I C 4105/15

Powódka G. G., prowadząca działalność agencyjną w branży ubezpieczeniowej, pozwała (...) Spółkę Akcyjną o zwrot 3.000 zł tytułem nienależnie pobranej opłaty likwidacyjnej przy rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powódka argumentowała, że postanowienie umowne dotyczące opłaty likwidacyjnej jest abuzywne i rażąco narusza jej interesy jako konsumenta. Pozwany ubezpieczyciel wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia, nadużycia prawa podmiotowego przez powódkę (która jako profesjonalista miała wiedzę o produkcie i jego kosztach) oraz argumentując, że sporne postanowienia nie są klauzulami niedozwolonymi, a opłata likwidacyjna stanowi rekompensatę za poniesione koszty i ryzyko związane z wcześniejszym rozwiązaniem umowy. Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu przedawnienia. Uznał, że do roszczeń z umowy ubezpieczenia zastosowanie ma trzyletni termin przedawnienia określony w art. 819 k.c., a nie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Ponieważ umowa wygasła 7 sierpnia 2009 r., a pozew wniesiono 31 sierpnia 2015 r., sąd stwierdził, że roszczenie uległo przedawnieniu z dniem 7 sierpnia 2012 r. Uwzględnienie zarzutu przedawnienia skutkowało oddaleniem powództwa a limine. Niezależnie od powyższego, sąd rozważył również merytoryczną zasadność roszczenia. Stwierdził, że choć postanowienia dotyczące opłaty likwidacyjnej nie są postanowieniami określającymi główne świadczenia stron (essentialia negotii) i podlegają kontroli abuzywności, to w tym konkretnym przypadku nie można uznać ich za niedozwolone. Sąd podkreślił, że powódka, jako agentka ubezpieczeniowa pracująca dla pozwanego, posiadała specjalistyczną wiedzę na temat produktu, jego kosztów i konsekwencji wcześniejszego rozwiązania umowy. Nie wykazała, aby została wprowadzona w błąd lub aby postanowienia były niejednoznaczne. W ocenie sądu, powódka miała pełną świadomość praw i obowiązków, a jej status profesjonalisty wyklucza traktowanie jej jako nieświadomego konsumenta. Ponadto, sąd uznał, że opłata likwidacyjna jest uzasadniona jako pokrycie kosztów akwizycji, prowizji pośrednika oraz jako zrównoważenie prawa do wykupu, a jej naliczanie w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy jest prawidłową konstrukcją zapewniającą opłacalność umowy dla ubezpieczyciela. Sąd odrzucił również argument o wpisie klauzuli do rejestru klauzul niedozwolonych, wskazując, że sporne postanowienie nie było tożsame z wpisanymi do rejestru i że wyroki SO/SOKiK nie wiążą w sprawach dotyczących innych przedsiębiorców. Sąd uznał również, że powódka nadużyła prawa podmiotowego (art. 5 k.c.), gdyż sama czerpała korzyści z zawierania takich umów jako agent. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo w całości. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparł na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu, zasądzając od powódki na rzecz pozwanego kwotę 617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej.

Zagadnienia prawne (3)