I C 426/19

Sygn. akt I C 426/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2021 r. Sąd Rejonowy w Koninie I Wydział Cywilny Przewodniczący sędzia Karol Dryjański po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2021 r. w Koninie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. P. przeciwko M. M. (1) , G. W. (1) , H. M. o ustalenie 1. ustala, że właścicielem samochodu marki V. (...) o numerze rejestracyjnym (...) jest pozwany G. W. (1) ; 2. oddala wniosek J. P. o zobowiązanie pozwanego G. W. (1) do wydania powódce samochodu opisanego w punkcie 1; 3. zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Koninie) na rzecz adw. N. S. prowadzącej kancelarię w K. kwotę 1.476 zł (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych) z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemu G. W. (1) . sędzia Karol Dryjański Sygn. akt I C 426/19 UZASADNIENIE J. P. wniosła o ustalenie właściciela samochodu marki V. (...) o numerze rejestracyjnym (...) . W uzasadnieniu powódka podniosła, że z treści dowodu rejestracyjnego wynika, że przedmiotowy samochód jest własnością jej i M. M. (1) , tymczasem auto jest w posiadaniu G. W. (1) . Zdaniem powódki umowa, z której treści wynika, że M. M. (1) przeniósł własność pojazdu na G. W. (1) jest nieważna, gdyż została zawarta bez zgody powódki jako drugiego współwłaściciela. W dalszej części postępowania powódka wniosła o ustalenie, że przedmiotowy pojazd jest własnością jej i M. M. (1) oraz o zobowiązanie G. W. (1) do wydania tego pojazdu wraz z dokumentami. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od G. W. (1) zwrotu kosztów postepowania według norm przepisanych. Pozwany G. W. (1) wniósł o ustalenie, że jest jedynym właścicielem przedmiotowego pojazdu oraz o zasądzenie od powódki zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Z ostrożności pozwany wniósł o ustalenie, że jest współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu w ½ części. Pozwany M. M. (1) wniósł o stwierdzenie, że przedmiotowy samochód należy do niego i J. P. oraz o zobowiązanie G. W. (1) do wydania pojazdu J. P. . H. M. oświadczyła, że M. M. (1) nabył przedmiotowy pojazd za środki należące do majątku wspólnego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. J. P. i G. W. (1) pozostawali w nieformalnym związku i mieszkali razem od 2009 r. do 30.08.2018 r. Mają dwoje dzieci w wieku 4 i 8 lat. W czasie zamieszkiwania z G. W. (1) J. P. nie pracowała zarobkowo i pozostawała na utrzymaniu G. W. (1) . Powódka ma zadłużenie wobec MOPS w kwocie około 14.000 zł. W czasie związku pozwanym G. W. (1) pobierała świadczenie wychowawcze w kwocie 400 zł miesięcznie oraz świadczenie 500+ na jedno dziecko i zasiłek rodzinny. G. W. (1) prowadził wtedy obwoźny tartak i zarabiał około 4.000 zł za 2 – 3 dni pracy. Pozwany miał zobowiązanie alimentacyjne w kwocie 240 zł miesięcznie. G. W. (1) prowadzi gospodarstwo rolne i wykonuje prace dorywcze. Pozwany otrzymuje dopłaty unijne, które wynoszą 8.000 – 10.000 zł rocznie. Ponadto uzyskuje zwrot kosztów paliwa. Obecnie J. P. pozostaje w związku z M. M. (1) , który jest w trakcie sprawy rozwodowej z siostrą G. W. (1) H. M. . M. M. (1) jest robotnikiem budowlanym. Zarabiał najniższe miesięczne wynagrodzenie (1.630 zł netto miesięcznie). W 2017 r. pozostawał bez zatrudnienia. H. M. pobierała dopłaty unijne w kwocie około 7.000 zł rocznie, ponadto uzyskiwała dochód ze sprzedaży bydła w wysokości 9.000 – 10.000 zł rocznie. Ponadto pobierała świadczenie za opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem w kwocie 1.300 zł, świadczenie rodzinne w wysokości 220 zł oraz świadczenie 500+ na dwoje dzieci. Dzieci H. i M. M. (1) mają 17 i 14 lat. dowód: zeznania J. P. k. 