I C 422/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. M. (1) wniósł o zasądzenie od pozwanej E. G. kwoty 1.487,95 zł zaległego czynszu najmu wraz z umownymi odsetkami w wysokości 1% dziennie (365% rocznie) od przełomu 2003/2004 roku. Sąd Rejonowy w Szamotułach, po rozpoznaniu sprawy, zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.487,95 zł, uznając jednak, że została ona już uregulowana w toku egzekucji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było uznanie przez sąd klauzuli o odsetkach umownych za nieważną jako sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 kc), ze względu na ich rażąco wygórowaną wysokość (365% rocznie w porównaniu do 13% ustawowych). Sąd oddalił również żądanie zasądzenia odsetek ustawowych i ustawowych za opóźnienie, powołując się na art. 5 kc (nadużycie prawa podmiotowego). Uzasadniono to bezprawnymi działaniami powoda przy eksmisji pozwanej i jej rodziny z lokalu mieszkalnego w grudniu 2003 roku. Powód dokonał natychmiastowego wypowiedzenia umowy najmu z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, nie wzywając do zapłaty i nie zachowując wymaganych terminów, a następnie dokonał przymusowego opuszczenia lokalu z naruszeniem prawa, co było szczególnie naganne, biorąc pod uwagę, że pozwana przebywała w szpitalu w zaawansowanej ciąży. Sąd uznał, że gdyby powód postępował zgodnie z prawem, pozwani prawdopodobnie uregulowaliby należności i nadal zamieszkiwali w lokalu. W związku z tym, pomimo zasadności roszczenia o zapłatę czynszu, sąd odstąpił od obciążania pozwanej kosztami postępowania na podstawie art. 102 kpc, uznając sprawę za szczególnie uzasadnioną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNadużycie prawa podmiotowego w dochodzeniu odsetek, nieważność klauzul umownych rażąco sprzecznych z zasadami współżycia społecznego, bezprawne działania wynajmującego przy eksmisji i naruszenie ustawy o ochronie praw lokatorów.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z bezprawnym działaniem powoda przy eksmisji oraz rażąco wygórowaną klauzulą odsetkową. Interpretacja art. 5 kc i art. 58 § 2 kc wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzula umowna zastrzegająca odsetki umowne w wysokości 1% dziennie (365% rocznie) za opóźnienie w zapłacie czynszu najmu lokalu mieszkalnego jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, klauzula ta jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 kc).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że tak wysokie odsetki, rażąco przewyższające odsetki ustawowe (13% w tamtym czasie), były nieuzasadnione i krzywdzące, zwłaszcza w kontekście najmu lokalu mieszkalnego służącego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych.
Czy sąd może odmówić zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od zaległego czynszu najmu, jeśli powód dopuścił się bezprawnych działań wobec najemcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odmówić zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie, jeśli dochodzenie ich stanowi nadużycie prawa podmiotowego sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dochodzenie odsetek przez powoda było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ponieważ powód sam dopuścił się rażących naruszeń prawa przy eksmisji najemców, naruszając ustawę o ochronie praw lokatorów i pozbawiając ich bezprawnie lokalu.
Czy powód mógł dokonać natychmiastowego wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego z powodu zaległości czynszowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód dokonał wypowiedzenia z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów.
Uzasadnienie
Ustawa wymagała nie tylko zaległości w czynszu za trzy pełne okresy rozliczeniowe, ale także uprzedniego wezwania do zapłaty z zagrożeniem wypowiedzenia i zachowania odpowiednich terminów. Powód naruszył co najmniej 5 przepisów tej ustawy.
Czy sąd powinien obciążyć pozwaną kosztami postępowania, mimo że powód dochodził zasadnego roszczenia głównego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odstąpił od obciążenia pozwanej kosztami postępowania.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 102 kpc, uznając sprawę za szczególnie uzasadnioną ze względu na bezprawne i krzywdzące działania powoda, które doprowadziły do sytuacji procesowej i życiowej pozwanej, mimo że formalnie powód wygrał sprawę co do zasady czynszu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| E. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| J. G. | osoba_fizyczna | pozwanego |
| A. M. | osoba_fizyczna | żona powoda |
| P. | osoba_fizyczna | syn stron |
| W. | osoba_fizyczna | córka stron |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 659 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
k.c. art. 669 § § 1
Kodeks cywilny
Najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w terminie umówionym.
k.c. art. 688¹ § § 1
Kodeks cywilny
Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
u.o.p.l. art. 11 § ust. 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Określa warunki i tryb wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego przez wynajmującego.
Pomocnicze
k.c. art. 659 § § 2
Kodeks cywilny
Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.
k.c. art. 688¹ § § 2
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność osób, o których mowa wyżej, ogranicza się do wysokości czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umarza postępowanie w zakresie cofniętego pozwu.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 4
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Prawo do lokalu socjalnego.
u.o.p.l. art. 16
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Wykonanie wyroków orzekających eksmisję w okresie zimowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność klauzuli o odsetkach umownych jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego. • Nadużycie prawa podmiotowego przez powoda w dochodzeniu odsetek, ze względu na jego bezprawne działania przy eksmisji. • Bezprawność działań powoda przy eksmisji, naruszających ustawę o ochronie praw lokatorów. • Zasada słuszności uzasadniająca odstąpienie od obciążenia pozwanej kosztami postępowania.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zapłatę czynszu najmu (choć zasądzone, uznano za uregulowane). • Roszczenie o zasądzenie odsetek umownych. • Roszczenie o zasądzenie odsetek ustawowych i za opóźnienie.
Godne uwagi sformułowania
klauzula o odsetkach umownych w wysokości 1% dziennie (365% rocznie) była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego • nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • powód nie był uprawniony domagać się opuszczenia przez pozwanych lokalu mieszkalnego i nawet ewentualne powództwo o eksmisję zostałoby wówczas oddalone • działania powoda nosiły znamiona nieprzystające do zasad lojalności i godności będąc sprzeczne z zasadami współżycia społecznego
Skład orzekający
Kajetan Kosterkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nadużycie prawa podmiotowego w dochodzeniu odsetek, nieważność klauzul umownych rażąco sprzecznych z zasadami współżycia społecznego, bezprawne działania wynajmującego przy eksmisji i naruszenie ustawy o ochronie praw lokatorów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z bezprawnym działaniem powoda przy eksmisji oraz rażąco wygórowaną klauzulą odsetkową. Interpretacja art. 5 kc i art. 58 § 2 kc wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak bezprawne działania jednej strony mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie nawet zasadnego roszczenia, a także jak sądy stosują klauzule generalne (zasady współżycia społecznego, nadużycie prawa) do korygowania rażąco niesprawiedliwych skutków umów.
“Wygórowane odsetki od czynszu? Sąd uznał je za nieważne, bo właściciel bezprawnie wyrzucił lokatorów z mieszkania!”
Dane finansowe
WPS: 1487,95 PLN
zaległy czynsz najmu: 1487,95 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.