I C 455/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. N. wniosła przeciwko (...) Bankowi S.A. pozew o ustalenie wysokości zadłużenia z tytułu umowy kredytu zabezpieczonego na nieruchomości, a ewentualnie o ustalenie nieistnienia zobowiązania w kwocie 44 444,44 zł tytułem składki ubezpieczenia na życie. Argumentowała, że bank zawyżył jej zadłużenie, wliczając koszty procesu, które bank przegrał, oraz kwotę składki ubezpieczeniowej, która nie była przewidziana w decyzji kredytowej i nie została jej faktycznie wypłacona. Bank wniósł o oddalenie powództwa, twierdząc, że kwota ubezpieczenia została wypłacona na rachunek powódki i stanowiła koszt kredytu. Sąd Rejonowy w Gdyni oddalił główne powództwo o ustalenie zadłużenia, wskazując na brak precyzyjnego określenia daty, na którą miałoby zostać ustalone saldo. Uwzględnił natomiast częściowo powództwo ewentualne, ustalając, że powódka nie jest zobowiązana do zapłaty kwoty 22 444,45 zł tytułem składki ubezpieczenia na życie. Sąd uznał, że choć powódka miała świadomość obowiązku zapłaty składki, to jej pobranie w pełnej wysokości było bezpodstawne. Bank wypłacił bowiem tylko 220 000 zł z kredytu 444 444,44 zł, a powódka musiała z własnych środków pokryć brakującą część inwestycji. W tej sytuacji, zakres zabezpieczenia w postaci ubezpieczenia na życie był nieproporcjonalny do faktycznego zaangażowania finansowego banku, co stanowiło naruszenie zasad współżycia społecznego i prowadziło do nieważności postanowień umownych w tym zakresie. Sąd obliczył proporcjonalnie należną składkę, stwierdzając nadpłatę w wysokości 22 444,45 zł. O kosztach postępowania orzeczono stosunkowo, zasądzając od powódki na rzecz banku kwotę 1300 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie zasad współżycia społecznego i nadużycie prawa przez bank w kontekście naliczania składek ubezpieczeniowych przy kredytach, gdy bank nie wypłacił pełnej kwoty kredytu.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy bank nie wypłacił pełnej kwoty kredytu, a zakres zabezpieczenia był nieproporcjonalny. Wymaga analizy konkretnych zapisów umowy i okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy powódka ma interes prawny w ustaleniu wysokości zadłużenia z tytułu umowy kredytu, gdy bank kwestionuje jej wysokość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powódka wykazała interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego co do obowiązku zapłaty 44 444,44 zł z tytułu składki ubezpieczenia na życie, gdyż istniał spór co do wysokości zadłużenia i groźba ponownego dochodzenia zapłaty przez bank.
Uzasadnienie
Istnienie sporu między stronami co do wysokości zadłużenia oraz groźba ponownego postępowania sądowego uzasadniają interes prawny w ustaleniu nieistnienia zobowiązania w konkretnej kwocie.
Czy bank mógł naliczyć i pobrać pełną składkę ubezpieczenia na życie w sytuacji, gdy wypłacił tylko część kredytu, a zakres zabezpieczenia był nieproporcjonalny do faktycznego zaangażowania finansowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pobranie pełnej składki ubezpieczeniowej w sytuacji istotnego zmniejszenia ryzyka i niewykonania przez bank zobowiązania w całości należało uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i prowadzące do nieważności postanowień umownych w tym zakresie.
Uzasadnienie
Naruszenie proporcji między obowiązkami dłużnika a interesem wierzyciela, wynikające z nieproporcjonalnego zabezpieczenia w stosunku do faktycznie wypłaconego kapitału kredytu, uzasadnia uznanie postanowień umownych za nieważne w części dotyczącej zawyżonej składki.
Czy powódka miała świadomość i zgodziła się na naliczenie składki ubezpieczeniowej?
Odpowiedź sądu
Tak, powódka miała świadomość obowiązku zapłaty składki i zgodziła się na jej pobranie przez ubezpieczyciela, co potwierdzają złożona deklaracja ubezpieczeniowa i dyspozycja zapłaty.
Uzasadnienie
Zeznania powódki oraz złożone dokumenty potwierdzają, że była ona poinformowana o obowiązku zapłaty składki i wyraziła na to zgodę.
Czy bank mógł doliczyć koszty procesu z przegranego postępowania do zadłużenia z tytułu kredytu?
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie doliczył kosztów procesu do zadłużenia z tytułu kredytu.
Uzasadnienie
Historia rachunku bankowego nie wykazała doliczenia kosztów procesu do kapitału kredytu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Bank Spółka Akcyjna | spółka | pozwana |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część czynności prawnej, pozostałe części czynności pozostają w mocy, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów doznaje ograniczenia, jeżeli jej treść lub cel sprzeciwia się właściwości (naturze) stosunku prawnego, ustawie bądź zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wydając wyrok, sąd bierze za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w których może być przyznana refundacja kosztów procesu, sąd zasądzi od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewypłacenie przez bank pełnej kwoty kredytu. • Nieproporcjonalność zabezpieczenia (składki ubezpieczeniowej) do faktycznie wypłaconego kapitału. • Naruszenie zasad współżycia społecznego przez pobranie pełnej składki ubezpieczeniowej. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia zobowiązania z tytułu składki ubezpieczeniowej.
Odrzucone argumenty
Naliczanie kosztów procesu przez bank do zadłużenia kredytowego. • Ustalenie zadłużenia na konkretną datę w powództwie głównym. • Brak świadomości powódki co do obowiązku zapłaty składki ubezpieczeniowej.
Godne uwagi sformułowania
nadużycie prawa podmiotowego • sprzeczne z zasadami współżycia społecznego • istotne naruszenie proporcji między obowiązkami dłużnika, a potrzebą ochrony uzasadnionego interesu wierzyciela • nadmierne lub zbyteczne zabezpieczenie wierzytelności może być przyczyną stwierdzenia nieważności umowy
Skład orzekający
Mateusz Berent
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasad współżycia społecznego i nadużycie prawa przez bank w kontekście naliczania składek ubezpieczeniowych przy kredytach, gdy bank nie wypłacił pełnej kwoty kredytu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy bank nie wypłacił pełnej kwoty kredytu, a zakres zabezpieczenia był nieproporcjonalny. Wymaga analizy konkretnych zapisów umowy i okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak banki mogą nadużywać swojej pozycji, a konsumenci mogą bronić się przed nieuczciwymi praktykami, nawet jeśli początkowo zgodzili się na pewne warunki.
“Bank wypłacił tylko połowę kredytu, a chciał pełną składkę ubezpieczeniową? Sąd stanął po stronie konsumenta!”
Dane finansowe
WPS: 44 444,44 PLN
ustalenie nieistnienia zobowiązania: 22 444,45 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.