30, M. M. (1) k. 30 – 31, G. W. (1) k. 37, H. M. k. 82 W lutym 2017 r. G. W. (1) wyłożył pieniądze na zakup samochodu marki V. (...) o numerze rejestracyjnym (...) . W dniu 03.02.2017 r. D. M. sprzedał przedmiotowy samochód za kwotę 9.200 zł. Jako nabywców wskazano w fakturze M. M. (1) i J. P. . Jako właściciele przedmiotowego samochodu w fakturze i w dowodzie rejestracyjnym wpisani są M. M. (1) i J. P. . G. W. (1) zwrócił się do M. M. (1) aby ten figurował jako właściciel pojazdu w dowodzie rejestracyjnym z uwagi na zobowiązania alimentacyjne G. W. (2) . Wpisanie J. P. wiązało się ze zniżkami. dowód: zeznania J. P. k. 30, M. M. (1) k. 30 – 31, dowód rejestracyjny k. 35, zeznania G. W. (1) k. 37, faktura k. 80 W dniu 20.08.2018 r. M. M. (1) i G. W. (1) spisali umowę kupna sprzedaży, w której treści wskazano, że: 1) pojazd będący przedmiotem umowy jest wyłączną własnością sprzedającego ( M. M. (1) ), 2) sprzedający przenosi na kupującego ( G. W. (1) ) własność przedmiotowego pojazdu za kwotę 7.000 zł, której otrzymanie kwituje sprzedający. dowód: umowa k. 36, zeznania M. M. (1) k. 30 – 31, G. W. (1) k. 37, H. M. k. 82 W dniu 20.11.2018 r. J. P. złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez G. W. (1) polegającego na przywłaszczeniu przedmiotowego samochodu. Postanowieniem z dnia 12.12.2018 r. odmówiono wszczęcia dochodzenia. dowód: bezsporne Powódka w dniu 19.02.2019 r. zawarła umowę ubezpieczenia przedmiotowego pojazdu na okres od 22.02.2019 r. do 21.02.2020 r. Składka wyniosła 285 zł. dowód: polisa k. 27, pismo z dnia 19.02.2019 r. k. 28, potwierdzenie wpłaty k. 29 Sąd nie dał wiary zeznaniom J. P. w części, w której wynikało z nich, że środki na zakup przedmiotowego pojazdu pochodziły z oszczędności jej dzieci. Powódka nie potwierdziła tej części swych zeznań żadnymi dokumentami. Zeznania powódki w tym zakresie nie znalazły potwierdzenia w zeznaniach pozostałych osób przesłuchiwanych w sprawie. W szczególności należy zwrócić uwagę na zeznania M. M. (1) , który wprost wskazał G. W. (1) jako osobę, która kupiła przedmiotowy pojazd. Nie sposób przy tym uznać za prawdopodobne tego, że dzieci stron (w lutym 2017 r. w wieku 1 miesiąca i 4 lat) mogły zgromadzić oszczędności na zakup samochodu przy sytuacji finansowej powódki, która pozostawała na utrzymaniu G. W. (1) , pobierała jedynie świadczenia społeczne i zasiłki w wysokości około 1.000 zł miesięcznie i ma zadłużenie wobec MOPS. Nie sposób przy tym nie zwrócić uwagi na fakt, że cena za którą pojazd miał zostać kupiony według treści faktury (9.200 zł) znacznie różni się od ceny wskazanej przez powódkę (15.000 zł). Sąd nie dał również wiary zeznaniom J. P. w części, w której wynikało nich, że przedmiotowy samochód miał należeć do niej. Ta część zeznań powódki nie znalazła potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym, z wyjątkiem zeznań M. M. (1) , który pozostaje w związku z J. P. , a jest w trakcie sprawy rozwodowej z siostrą G. W. (1) . Sąd nie dał również wiary zeznaniom powódki w części, w której wynikało z nich, że źródłem utrzymania powódki, pozwanego G. W. (1) oraz ich dwojga dzieci były wyłącznie zasiłki i świadczenia społeczne pobierane przez powódkę. Ta część zeznań powódki była sprzeczna z inna częścią jej zeznań, z której wynikało, ze w czasie związku z pozwanym pozostawała na jego utrzymaniu. Sąd nie dał również wiary zeznaniom powódki w części, w której wynikało z nich, że G. W. (1) uzależniał wydanie jej przedmiotowego samochodu od przekazania dziecka pod jego opiekę. Ta część zeznań powódki nie znalazła potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. W pozostałym zakresie sąd uznał zeznania J. P. za wiarygodne, w tej części nie budziły bowiem wątpliwości w świetle pozostałego materiału dowodowego. Sąd nie dał wiary zeznaniom M. M. (1) w części, w której wynikało z nich, że właścicielką przedmiotowego samochodu miała być J. P. . Zeznania M. M. (1) w tym zakresie znalazły potwierdzenie jedynie w zeznaniach J. P. , z którą pozostaje on obecnie w związku. W pozostałym zakresie sąd uznał zeznania M. M. (1) za wiarygodne, w tej części nie budziły bowiem wątpliwości w świetle pozostałego materiału dowodowego. Sąd nie dał wiary zeznaniom G. W. (1) w części, w której wynikało z nich, że M. M. (1) wyłożył na zakup przedmiotowego pojazdu pieniądze z majątku wspólnego M. M. (1) i jego żony H. M. , a G. W. (1) zapłacił M. M. (1) kwotę 7.000 zł, o której mowa w umowie z dnia 20.08.2018 r. Zarówno z zeznań J. P. , jak i M. M. (1) wynikało, że to G. W. (1) wyłożył pieniądze na zakup przedmiotowego pojazdu, po którym jako współwłaściciele przedmiotowego pojazdu zostali wpisani w dowodzie rejestracyjnym M. M. (1) i J. P. . W pozostałym zakresie sąd dał wiarę zeznaniom G. W. (1) były bowiem spójne i logiczne, a pozostały materiał dowodowy nie dał podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności. Sąd nie dał wiary zeznaniom H. M. w części, w której wynikało z nich, że przedmiotowy pojazd został nabyty ze środków wspólnych jej i M. M. (1) . Ta część zeznań H. M. była sprzeczna z zeznaniami J. P. i M. M. (1) , dodać przy tym należy, że ta część zeznań H. M. budziła wątpliwości w świetle innej ich części, która dotyczyła dochodów w rodzinie H. M. . W ocenie sądu jest mało prawdopodobne, by przy średnich dochodach wynoszących około 4.000 zł miesięcznie na 4 osoby w gospodarstwie domowym H. i M. M. (1) ( M. M. (1) był w 2017 r. bez zatrudnienia, wcześniej zarabiał najniższe wynagrodzenie) byli w stanie wyłożyć 9.200 zł na zakup 17 – letniego pojazdu i to przeznaczeniem do użytku przez G. W. (3) i J. P. . W pozostałym zakresie sąd uznał zeznania H. M. za wiarygodne, w tej części były bowiem spójne i logiczne, a pozostały materiał dowodowy nie dał podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności w tej części. Pozostałe dokumenty w oparciu o które sąd ustalił powyższy stan faktyczny nie budziły wątpliwości sądu, nie były również kwestionowane przez strony. Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z art. 189 kpc powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. J. P. żądała ustalenia, że prawo własności przedmiotowego pojazdu przysługuje jej i M. M. (1) . Stanowisko to poparł M. M. (1) . Z kolei G. W. (1) wnosił o stwierdzenie, że to on jest właścicielem przedmiotowego pojazdu. Z oświadczeń H. M. wynikało z kolei, że przedmiotowy pojazd został zakupiony ze środków pochodzących z majątku wspólnego H. i M. M. (2) . W ocenie sądu w lutym 2017 r. spośród stron postępowania jedynie G. W. (1) uzyskiwał dochód umożliwiający wyłożenie kwoty 9.200 zł na zakup przedmiotowego pojazdu. Z zeznań M. M. (1) wynikało, że to G. W. (1) wyłożył pieniądze na zakup tego samochodu. M. M. (1) w 2017 r. pozostawał bez pracy. J. P. również nie miała dochodu z pracy zarobkowej (pobierała jedynie zasiłki i świadczenia społeczne w łącznej kwocie około 1.000 zł miesięcznie). Pozostawała na utrzymaniu G. W. (1) . Nie sposób przy tym uznać za wiarygodne twierdzeń J. P. , że kwota na zakup przedmiotowego pojazdu mogła pochodzić z oszczędności dzieci powódki i pozwanego G. W. (1) . J. P. nie wykazała, że istniały takie oszczędności, nie sposób przy tym wskazać z jakiego źródła dzieci stron mające wówczas miesiąc i 4 lata mogły zgromadzić kwotę na pokrycie ceny zakupu samochodu (w fakturze na której widnieje nazwisko pozwanej wpisana jest kwota 9.200 zł, powódka określiła cenę na 15.000 zł). Sąd nie dał również wiary zeznaniom H. M. jakoby przedmiotowy pojazd został zakupiony ze wspólnych pieniędzy pozwanej i M. M. (1) . Wprawdzie H. M. pobierała dopłaty unijne w kwocie około 7.000 zł rocznie, ponadto uzyskiwała dochód ze sprzedaży bydła w wysokości 9.000 – 10.000 zł rocznie, jednak dochód 17.000 zł rocznie przekłada się na przeciętny dochód miesięczny wynoszący niespełna 1.500 zł. Ponadto H. M. pobierała świadczenie za opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem w kwocie 1.300 zł, świadczenie rodzinne w wysokości 220 zł oraz świadczenie 500+ na dwoje dzieci. Dzieci H. i M. M. (1) mają 17 i 14 lat. Dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym H. i M. M. (1) wynosił zatem średnio około 4.000 zł miesięcznie, należy jednak pamiętać, że dochód ten był przeznaczany na utrzymanie czworga osób. Sytuacja finansowa pozwanego G. W. (1) , który – jak wynikało z zeznań J. P. – był w stanie w ciągu 3 dni zarobić 4.000 zł była zdecydowanie lepsza. Nie sposób przy tym określić racjonalnego uzasadnienia dla działania, które miałoby polegać na wydatkowaniu przez H. i M. M. (1) kwoty stanowiącej blisko trzykrotność ich miesięcznego rodzinnego budżetu na pojazd przeznaczony do użytku przez osoby spoza rodziny, którą założyli. Wpis w fakturze i w dowodzie rejestracyjnym jako nabywców i współwłaścicieli przedmiotowego pojazdu J. P. i M. M. (1) był wiązany z zobowiązaniami alimentacyjnymi G. W. (1) wobec dziecka z poprzedniego wniosku oraz zniżkami, nie odzwierciedlał natomiast tego, kto w lutym 2017 r. wyłożył pieniądze na zakup przedmiotowego pojazdu. W sytuacji, w której kwotę na zakup przedmiotowego pojazdu w lutym 2017 r. wyłożył ze swojego majątku G. W. (1) , drugorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała kwestia, czy G. W. (1) istotnie zapłacił M. M. (1) kwotę 7.200 zł przy spisaniu umowy z dnia 20.08.2018 r. Sąd dał w tym zakresie wiarę zeznaniom M. M. (1) , że nie otrzymał tej kwoty od G. W. (1) . W sytuacji, w której to G. W. (1) zapłacił uprzednio za zakup samochodu nie było potrzeby ponownej zapłaty, tym bardziej, że M. M. (1) uważał pojazd za cudzy. Zarazem potrzeba spisania umowy wynikała z konieczności wprowadzenia zmian w dokumentacji przedmiotowego pojazdu i wskazania w niej rzeczywistego właściciela. W konsekwencji sąd stwierdził, że właścicielem przedmiotowego pojazdu jest G. W. (1) jako jedyna osoba, która wyłożyła pieniądze na zakup przedmiotowego pojazdu w lutym 2017 r. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 189 kpc orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Zgodnie z art. 222 § 1 kc właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. W punkcie 2 wyroku sąd na podstawie art. 222 § 1 kc oddalił wniosek J. P. o zobowiązanie G. W. (1) do wydania przedmiotowego pojazdu z uwagi na fakt, że powódka nie wykazała po swojej stronie prawa własności przedmiotowego pojazdu, a zarazem z uwagi na ustalenie, że to G. W. (1) jest właścicielem przedmiotowego pojazdu. Postanowieniem z dnia 07.01.2020 r. sąd zwolnił pozwanego G. W. (1) od kosztów sądowych w całości i ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu, którym wyznaczona została adw. N. S. . Pełnomocnik pozwanego wniósł o zasadzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Kwota należna z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemu – przy wartości przedmiotu sprawy przewyższającej 5.000 zł a nie wyższej niż 10.000 zł – wynosi 1.476 zł, a składa się na nią opłata w kwocie 1.200 zł (§ 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 03.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu) powiększona o 23% podatku VAT (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł jak w punkcie 3 wyroku. sędzia Karol Dryjański