I C 406/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu rozpoznał sprawę z powództwa M. C. i J. C. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr KH / (...) z dnia 26 czerwca 2007 roku oraz o zapłatę. Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy i zasądzenia od banku kwoty 171 468,83 zł lub ewentualnie 62 339,77 zł, wraz z odsetkami i kosztami procesu. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa i podniósł zarzut przedawnienia oraz zatrzymania. Sąd, po analizie materiału dowodowego, w tym umowy, regulaminu, opinii biegłej oraz zeznań stron, stwierdził, że kluczowe postanowienia umowy dotyczące indeksacji kredytu do franka szwajcarskiego (m.in. § 2 ust. 2 umowy, § 7 ust. 1 umowy, § 3 ust. 2 regulaminu) noszą znamiona klauzul abuzywnych. Uznał, że postanowienia te kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy, m.in. poprzez niejednoznaczne określenie kursów walut, nierównomierne rozłożenie ryzyka walutowego oraz wykorzystanie przewagi kontraktowej banku. Sąd podkreślił, że bank nie wykazał, aby powodowie negocjowali warunki umowy lub byli świadomi pełnego ryzyka związanego z kredytem indeksowanym. Wobec stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych, sąd uznał, że umowa nie może dalej funkcjonować bez tych postanowień, a ich zastąpienie innymi mechanizmami (np. średnim kursem NBP) jest niedopuszczalne w świetle prawa unijnego i krajowego. W konsekwencji, umowa została uznana za nieważną w całości. Na podstawie art. 189 k.p.c. ustalono nieważność umowy, a na podstawie art. 410 k.c. zasądzono od banku na rzecz powodów zwrot świadczeń w kwocie 169 874,83 zł, wraz z odsetkami od dnia 17 lipca 2022 roku. Powództwo w pozostałej części oddalono, w tym dotyczące ubezpieczenia pomostowego, które nie weszło do majątku banku. Sąd oddalił również zarzut zatrzymania podniesiony przez bank, uznając umowę kredytu za niewzajemną i brak podstaw do jego zastosowania. Rozstrzygnięto o kosztach procesu na korzyść powodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie umów kredytów frankowych za nieważne z powodu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, skutki stwierdzenia nieważności, brak możliwości uzupełniania umowy przez sąd, rozliczenia stron po stwierdzeniu nieważności.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej zawartych z konsumentami przed wejściem w życie zmian w prawie bankowym lub gdy nie zostały one dostosowane do nowych przepisów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i przeliczeń rat, mogą być uznane za klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia indeksacyjne umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem franka szwajcarskiego zostały uznane za abuzywne, ponieważ kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne z uwagi na niejednoznaczność, nierównomierne rozłożenie ryzyka walutowego, wykorzystanie przewagi kontraktowej banku oraz brak należytego poinformowania konsumentów o ryzyku. Bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia tych postanowień.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych dla ważności całej umowy kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych, które są kluczowe dla mechanizmu indeksacji, prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, jeśli umowa nie może funkcjonować bez tych postanowień i nie ma możliwości ich zastąpienia innymi przepisami prawa.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że w polskim systemie prawnym brak jest przepisów dyspozytywnych pozwalających na zastąpienie abuzywnych klauzul indeksacyjnych. Usunięcie tych klauzul uniemożliwia dalsze funkcjonowanie umowy w kształcie zgodnym z jej celem i wolą stron, co skutkuje jej nieważnością.
Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, ponieważ istnieje niepewność co do ich sytuacji prawnej wynikająca z wadliwości umowy, a wyrok ustalający definitywnie zakończy spór i zapobiegnie przyszłym naruszeniom ich praw.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. istnieje, gdy skutek wyroku zapewni powodom ochronę ich prawnie chronionych interesów, definitywnie kończąc spór lub zapobiegając jego powstaniu. Ustalenie nieważności umowy kredytu jednoznacznie określi sytuację prawną stron.
Czy zarzut zatrzymania podniesiony przez bank jest zasadny w przypadku nieważnej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut zatrzymania podniesiony przez bank nie jest zasadny, ponieważ umowa kredytu nie jest umową wzajemną w rozumieniu art. 487 § 2 k.c., a ponadto bank nie wykazał spełnienia przesłanek do zastosowania tego prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa kredytu nie spełnia kryteriów umowy wzajemnej, a przepisy dotyczące zatrzymania nie mogą być stosowane per analogiam. Dodatkowo, bank nie przedstawił dowodów na wezwanie do zapłaty ani nie wykazał gotowości do jednoczesnego spełnienia swojego świadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. C. | osoba_fizyczna | powód |
| J. C. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Definicja i przesłanki niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie jako podstawa roszczenia zwrotnego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Granice swobody umów.
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 358
Kodeks cywilny
Dopuszczalność powiązania zobowiązania pieniężnego z kursem waluty obcej.
k.c. art. 358¹ § § 2
Kodeks cywilny
Możliwość zastrzeżenia w umowie ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego według innego miernika wartości, w tym waluty obcej.
k.c. art. 487 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja umowy wzajemnej.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
u.k.s.c. art. 84
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot nadpłaconych zaliczek na koszty sądowe.
pr. bank. art. 69 § ust. 2
Prawo bankowe
Wymogi dotyczące kredytów indeksowanych lub denominowanych w walucie obcej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne umowy kredytu są abuzywne. • Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych. • Prawo do zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń na podstawie nieważnej umowy. • Brak podstaw do zastosowania zarzutu zatrzymania przez bank.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest ważna i nie zawiera klauzul abuzywnych. • Roszczenia powodów są przedawnione. • Zastosowanie zarzutu zatrzymania przez bank. • Możliwość uzupełnienia umowy przez sąd w miejsce klauzul abuzywnych.
Godne uwagi sformułowania
klauzule indeksacyjne noszą znamiona klauzul abuzywnych • rażąco naruszają interesy konsumentów • sprzeczne z dobrymi obyczajami • nie można dalej funkcjonować umowy po wyłączeniu klauzul abuzywnych • umowa w całości nieważna • zarzut zatrzymania można stosować jedynie przy umowie wzajemnej
Skład orzekający
Tomasz Choczaj
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie umów kredytów frankowych za nieważne z powodu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, skutki stwierdzenia nieważności, brak możliwości uzupełniania umowy przez sąd, rozliczenia stron po stwierdzeniu nieważności."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej zawartych z konsumentami przed wejściem w życie zmian w prawie bankowym lub gdy nie zostały one dostosowane do nowych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Rozstrzygnięcie o nieważności umowy i zwrocie świadczeń ma istotne znaczenie praktyczne.
“Kredyt frankowy nieważny! Sąd zasądził od banku zwrot ponad 169 tys. zł.”
Dane finansowe
WPS: 171 468,83 PLN
zwrot świadczeń: 169 874,83 PLN
zwrot kosztów procesu: 15 223,65 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.