I C 449/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd utrzymał w mocy nakaz zapłaty zasądzający od pozwanych zwrot zadatku w wysokości 125 000 zł, oddalając zarzuty pozwanych o zatrzymanie zadatku.
Powodowie domagali się zwrotu zadatku w wysokości 125 000 zł, wpłaconego na poczet umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości, która została rozwiązana porozumieniem stron. Pozwani argumentowali, że zadatek powinien zostać zatrzymany zgodnie z art. 394 k.c. Sąd, analizując treść porozumienia o rozwiązaniu umowy, uznał, że pozwani zobowiązali się do zwrotu zadatku, a późniejsze uzyskanie decyzji o podziale nieruchomości nie zmieniało tego zobowiązania. W konsekwencji, sąd utrzymał w mocy nakaz zapłaty.
Sprawa dotyczyła żądania zwrotu zadatku w łącznej kwocie 125 000 zł, wpłaconego przez powodów na poczet umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości. Umowa ta została ostatecznie rozwiązana na mocy porozumienia z dnia 31 grudnia 2021 r., z uwagi na brak uzyskania przez pozwanych (sprzedających) prawomocnej decyzji dotyczącej podziału nieruchomości. W porozumieniu tym pozwani oświadczyli, że otrzymali zadatki i zobowiązali się do ich zwrotu w pełnej wysokości do dnia 30 czerwca 2022 r. Pozwani wnieśli zarzuty od nakazu zapłaty, twierdząc, że zadatek powinien zostać zatrzymany zgodnie z art. 394 k.c., ponieważ mieli uzyskać decyzję o podziale nieruchomości przed 31 czerwca 2022 r., co nastąpiło w styczniu 2022 r., a następnie powodowie zrezygnowali z zawarcia umowy przyrzeczonej. Sąd Okręgowy, analizując stan faktyczny i prawny, ustalił, że kluczowe jest porozumienie z dnia 31 grudnia 2021 r., które rozwiązało umowę przedwstępną i zobowiązało pozwanych do zwrotu zadatku. Sąd podkreślił, że zapis o możliwości wcześniejszego aktu notarialnego w przypadku uzyskania decyzji o podziale nieruchomości przed 31 czerwca 2022 r. nie stanowił źródła zobowiązania powodów do zawarcia umowy przyrzeczonej, zwłaszcza w kontekście oświadczenia sprzedających o braku roszczeń w związku z niedojściem do skutku umowy przyrzeczonej. Ponadto, sąd odwołał się do art. 394 § 3 k.c., zgodnie z którym w razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony. W związku z tym, sąd uznał zarzuty pozwanych za niezasadne i utrzymał w mocy nakaz zapłaty, zasądzając od pozwanych na rzecz powodów kwotę 125 000 zł wraz z odsetkami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli porozumienie o rozwiązaniu umowy wyraźnie zobowiązuje sprzedającego do zwrotu zadatku, a strony nie mają względem siebie dalszych roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że porozumienie o rozwiązaniu umowy przedwstępnej, które zawierało zobowiązanie do zwrotu zadatku, ma pierwszeństwo przed ogólną regulacją art. 394 k.c. Zapis o możliwości wcześniejszego aktu notarialnego nie tworzył zobowiązania powodów do zawarcia umowy przyrzeczonej, a oświadczenie sprzedających o braku roszczeń potwierdzało wolę rozliczenia się poprzez zwrot zadatku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymanie w mocy nakazu zapłaty
Strona wygrywająca
powodowie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| M. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 394 § § 3
Kodeks cywilny
W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 2
Kodeks cywilny
Podstawa orzeczenia o odsetkach ustawowych za opóźnienie od dnia następującego po terminie zwrotu zadatku.
k.p.c. art. 496
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa utrzymania w mocy nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym po rozpoznaniu zarzutów pozwanych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 2 pkt 6 i § 3 ust.2
Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Porozumienie o rozwiązaniu umowy przedwstępnej zobowiązuje sprzedających do zwrotu zadatku. Zapis o możliwości wcześniejszego zawarcia umowy przyrzeczonej nie tworzy zobowiązania dla kupujących. Sprzedający oświadczyli brak dalszych roszczeń w związku z niedojściem do skutku umowy przyrzeczonej.
