I C 435/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie R. K. i G. K. (1) domagali się ustalenia nieważności umowy o kredyt hipoteczny z dnia 29 kwietnia 2008 roku, zawartej z bankiem w walucie CHF, oraz zasądzenia od banku zwrotu wpłaconych rat. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie umowy i przepisów prawa, uznał umowę za nieważną. Kluczowym argumentem było stwierdzenie, że postanowienia dotyczące mechanizmu ustalania kursu waluty CHF były niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ §1 k.c., ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtowały prawa i obowiązki stron w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy konsumentów. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które traktuje klauzule dotyczące ryzyka walutowego jako klauzule określające główne świadczenie stron, a w tym przypadku sposób ustalania kursu przez bank był nieograniczony i uznaniowy. Bank nie wykazał również, że rzetelnie poinformował konsumentów o ryzyku kursowym i jego konsekwencjach. Sąd podkreślił, że nawet późniejszy aneks przewidujący spłatę w PLN nie niweluje nieuczciwego charakteru pierwotnych warunków, zgodnie z prawem unijnym. W związku z nieważnością umowy, sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot wpłaconych rat w łącznej kwocie 283 209,15 zł (237 342,15 zł dla R. K. i 45 867 zł dla G. K. (1)) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 listopada 2023 roku. Zasądzono również koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul walutowych w kredytach CHF i skutków nieważności umowy, nawet po jej aneksowaniu.
Dotyczy umów zawartych przed zmianami w prawie bankowym i specyficznych okoliczności ustalania kursów przez bank.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule dotyczące mechanizmu ustalania kursu waluty obcej w umowie kredytu hipotecznego denominowanego do waluty obcej mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ §1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te mogą być uznane za niedozwolone, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a także jeśli nie określają głównych świadczeń stron w sposób jednoznaczny.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE, uznał, że klauzule ryzyka walutowego określają główne świadczenie stron. W tym przypadku sposób ustalania kursu przez bank był nieograniczony i uznaniowy, co naruszało interesy konsumenta i dobre obyczaje. Bank nie wykazał też rzetelnego poinformowania o ryzyku.
Czy późniejsze przewalutowanie kredytu na walutę polską (PLN) lub przystąpienie do długu przez inną osobę niweluje abuzywność pierwotnych klauzul walutowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, późniejsza zmiana warunków umowy nie niweluje abuzywności pierwotnych klauzul, jeśli konsument nie zrzekł się świadomie możliwości powołania się na ich nieuczciwy charakter.
Uzasadnienie
Zgodnie z prawem unijnym, sąd krajowy jest zobowiązany do stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku, nawet jeśli został on zmieniony. Z aneksu nie wynika, aby powodowie świadomie zrezygnowali z przywrócenia sytuacji sprzed zawarcia abuzywnego warunku.
Czy konsument, który prowadzi działalność gospodarczą, może być stroną umowy kredytu hipotecznego o charakterze konsumenckim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli głównym celem umowy jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a działalność gospodarcza nie jest dominująca w kontekście umowy.
Uzasadnienie
Cel umowy (nabycie domu mieszkalnego) decyduje o jej konsumenckim charakterze. Prowadzenie działalności gospodarczej przez powoda, który przystąpił do umowy po wielu latach, nie ma znaczenia dla oceny charakteru prawnego umowy w momencie jej zawarcia.
Czy istnieje interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu hipotecznego, gdy możliwe jest dochodzenie zwrotu świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny istnieje, gdy umowa jest długoterminowa i jej ustalenie zapewnia pewność prawną na przyszłość, której samo żądanie zapłaty nie gwarantuje.
Uzasadnienie
Żądanie ustalenia nieważności umowy, niezależnie od żądania zapłaty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia, gwarantuje pewność sytuacji prawnej na przyszłość, co uzasadnia istnienie interesu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| R. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) | instytucja | pozwany |
| P. K. | osoba_fizyczna | zmarły mąż powódki, współkredytobiorca |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, dopuszczająca umowy kredytu denominowane do waluty obcej.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis regulujący bezpodstawne wzbogacenie, stosowany do rozliczeń stron po stwierdzeniu nieważności umowy.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy powód ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 224 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenie stanu faktycznego i rozstrzygnięcie sprawy.
k.p.c. art. 481
Kodeks postępowania cywilnego
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 506
Kodeks cywilny
Dotyczy odnowienia umowy, wskazano, że aneks nie stanowi odnowienia.
k.c. art. 507
Kodeks cywilny
Dotyczy odnowienia umowy, wskazano, że aneks nie stanowi odnowienia.
k.p.c. art. 235 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie dowodu z opinii biegłego.
pr. bank. art. 69 § 2
Prawo bankowe
Regulacja dotycząca kredytów walutowych wprowadzona po zawarciu umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedozwolony charakter klauzul dotyczących mechanizmu ustalania kursu waluty CHF. • Brak rzetelnego poinformowania konsumentów o ryzyku kursowym. • Naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumenta. • Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Umowa nie zawiera klauzul abuzywnych. • Powodowie byli informowani o ryzyku kursowym i sami wybrali kredyt w CHF. • Brak konsumenckiego charakteru umowy z uwagi na działalność gospodarczą P. K. • Aneks przewalutowujący kredyt na PLN niweluje abuzywność.
Godne uwagi sformułowania
klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu • nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą • Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. • nie można ustalić czy poinformowano ich o możliwości spłaty kredytu w CHF, ani czy przekazano im szczegółową informacji o ryzyku kursowym i wpływie wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej • sąd krajowy jest zobowiązany do stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umowy [...] nawet jeśli warunek ten został zmieniony przez te strony w drodze umowy.
Skład orzekający
Wojciech Hajduk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul walutowych w kredytach CHF i skutków nieważności umowy, nawet po jej aneksowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed zmianami w prawie bankowym i specyficznych okoliczności ustalania kursów przez bank.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza stanowisko sądów w kwestii abuzywności klauzul walutowych, co jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Kredyt we frankach okazał się nieważny! Sąd zasądził zwrot setek tysięcy złotych.”
Dane finansowe
zwrot rat kredytu: 237 342,15 PLN
zwrot rat kredytu: 45 867 PLN
koszty postępowania: 11 800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.