I C 459/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd uzgodnił treść księgi wieczystej w zakresie własności gospodarstwa rolnego, wpisując jako współwłaścicieli powódkę i jej męża, uznając, że gospodarstwo nabyte w trakcie małżeństwa wchodzi w skład majątku wspólnego.
Powódka domagała się uzgodnienia treści księgi wieczystej dla gospodarstwa rolnego, twierdząc, że mimo wpisu jej syna jako właściciela, gospodarstwo powinno należeć do niej i jej męża w równych częściach. Sąd ustalił, że gospodarstwo zostało przekazane ojcu powódki w 1991 roku, a następnie przez niego darowane synowi w 2016 roku, już po rozwodzie rodziców. Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, jeśli nabycie nastąpiło w trakcie trwania wspólności majątkowej.
Powódka Z. K. (1) wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej dla nieruchomości rolnej położonej w J. z rzeczywistym stanem prawnym, domagając się wpisania siebie i swojego męża A. K. jako współwłaścicieli w miejsce ich syna M. K. Sąd ustalił, że Z. B. i A. K. zawarli związek małżeński w 1991 roku. W tym samym roku A. K. otrzymał od swojej matki R. K. gospodarstwo rolne o powierzchni 15,10 ha w trybie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Od tego momentu małżonkowie zamieszkali w gospodarstwie i wspólnie pracowali. Powódka była ubezpieczona w KRUS i pracowała w gospodarstwie. Małżeństwo Z. i A. K. zostało rozwiązane przez rozwód w 2014 roku. W 2016 roku A. K. darował gospodarstwo swojemu synowi M. K. Sąd, opierając się na uchwałach Sądu Najwyższego (III CZP 59/05 i III CZP 68/12), uznał, że gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, jeśli nabycie nastąpiło w trakcie trwania wspólności majątkowej. Sąd stwierdził, że umowa darowizny między A. K. a M. K. miała miejsce po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, co pozwoliło A. K. na skuteczne przeniesienie przysługującego mu udziału we własności. W związku z tym sąd uzgodnił treść księgi wieczystej w ten sposób, że wpisał M. K. do ½ części oraz Z. K. (1) do ½ części, oddalając powództwo w pozostałej części. Koszty postępowania zostały zniesione wzajemnie, a pozwanego obciążono częściowo opłatą od pozwu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, jeśli nabycie nastąpiło w trakcie trwania wspólności majątkowej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwałach Sądu Najwyższego, które stwierdzają, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego jest umową nazwaną o swoistym charakterze, a przepisy kodeksu cywilnego i rodzinnego dotyczące darowizny nie mają do niej zastosowania. Skoro przepisy kodeksu rodzinnego przesądzają o przynależności składnika majątkowego nabytego w trakcie trwania wspólności do majątku wspólnego, dotyczy to również nabycia gospodarstwa rolnego w drodze umowy przekazania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uzgodnienie treści księgi wieczystej w części i oddalenie powództwa w pozostałej części
Strona wygrywająca
Z. K. (1) (częściowo), M. K. (częściowo)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. K. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| M. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Podstawa do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
k.r.o. art. 31-33
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące wspólności majątkowej małżeńskiej, w brzmieniu obowiązującym w dniu 24 września 1991r.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Ustawa, na podstawie której nastąpiło przekazanie gospodarstwa rolnego.
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Ustawa, na podstawie której nastąpiło przekazanie gospodarstwa rolnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gospodarstwo rolne nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, nawet jeśli zostało przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Umowa darowizny gospodarstwa rolnego przez jednego z małżonków na rzecz syna po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego jest skuteczna w zakresie przysługującego mu udziału.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował, że gospodarstwo zostało mu darowane przez ojca i jest jego wyłączną własnością.
Godne uwagi sformułowania
gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin następcy pozostającemu w ustroju wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego jest umową nazwaną o swoistym charakterze, unormowaną poza kodeksem cywilnym , której celem nie jest obdarowanie następcy, lecz uzyskanie świadczenia od państwa.
Skład orzekający
Hanna Woźniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wspólności majątkowej małżeńskiej w kontekście nabywania gospodarstw rolnych na podstawie przepisów szczególnych oraz skutków prawnych umów darowizny po rozwodzie."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego i dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekazaniem gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawa rodzinnego i rzeczowego w kontekście gospodarstwa rolnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach, a także dla osób z podobnymi problemami rodzinnymi i majątkowymi.
“Czy gospodarstwo rolne nabyte przez męża wchodzi w skład majątku wspólnego po rozwodzie? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: I C 459/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2017 r. Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Hanna Woźniak Protokolant: sekr. sądowy Jagoda Mazur po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. w Wąbrzeźnie sprawy z powództwa Z. K. (1) przeciwko M. K. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym 1. uzgadnia treść księgi wieczystej o numerze (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. dla nieruchomości położonej w J. o pow. 15,10.00 ha z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale drugim tej księgi w miejsce wpisu „ M. K. syn A. i Z. P. (...) ” nakazuje wpisać: „ M. K. syn A. i Z. P. (...) do ½ (jednej drugiej) części oraz Z. K. (1) córka J. i B. P. (...) do ½ (jednej drugiej) części”, 2. w pozostałej części powództwo oddala, 3. znosi koszty postępowania między stronami wzajemnie, 4. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w W. kwotę 200(dwustu) złotych tytułem części opłaty od pozwu, od której uiszczenia zwolniona była powódka. SSR Hanna Woźniak Sygn. akt I C 459/16 UZASADNIENIE Z. K. (1) złożyła pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej o numerze (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. dla nieruchomości o pow.15,10.00 ha położonej w J. z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II jako właścicieli jej i jej męża A. K. w miejsce wpisu ich syna M. K. . Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd ustalił, co następuje: Z. B. i A. K. zawarli związek małżeński w dniu 20 kwietnia 1991 roku (bezsporne). Umową z dnia 24 września 1991r. zawartą w Państwowym Biurze Notarialnym w T. Oddział w W. rep. A nr (...) R. K. przeniosła nieodpłatnie własność i posiadanie gospodarstwa rolnego położonego w J. o pow. 15,10.00 ha na swojego syna A. K. . Umowa została zawarta w trybie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników . W trybie tej ustawy od dnia 30 września 1991r. Z. K. (2) przyznano emeryturę rolniczą (dowód: umowa – k.54, decyzja – k.83-84). Od dnia następnego po ślubie małżonkowie zamieszkali w gospodarstwie (...) . Wkrótce powódka urodziła dziecko. Łącznie w małżeństwie urodziło się troje dzieci. Od 1997r. powódka była ubezpieczona w KRUS-ie. Pomimo opieki nad małymi dziećmi powódka od początku pracowała w gospodarstwie i opiekowała się wspólnie z teściową niepełnosprawnym bratem męża. Finansami gospodarstwa zarządzał A. K. (dowód: zeznania stron – nagranie rozprawy z 07 lutego 2017r. od 00:05:22 do 00:44:17). Małżeństwo Z. M. i A. K. zostało prawomocnie rozwiązane przez rozwód w dniu 05 listopada 2014r. (bezsporne). W dniu 17 lutego 2016r. umową darowizny zawartą w kancelarii notariusza D. R. rep. A nr (...) A. K. przeniósł własność opisanego wyżej gospodarstwa rolnego na swego syna M. K. (dowód: umowa – k.24-25 akt księgi wieczystej (...) ). Sąd zważył, co następuje: Sąd dał wiarę zeznaniom stron gdyż w kwestiach istotnych są one z sobą zbieżne. Sąd również dał wiarę treści dokumentów: aktom notarialnym i decyzji, na których oparł się ustalając stan faktyczny. Dokumenty te zostały sporządzone przez właściwe organy, a ich treść nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela zapatrywania Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale w składzie 7 sędziów z dnia 25 listopada 2005r. III CZP 59/05, potwierdzone następnie w uchwale w składzie 3 sędziów z dnia 28 listopada 2012r. III CZP 68/12 (LEX nr 1230048), iż gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin następcy pozostającemu w ustroju wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Jak słusznie zauważył bowiem Sąd Najwyższy (przywołując jednocześnie bogate wcześniejsze orzecznictwo), umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego jest umową nazwaną o swoistym charakterze, unormowaną poza kodeksem cywilnym , której celem nie jest obdarowanie następcy, lecz uzyskanie świadczenia od państwa. Tym samym nie mają do niej zastosowania, także w drodze analogii, przepisy kodeksu cywilnego oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące darowizny. Skoro zatem krio przesądza przynależność składnika majątkowego nabytego w trakcie trwania wspólności majątkowej przez któregokolwiek z małżonków do wspólności majątkowej małżeńskiej, dotyczy to także nabycia gospodarstwa rolnego w drodze umowy przekazania w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin . W ocenie Sądu, ta sama argumentacja jest jak najbardziej trafna także do umów przekazania gospodarstwa rolnego zawartych na podstawie ustawy późniejszej, gdyż cele tej ustawy były tożsame z celami ustawy z 1982r. Ponieważ umowa darowizny między A. K. a M. K. miała miejsce po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego Z. i A. K. , A. K. mógł skutecznie przenieść na syna udział we własności gospodarstwa rolnego, który mu przysługiwał. W tej sytuacji uzgodnieniu podlega jedynie wpis dotyczący własności ½ części gospodarstwa rolnego, co znalazło wyraz w pkt. 1 i 2 wyroku, a podstawą rozstrzygnięcia jest art.10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1007) w zw. z art.31-33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w brzmieniu obowiązującym w dniu 24 września 1991r.. O kosztach sąd orzekł w myśl art.100 kpc , uznając że sytuacja materialna zarówno powódki jak i pozwanego oraz wygranie przez każdą ze stron sprawy w 50% uzasadniają wzajemne zniesienie między stronami kosztów procesu, a obciążenie pozwanego nieuiszczonymi przez powódkę kosztami sądowymi jedynie do wysokości 200 zł. SSR Hanna Woźniak ZARZĄDZENIE 1. (...) , 2. (...) Sędzia:
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI