I C 459/16

Sąd Rejonowy w WąbrzeźnieWąbrzeźno2017-05-12
SAOSnieruchomościprawo rzeczoweWysokarejonowy
nieruchomościksięgi wieczystewspólność majątkowagospodarstwo rolneprzekazanie gospodarstwadarowiznarozwódprawo rodzinneprawo rzeczowe

Sąd uzgodnił treść księgi wieczystej w zakresie własności gospodarstwa rolnego, wpisując jako współwłaścicieli powódkę i jej męża, uznając, że gospodarstwo nabyte w trakcie małżeństwa wchodzi w skład majątku wspólnego.

Powódka domagała się uzgodnienia treści księgi wieczystej dla gospodarstwa rolnego, twierdząc, że mimo wpisu jej syna jako właściciela, gospodarstwo powinno należeć do niej i jej męża w równych częściach. Sąd ustalił, że gospodarstwo zostało przekazane ojcu powódki w 1991 roku, a następnie przez niego darowane synowi w 2016 roku, już po rozwodzie rodziców. Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, jeśli nabycie nastąpiło w trakcie trwania wspólności majątkowej.

Powódka Z. K. (1) wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej dla nieruchomości rolnej położonej w J. z rzeczywistym stanem prawnym, domagając się wpisania siebie i swojego męża A. K. jako współwłaścicieli w miejsce ich syna M. K. Sąd ustalił, że Z. B. i A. K. zawarli związek małżeński w 1991 roku. W tym samym roku A. K. otrzymał od swojej matki R. K. gospodarstwo rolne o powierzchni 15,10 ha w trybie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Od tego momentu małżonkowie zamieszkali w gospodarstwie i wspólnie pracowali. Powódka była ubezpieczona w KRUS i pracowała w gospodarstwie. Małżeństwo Z. i A. K. zostało rozwiązane przez rozwód w 2014 roku. W 2016 roku A. K. darował gospodarstwo swojemu synowi M. K. Sąd, opierając się na uchwałach Sądu Najwyższego (III CZP 59/05 i III CZP 68/12), uznał, że gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, jeśli nabycie nastąpiło w trakcie trwania wspólności majątkowej. Sąd stwierdził, że umowa darowizny między A. K. a M. K. miała miejsce po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, co pozwoliło A. K. na skuteczne przeniesienie przysługującego mu udziału we własności. W związku z tym sąd uzgodnił treść księgi wieczystej w ten sposób, że wpisał M. K. do ½ części oraz Z. K. (1) do ½ części, oddalając powództwo w pozostałej części. Koszty postępowania zostały zniesione wzajemnie, a pozwanego obciążono częściowo opłatą od pozwu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, jeśli nabycie nastąpiło w trakcie trwania wspólności majątkowej.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwałach Sądu Najwyższego, które stwierdzają, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego jest umową nazwaną o swoistym charakterze, a przepisy kodeksu cywilnego i rodzinnego dotyczące darowizny nie mają do niej zastosowania. Skoro przepisy kodeksu rodzinnego przesądzają o przynależności składnika majątkowego nabytego w trakcie trwania wspólności do majątku wspólnego, dotyczy to również nabycia gospodarstwa rolnego w drodze umowy przekazania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uzgodnienie treści księgi wieczystej w części i oddalenie powództwa w pozostałej części

Strona wygrywająca

Z. K. (1) (częściowo), M. K. (częściowo)

Strony

NazwaTypRola
Z. K. (1)osoba_fizycznapowódka
M. K.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (4)

Główne

u.k.w.h. art. 10

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Podstawa do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

k.r.o. art. 31-33

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przepisy dotyczące wspólności majątkowej małżeńskiej, w brzmieniu obowiązującym w dniu 24 września 1991r.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin

Ustawa, na podstawie której nastąpiło przekazanie gospodarstwa rolnego.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Ustawa, na podstawie której nastąpiło przekazanie gospodarstwa rolnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gospodarstwo rolne nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, nawet jeśli zostało przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Umowa darowizny gospodarstwa rolnego przez jednego z małżonków na rzecz syna po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego jest skuteczna w zakresie przysługującego mu udziału.

Odrzucone argumenty

Pozwany argumentował, że gospodarstwo zostało mu darowane przez ojca i jest jego wyłączną własnością.

Godne uwagi sformułowania

gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin następcy pozostającemu w ustroju wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego jest umową nazwaną o swoistym charakterze, unormowaną poza kodeksem cywilnym , której celem nie jest obdarowanie następcy, lecz uzyskanie świadczenia od państwa.

Skład orzekający

Hanna Woźniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wspólności majątkowej małżeńskiej w kontekście nabywania gospodarstw rolnych na podstawie przepisów szczególnych oraz skutków prawnych umów darowizny po rozwodzie."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego i dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekazaniem gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawa rodzinnego i rzeczowego w kontekście gospodarstwa rolnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach, a także dla osób z podobnymi problemami rodzinnymi i majątkowymi.

Czy gospodarstwo rolne nabyte przez męża wchodzi w skład majątku wspólnego po rozwodzie? Sąd wyjaśnia.

0

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: I C 459/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2017 r. Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Hanna Woźniak Protokolant: sekr. sądowy Jagoda Mazur po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. w Wąbrzeźnie sprawy z powództwa Z. K. (1) przeciwko M. K. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym 1. uzgadnia treść księgi wieczystej o numerze (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. dla nieruchomości położonej w J. o pow. 15,10.00 ha z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale drugim tej księgi w miejsce wpisu „ M. K. syn A. i Z. P. (...) ” nakazuje wpisać: „ M. K. syn A. i Z. P. (...) do ½ (jednej drugiej) części oraz Z. K. (1) córka J. i B. P. (...) do ½ (jednej drugiej) części”, 2. w pozostałej części powództwo oddala, 3. znosi koszty postępowania między stronami wzajemnie, 4. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w W. kwotę 200(dwustu) złotych tytułem części opłaty od pozwu, od której uiszczenia zwolniona była powódka. SSR Hanna Woźniak Sygn. akt I C 459/16 UZASADNIENIE Z. K. (1) złożyła pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej o numerze (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. dla nieruchomości o pow.15,10.00 ha położonej w J. z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II jako właścicieli jej i jej męża A. K. w miejsce wpisu ich syna M. K. . Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd ustalił, co następuje: Z. B. i A. K. zawarli związek małżeński w dniu 20 kwietnia 1991 roku (bezsporne). Umową z dnia 24 września 1991r. zawartą w Państwowym Biurze Notarialnym w T. Oddział w W. rep. A nr (...) R. K. przeniosła nieodpłatnie własność i posiadanie gospodarstwa rolnego położonego w J. o pow. 15,10.00 ha na swojego syna A. K. . Umowa została zawarta w trybie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników . W trybie tej ustawy od dnia 30 września 1991r. Z. K. (2) przyznano emeryturę rolniczą (dowód: umowa – k.54, decyzja – k.83-84). Od dnia następnego po ślubie małżonkowie zamieszkali w gospodarstwie (...) . Wkrótce powódka urodziła dziecko. Łącznie w małżeństwie urodziło się troje dzieci. Od 1997r. powódka była ubezpieczona w KRUS-ie. Pomimo opieki nad małymi dziećmi powódka od początku pracowała w gospodarstwie i opiekowała się wspólnie z teściową niepełnosprawnym bratem męża. Finansami gospodarstwa zarządzał A. K. (dowód: zeznania stron – nagranie rozprawy z 07 lutego 2017r. od 00:05:22 do 00:44:17). Małżeństwo Z. M. i A. K. zostało prawomocnie rozwiązane przez rozwód w dniu 05 listopada 2014r. (bezsporne). W dniu 17 lutego 2016r. umową darowizny zawartą w kancelarii notariusza D. R. rep. A nr (...) A. K. przeniósł własność opisanego wyżej gospodarstwa rolnego na swego syna M. K. (dowód: umowa – k.24-25 akt księgi wieczystej (...) ). Sąd zważył, co następuje: Sąd dał wiarę zeznaniom stron gdyż w kwestiach istotnych są one z sobą zbieżne. Sąd również dał wiarę treści dokumentów: aktom notarialnym i decyzji, na których oparł się ustalając stan faktyczny. Dokumenty te zostały sporządzone przez właściwe organy, a ich treść nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela zapatrywania Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale w składzie 7 sędziów z dnia 25 listopada 2005r. III CZP 59/05, potwierdzone następnie w uchwale w składzie 3 sędziów z dnia 28 listopada 2012r. III CZP 68/12 (LEX nr 1230048), iż gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin następcy pozostającemu w ustroju wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Jak słusznie zauważył bowiem Sąd Najwyższy (przywołując jednocześnie bogate wcześniejsze orzecznictwo), umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego jest umową nazwaną o swoistym charakterze, unormowaną poza kodeksem cywilnym , której celem nie jest obdarowanie następcy, lecz uzyskanie świadczenia od państwa. Tym samym nie mają do niej zastosowania, także w drodze analogii, przepisy kodeksu cywilnego oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące darowizny. Skoro zatem krio przesądza przynależność składnika majątkowego nabytego w trakcie trwania wspólności majątkowej przez któregokolwiek z małżonków do wspólności majątkowej małżeńskiej, dotyczy to także nabycia gospodarstwa rolnego w drodze umowy przekazania w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin . W ocenie Sądu, ta sama argumentacja jest jak najbardziej trafna także do umów przekazania gospodarstwa rolnego zawartych na podstawie ustawy późniejszej, gdyż cele tej ustawy były tożsame z celami ustawy z 1982r. Ponieważ umowa darowizny między A. K. a M. K. miała miejsce po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego Z. i A. K. , A. K. mógł skutecznie przenieść na syna udział we własności gospodarstwa rolnego, który mu przysługiwał. W tej sytuacji uzgodnieniu podlega jedynie wpis dotyczący własności ½ części gospodarstwa rolnego, co znalazło wyraz w pkt. 1 i 2 wyroku, a podstawą rozstrzygnięcia jest art.10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1007) w zw. z art.31-33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w brzmieniu obowiązującym w dniu 24 września 1991r.. O kosztach sąd orzekł w myśl art.100 kpc , uznając że sytuacja materialna zarówno powódki jak i pozwanego oraz wygranie przez każdą ze stron sprawy w 50% uzasadniają wzajemne zniesienie między stronami kosztów procesu, a obciążenie pozwanego nieuiszczonymi przez powódkę kosztami sądowymi jedynie do wysokości 200 zł. SSR Hanna Woźniak ZARZĄDZENIE 1. (...) , 2. (...) Sędzia:

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI