Orzeczenie · 2016-02-17

I C 410/15

Sąd
Sąd Okręgowy w Olsztynie
Miejsce
Olsztyn
Data
2016-02-17
SAOSCywilneprawo upadłościoweWysokaokręgowy
upadłośćsyndykbezskuteczność czynnościzawyżenie cenynieruchomośćprawo upadłościowezwrot świadczeniapowaga rzeczy osądzonej

Powód, Syndyk Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, wniósł o stwierdzenie bezskuteczności umowy zbycia nieruchomości zawartej przez pozwanego T. G. na rzecz spółki w upadłości, a także o zasądzenie od pozwanego kwoty 264.940 zł tytułem zwrotu części ceny. Powód argumentował, że cena zbycia była rażąco zawyżona w stosunku do wartości nieruchomości, co czyniło czynność bezskuteczną na gruncie przepisów prawa upadłościowego. Wskazał na wcześniejsze postępowanie, w którym biegły określił wartość nieruchomości na znacznie niższą kwotę. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że cena transakcyjna mieściła się w granicach swobody umów i uwzględniała wartość prawa do projektu budowlanego oraz korzystne położenie nieruchomości. Sąd Okręgowy, opierając się na prawomocnym wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 listopada 2015 r. (sygn. akt: (...) ), który zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 100.000 zł, uznał, że bezskuteczność umowy z mocy prawa została już prawomocnie przesądzona. Sąd stwierdził, że ustalenia dotyczące bezskuteczności umowy, dokonane w poprzednim postępowaniu w związku z rozstrzygnięciem o żądaniu pieniężnym, wiążą go na mocy art. 365 kpc. W związku z tym, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 264.940 zł wraz z odsetkami, uznając, że pozwany jest zobowiązany przekazać nadpłaconą kwotę do masy upadłości. Jednocześnie, z uwagi na powagę rzeczy osądzonej w zakresie żądania stwierdzenia bezskuteczności czynności prawnej, pozew w tej części został odrzucony. W pozostałej części powództwo oddalono. Koszty procesu zostały wzajemnie zniesione, z częściowym obciążeniem pozwanego zwrotem kosztów sądowych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Wiążąca moc prawomocnych orzeczeń w kolejnych postępowaniach (art. 365 kpc), stosowanie przepisów o bezskuteczności czynności prawnych w prawie upadłościowym (art. 127, 128, 134 PUiN), powaga rzeczy osądzonej.

Ograniczenia stosowania

Konkretne zastosowanie do sytuacji zbycia nieruchomości w okresie poprzedzającym ogłoszenie upadłości spółki, gdy cena była rażąco zawyżona.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa zbycia nieruchomości zawarta przez spółkę w upadłości, której cena była rażąco zawyżona, jest bezskuteczna wobec masy upadłości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa zbycia nieruchomości była bezskuteczna z mocy prawa, co zostało prawomocnie przesądzone w poprzednim postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na prawomocnym wyroku Sądu Apelacyjnego, który ustalił bezskuteczność umowy z mocy prawa na podstawie przepisów prawa upadłościowego (art. 128 i 134 PUiN), ze względu na termin zawarcia umowy (w ciągu 6 miesięcy przed wnioskiem o upadłość) i jej odpłatny charakter.

Czy sąd jest związany ustaleniami dotyczącymi bezskuteczności umowy zawartymi w prawomocnym wyroku, który rozstrzygał o żądaniu pieniężnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd jest związany ustaleniami dotyczącymi bezskuteczności umowy, które stanowiły prejudycjalną podstawę rozstrzygnięcia o żądaniu pieniężnym w poprzedniej sprawie, zgodnie z art. 365 kpc.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 365 kpc, zgodnie z którym prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy. Ustalenia dotyczące podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w poprzedniej sprawie są wiążące w kolejnym postępowaniu między tymi samymi stronami.

Czy żądanie stwierdzenia bezskuteczności czynności prawnej może być przedmiotem ponownego rozpoznania, jeśli zostało już prawomocnie oddalone?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, żądanie stwierdzenia bezskuteczności czynności prawnej nie może być przedmiotem ponownego rozpoznania z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.

Uzasadnienie

Sąd odrzucił pozew w tej części na podstawie art. 199 kpc, wskazując, że kwestia bezskuteczności umowy była już przedmiotem merytorycznego rozpoznania w poprzedniej sprawie, a żądanie w tym zakresie zostało prawomocnie oddalone.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zasądzenie kwoty, odrzucenie pozwu w części, oddalenie powództwa w pozostałej części
Strona wygrywająca
Syndyk Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w P.

Strony

NazwaTypRola
Syndyk Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w P.innepowód
T. G.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (6)

Główne

PUiN art. 134

Prawo upadłościowe i naprawcze

Pozwany jest zobowiązany przekazać nadpłaconą kwotę do masy upadłości. Sąd uznał, że czynność prawna staje się bezskuteczna od początku, co rodzi konieczność zwrotu świadczeń.

PUiN art. 128

Prawo upadłościowe i naprawcze

Umowa jako odpłatna została zawarta przez spółkę reprezentowaną przez brata pozwanego, w terminie nie przekraczającym 6-ciu miesięcy przed złożeniem wniosku o upadłość. Sąd Apelacyjny przyjął tę podstawę.

k.p.c. art. 365

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Ustalenia dotyczące podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w poprzedniej sprawie są wiążące w kolejnym postępowaniu.

k.p.c. art. 199

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd odrzuca pozew, jeżeli o żądaniu pozwu i podstawach faktycznych tego żądania między tymi samymi stronami zapadł już prawomocny wyrok lub gdy sprawę o taką samą rzecz między tymi samymi stronami wytoczono wcześniej.

Pomocnicze

PUiN art. 127 § 1

Prawo upadłościowe i naprawcze

Powód podniósł, że rażące zawyżenie ceny uzasadnia bezskuteczność czynności.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Dotyczy wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia w kontekście naliczania odsetek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezskuteczność umowy z mocy prawa została prawomocnie przesądzona w poprzednim postępowaniu. • Ustalenia dotyczące bezskuteczności umowy są wiążące dla sądu na mocy art. 365 kpc. • Pozwany jest zobowiązany do zwrotu nadpłaconej kwoty do masy upadłości na podstawie art. 134 PUiN.

Odrzucone argumenty

Argumenty pozwanego o braku rażącego zawyżenia ceny i swobodzie umów stały się obojętne w świetle prawomocnych ustaleń o bezskuteczności z mocy prawa. • Żądanie stwierdzenia bezskuteczności czynności prawnej nie mogło być ponownie rozpoznane z powodu powagi rzeczy osądzonej.

Godne uwagi sformułowania

bezskuteczność zachodzi z mocy prawa bez konieczności odrębnego tj. konstytutywnego orzekania w tej materii • moc wiążącą, z perspektywy kolejnych postępowań, uzyskują ustalenia dotyczące tego, o czym orzeczono w związku z podstawą sporu, a więc rozstrzygnięcie o żądaniu w połączeniu z jego podstawą faktyczną • sama zasada żądania, w zakresie w jakim oparta jest na kluczowym ustaleniu bezskuteczności umowy, stanowiącym prejudycjalną podstawę rozstrzygnięcia o żądaniu pieniężnym jest w niniejszej sprawie przesądzona i jako taka nie może być skutecznie przez stronę pozwaną podważana • Czynność prawna staje się bowiem bezskuteczna od początku, co rodzi konieczność zwrotu świadczeń.

Skład orzekający

Wojciech Wacław

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążąca moc prawomocnych orzeczeń w kolejnych postępowaniach (art. 365 kpc), stosowanie przepisów o bezskuteczności czynności prawnych w prawie upadłościowym (art. 127, 128, 134 PUiN), powaga rzeczy osądzonej."

Ograniczenia: Konkretne zastosowanie do sytuacji zbycia nieruchomości w okresie poprzedzającym ogłoszenie upadłości spółki, gdy cena była rażąco zawyżona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak prawomocne orzeczenia i zasada powagi rzeczy osądzonej wpływają na kolejne postępowania, a także jak prawo upadłościowe chroni masę upadłości przed niekorzystnymi transakcjami.

Prawomocny wyrok zamyka drogę do ponownego sporu o bezskuteczność transakcji – lekcja z art. 365 kpc.

Dane finansowe

WPS: 264 940 PLN

zwrot części ceny: 264 940 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst