I C 411/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. S. wniósł o ustalenie nieważności umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 8 grudnia 2010 roku, argumentując, że złożył oświadczenie woli pod wpływem groźby lub z powodu upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym, które uniemożliwiało mu świadome i swobodne podjęcie decyzji. Sąd Okręgowy w Częstochowie, po analizie materiału dowodowego, w tym opinii biegłej sądowej z zakresu psychiatrii, uznał, że powód w momencie zawierania umowy znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Biegła stwierdziła, że rozwój umysłowy powoda odpowiada poziomowi 7-8-letniego dziecka, ma on trudności z czytaniem ze zrozumieniem, łatwo ulega sugestiom i nie rozumie konsekwencji swoich działań. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 82 k.c., uznając umowę za bezwzględnie nieważną. Żądanie ewentualne zobowiązania pozwanego do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu własności z powrotem na powoda nie zostało rozpoznane, ponieważ uwzględniono żądanie główne. Sąd oddalił również zarzut groźby, wskazując, że inicjatywa sprzedaży nieruchomości wyszła od siostry powoda, a sam powód działał pod jej wpływem. Rozstrzygnięto również o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronom z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność czynności prawnych z powodu wad oświadczenia woli, w szczególności z powodu upośledzenia umysłowego i jego wpływu na zdolność do czynności prawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i stanu psychicznego powoda. Kluczowe jest ustalenie stopnia upośledzenia i jego wpływu na świadomość i swobodę podejmowania decyzji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy oświadczenie woli złożone przez osobę z umiarkowanym upośledzeniem umysłowym, które uniemożliwia świadome i swobodne powzięcie decyzji, jest nieważne na podstawie art. 82 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oświadczenie woli złożone przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, w tym z powodu upośledzenia umysłowego, jest nieważne.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, która wykazała, że powód w momencie zawierania umowy miał umiarkowane upośledzenie umysłowe i zaburzenia poznawcze, co wyłączało jego zdolność do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji. Stan ten odpowiadał funkcjonowaniu 7-8-letniego dziecka, uniemożliwiając zrozumienie znaczenia i konsekwencji czynności prawnej.
Czy powód miał interes prawny w ustaleniu nieważności umowy sprzedaży nieruchomości na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód miał interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ prowadziło to do usunięcia stanu niepewności prawnej i zapewnienia mu ochrony jego praw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenie nieważności umowy definitywnie zakończy spór prawny i zapobiegnie powstaniu przyszłych roszczeń, co jest zgodne z celem art. 189 k.p.c. Interes prawny rozumiany jest jako potrzeba prawna wynikająca z sytuacji faktycznej powoda.
Czy powód działał pod wpływem groźby przy zawieraniu umowy sprzedaży nieruchomości?
Odpowiedź sądu
Nie, zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, aby pozwany groził powodowi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że inicjatywa sprzedaży nieruchomości wyszła od siostry powoda, a sam powód, ze względu na swój stan psychiczny, działał pod jej wpływem. Brak było dowodów na istnienie groźby ze strony pozwanego, a zeznania świadków w tym zakresie zawierały sprzeczności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. | osoba_fizyczna | powód |
| R. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Częstochowie | organ_państwowy | inny |
| adwokat P. P. | inne | pełnomocnik z urzędu |
| adwokat K. P. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
Prawo o adwokaturze art. 29 § 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Podstawa prawna do orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu § §2 ust. 1 i 3, §6 pkt 6, §19, §20
Szczegółowe przepisy dotyczące ustalania wysokości opłat za czynności adwokackie i kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan wyłączający świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z powodu umiarkowanego upośledzenia umysłowego. • Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Działanie pod wpływem groźby. • Żądanie ewentualne zobowiązania do złożenia oświadczenia woli (nie rozpoznane).
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym • rozwój umysłowy powoda znajduje się na poziomie 7, 8 – letniego dziecka • nie potrafi czytać ze zrozumieniem • łatwo ulega sugestiom • interes prawny
Skład orzekający
Katarzyna Sidyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność czynności prawnych z powodu wad oświadczenia woli, w szczególności z powodu upośledzenia umysłowego i jego wpływu na zdolność do czynności prawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i stanu psychicznego powoda. Kluczowe jest ustalenie stopnia upośledzenia i jego wpływu na świadomość i swobodę podejmowania decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza ważny temat ochrony osób z niepełnosprawnością intelektualną w obrocie prawnym, pokazując, jak sąd chroni słabsze strony transakcji. Jest to przykład, jak prawo może naprawić krzywdę wynikającą z wykorzystania czyjejś słabości.
“Czy osoba z upośledzeniem umysłowym może być świadomym uczestnikiem transakcji? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 190 000 PLN
zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej: 4428 PLN
zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej: 4428 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.