Odrzucone argumenty
Pozwani mieli prawo zatrzymać zadatek zgodnie z art. 394 k.c. z uwagi na rezygnację powodów z zawarcia umowy przyrzeczonej po uzyskaniu decyzji o podziale nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Mocą przedmiotowego porozumienia pozwani oświadczyli, że otrzymali od powodów dwa zadatki w łącznej kwocie 125.000 zł i zobowiązali się do ich zwrotu w pełnej wysokości... W porozumieniu znalazł się także zapis, że w przypadku uzyskania decyzji dotyczącej podziału nieruchomości przed 31 czerwca 2022r. strony uzgadniają możliwość dokonania wcześniejszego aktu notarialnego. Powyższy zapis nie stanowi jakiegokolwiek źródła zobowiązania powodów, gdyż umowa przedwstępna uległa rozwiązaniu z dniem 31 grudnia 2021r., zaś w § 3 ust. 1 porozumienia pozwani (sprzedający) oświadczyli, że nie mają względem powodów (kupujących) żadnych roszczeń w związku z umową przedwstępną i niedojściem do skutku umowy przyrzeczonej.
Skład orzekający
Katarzyna Banko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych porozumienia o rozwiązaniu umowy przedwstępnej, w szczególności w zakresie zwrotu zadatku i pierwszeństwa postanowień porozumienia nad ogólnymi przepisami kodeksu cywilnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozwiązania umowy przedwstępnej na mocy porozumienia, które zawierało wyraźne postanowienia dotyczące zwrotu zadatku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne znaczenie precyzyjnego formułowania porozumień o rozwiązaniu umów, zwłaszcza w kontekście zwrotu zadatku. Pokazuje, jak konkretne ustalenia stron mogą modyfikować ogólne zasady prawa.
“Czy porozumienie o rozwiązaniu umowy przedwstępnej może zmienić zasady zwrotu zadatku?”
Dane finansowe
WPS: 125 000 PLN
zwrot zadatku: 125 000 PLN
koszty zastępstwa procesowego: 1800 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyS ygn. akt: I C 449/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2023 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Katarzyna Banko Protokolant: stażysta Karolina Kot po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2023 roku w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa R. K. , M. K. przeciwko M. J. , E. J. o zapłatę w przedmiocie zarzutów pozwanych od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 11 października 2022 roku sygn. akt I Nc 165/22 utrzymuje w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 11 października 2022 roku, sygn. akt I Nc 165/22 ; tytułem kosztów zastępstwa procesowego, ponad kwotę zasądzoną nakazem zapłaty, zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powodów solidarnie kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono. SSO Katarzyna Banko Sygn. akt I C 449/23 UZASADNIENIE Powodowie R. K. i M. K. domagali się orzeczenia nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, że pozwani E. J. i M. J. mają zapłacić na ich rzecz solidarnie kwotę 125.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 1 lipca 2022r. Nadto wnieśli o zasądzenie od pozwanych solidarnie na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powyższego żądania powodowie podali, że w dniu 28 lipca 2021r. zawarli z pozwanymi przedwstępną umowę kupna – sprzedaży, której przedmiotem było zobowiązanie stron do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w miejscowości W. , na którą składają się działki o numerach (...) , dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadzi księgę wieczystą nr KW (...) . W dniu zawarcia umowy powodowie uiścili na rzecz pozwanych zadatek w wysokości 25.000 zł na poczet ceny ustalonej tytułem nabycia przedmiotowej nieruchomości. Następnie w dniu 18 sierpnia 2021r. strony zawarły aneks do ww. umowy przedwstępnej, mocą której powodowie zobowiązani byli do uiszczenia na rzecz pozwanych kolejnego zadatku w kwocie 100.000 zł przelewem na wskazany w aneksie nr rachunku bankowego pozwanych w terminie do dnia 25 sierpnia 2021r. Powyższe również zostało uczynione przez powodów. Następnie porozumieniem z dnia 31 grudnia 2021r. strony rozwiązały umowę przedwstępną, a to z uwagi na brak uzyskania przez pozwanych prawomocnej decyzji dotyczącej podziału nieruchomości, jak również błędne wskazanie przez pozwanych, iż przedmiotowa nieruchomość jest nieruchomością budowlaną, spełniającą wszelkie wymogi do skutecznego ubiegania się i otrzymania decyzji pozwolenia na budowę, tj. w szczególności posiada drogę dojazdową od strony ul. (...) . Mocą przedmiotowego porozumienia pozwani oświadczyli, że otrzymali od powodów dwa zadatki w łącznej kwocie 125.000 zł i zobowiązali się do ich zwrotu w pełnej wysokości, tj. w łącznej kwocie 125.000 zł najpóźniej do dnia 30 czerwca 2022r. przelewem, na rachunek bankowy powodów wskazany w treści porozumienia. Pomimo upływu terminu zapłaty pozwani nie wykonali swoich zobowiązań wynikających z porozumienia, gdyż zadatki nie zostały zwrócone. Pismem z dnia 7 lipca 2022r. pozwani zostali wezwani do zapłaty kwoty 125.000 zł, jednakże wezwanie nie przyniosło zamierzonego rezultatu. Sąd Okręgowy w Gliwicach nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 11 października 2022r. orzekł, że pozwani M. J. i E. J. solidarnie mają zapłacić powodom solidarnie kwotę 125.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lipca 2022r. Nadto Sąd orzekł o kosztach postępowania. Pozwani E. J. i M. J. wnieśli zarzuty od powyższego nakazu zapłaty podając, że zaskarżają wydany nakaz w całości i wnoszą o jego uchylenie oraz oddalenie powództwa. W uzasadnieniu powyższych zarzutów podano, że § 4 pkt 5 porozumienia sprzedający mieli uzyskać decyzje podziału nieruchomości i w przypadku jej uzyskania przed 31 czerwca 2022r. uzgodniona została możliwość dokonania wcześniejszego aktu notarialnego. Sprzedający wywiązali się ze swojego zobowiązania, gdyż już 18 stycznia 2022r. wydana została decyzja Wójta Gminy W. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości. Po wypełnieniu tych czynności, zgodnie z umową i porozumieniem powodowie mieli podpisać umowę kupna nieruchomości przed notariuszem, jednakże z tego zrezygnowali, mimo uzyskania przez pozwanych wymaganych dokumentów. Ponieważ powodowie zrezygnowali z zawarcia umowy przed notariuszem zgodnie z art. 394 k.c. zadatek zatrzymują pozwani. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 28 lipca 2021r. strony zawarły przedwstępną umowę kupna – sprzedaży, której przedmiotem było zobowiązanie stron do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w miejscowości W. , na którą składają się działki o numerach (...) , dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadzi księgę wieczystą nr KW (...) . W dniu zawarcia umowy powodowie uiścili na rzecz pozwanych zadatek w wysokości 25.000 zł na poczet ceny ustalonej tytułem nabycia przedmiotowej nieruchomości. Strony postanowiły, że umowa kupna – sprzedaży zostanie zawarta do dnia 31 grudnia 2021r. dowód: umowa kupna – sprzedaży z dnia 28 lipca 2021r. k. 10 – 11 Następnie w dniu 18 sierpnia 2021r. strony zawarły aneks do ww. umowy przedwstępnej, mocą której powodowie zobowiązani byli do uiszczenia na rzecz pozwanych kolejnego zadatku w kwocie 100.000 zł przelewem na wskazany w aneksie nr rachunku bankowego pozwanych w terminie do dnia 25 sierpnia 2021r. Powyższe również zostało uczynione przez powodów. dowód: aneks do umowy kupna – sprzedaży z dnia 18 sierpnia 2021r. k. 16 - 17, potwierdzenie dokonania przelewu z dnia 24 sierpnia 2021r. k. 18 Porozumieniem z dnia 31 grudnia 2021r. strony rozwiązały umowę przedwstępną, a to z uwagi na brak uzyskania przez pozwanych prawomocnej decyzji dotyczącej podziału nieruchomości. Umowa przedwstępna uległa rozwiązaniu z dniem podpisania porozumienia. Sprzedający oświadczyli, że nie mają względem kupującego żadnych roszczeń w związku z umową przedwstępną i niedojęciem do skutku umowy przyrzeczonej. Mocą przedmiotowego porozumienia pozwani oświadczyli, że otrzymali od powodów dwa zadatki w łącznej kwocie 125.000 zł i zobowiązali się do ich zwrotu w pełnej wysokości, tj. w łącznej kwocie 125.000 zł najpóźniej do dnia 30 czerwca 2022r. przelewem, na rachunek bankowy powodów. W porozumieniu znalazł się także zapis, że w przypadku uzyskania decyzji dotyczącej podziału nieruchomości przed 31 czerwcem 2022r. strony uzgadniają możliwość dokonania wcześniejszego aktu notarialnego. dowód: porozumienie k. 19 -20 Kwota 125.000 zł nie została zwrócona powodom i w związku z powyższym powodowie pismem z dnia 7 lipca 2022r. wezwali pozwanych o zwrot powyższej kwoty. dowód: wezwanie z dnia 7 lipca 2022r. k. 21 Powyższe okoliczności faktyczne Sąd ustalił w oparciu o spójne i w pełni przekonujące wskazane wyżej dowody, w szczególności dokumenty, które w ocenie Sądu były w pełni wiarygodne. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Bezspornym w sprawie było, że w dniu 28 lipca 2021r. strony zawarły przedwstępną umowę kupna – sprzedaży, której przedmiotem było zobowiązanie stron do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w miejscowości W. za cenę 480.000 zł. Strony postanowiły, że umowa kupna – sprzedaży zostanie zawarta do dnia 31 grudnia 2021r. W dniu zawarcia umowy powodowie uiścili na rzecz pozwanych zadatek w wysokości 25.000 zł na poczet ceny ustalonej tytułem nabycia przedmiotowej nieruchomości. Następnie w dniu 18 sierpnia 2021r. strony zawarły aneks do ww. umowy przedwstępnej, mocą której powodowie zobowiązani byli do uiszczenia na rzecz pozwanych kolejnego zadatku w kwocie 100.000 zł przelewem na wskazany w aneksie nr rachunku bankowego pozwanych w terminie do dnia 25 sierpnia 2021r. Powyższe również zostało uczynione przez powodów. Do zawarcia umowy sprzedaży w ustalonym terminie, tj. w dniu 31 grudnia 2021r., nie doszło, gdyż pozwani nie dysponowali stosowną decyzją dotyczącą podziału nieruchomości. W związku z powyższym w dniu 31 grudnia 2021r. strony zawarły porozumienie, mocą którego rozwiązały umowę przedwstępną, a to z uwagi na brak uzyskania przez pozwanych prawomocnej decyzji dotyczącej podziału nieruchomości. Umowa przedwstępna uległa rozwiązaniu z dniem podpisania porozumienia. Sprzedający oświadczyli, że nie mają względem kupującego żadnych roszczeń w związku z umową przedwstępną i niedojściem do skutku umowy przyrzeczonej. Mocą przedmiotowego porozumienia pozwani oświadczyli, że otrzymali od powodów dwa zadatki w łącznej kwocie 125.000 zł i zobowiązali się do ich zwrotu w pełnej wysokości, tj. w łącznej kwocie 125.000 zł najpóźniej do dnia 30 czerwca 2022r. przelewem, na rachunek bankowy powodów. Przepis art. 394 § 3 k.c. stanowi, że w razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony. Podstawę prawną roszczenia powodów stanowi zapis zawarty § 3 ust. 3 porozumienia z dnia 31 grudnia 2021r. W porozumieniu znalazł się także zapis, że w przypadku uzyskania decyzji dotyczącej podziału nieruchomości przed 31 czerwcem 2022r. strony uzgadniają możliwość dokonania wcześniejszego aktu notarialnego. Powyższy zapis nie stanowi jakiegokolwiek źródła zobowiązania powodów, gdyż umowa przedwstępna uległa rozwiązaniu z dniem 31 grudnia 2021r., zaś w § 3 ust. 1 porozumienia pozwani (sprzedający) oświadczyli, że nie mają względem powodów (kupujących) żadnych roszczeń w związku z umową przedwstępną i niedojściem do skutku umowy przyrzeczonej. Dodać należy, że decyzja z dnia 18 stycznia 2022r. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości przewidywała ustanowienie drogi dojazdowej, której parametry utrudniały wykonanie przyłączy, jak również uzyskanie pozwolenia na budowę, jednakże powyższe okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż strony w drodze porozumienia z dnia 31 grudnia 2021r. dokonały rozwiązania umowy przedwstępnej i określiły w nim wiążący je sposób rozliczeń. Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie na podstawie art. 394 § 3 k.c. oraz § 3 ust. 3 porozumienia z dnia 31 grudnia 2021r. Sąd zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powodów solidarnie kwotę 125.000 zł. O ustawowych odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 2 k.c. uznając, że skoro zadatek winien był zostać zwrócony do dnia 30 czerwca 2022r. to począwszy od dnia 1 lipca 2022r. pozwani pozostają w stanie opóźnienia. W rozpoznawanej sprawie został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Uznając zarzuty pozwanych za niezasadne Sąd na podstawie art. 496 k.p.c. utrzymał nakaz zapłaty w mocy, zaś o dalszych kosztach zastępstwa procesowego należnych powodom orzekł na podstawie art.98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 3 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Gliwice, dnia 4 grudnia 2023r. SSO Katarzyna Banko .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI