euro okazał się nieważny! Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził zwrot pieniędzy od banku.”
Dane finansowe
zwrot nienależnego świadczenia: 15 578,14 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.