I C 404/16

Sąd Rejonowy w Nowym TarguNowy Targ2017-01-18
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniarejonowy
ubezwłasnowolnienienieważność czynności prawnejzdolność do czynności prawnychkredytbankochrona konsumentakodeks cywilny

Sąd oddalił powództwo banku o zapłatę, uznając umowę kredytu za nieważną z powodu całkowitego ubezwłasnowolnienia pozwanego w dacie jej zawarcia.

Bank dochodził od pozwanego zapłaty kwoty 3.116,60 zł z tytułu umowy kredytu. Pozwany wniósł sprzeciw, podnosząc zarzut nieważności umowy z uwagi na jego całkowite ubezwłasnowolnienie w dacie jej zawarcia. Sąd ustalił, że pozwany był całkowicie ubezwłasnowolniony od 2012 roku, a ubezwłasnienie zostało uchylone dopiero w 2015 roku. W związku z tym, umowa zawarta w 2014 roku była nieważna na mocy art. 14 § 1 k.c., co skutkowało oddaleniem powództwa.

Strona powodowa (...) Bank S.A. domagała się od pozwanego M. K. zapłaty kwoty 3.116,60 zł wraz z odsetkami, wskazując na zawarcie umowy kredytu w dniu 20 sierpnia 2014 r. i niewywiązywanie się przez pozwanego z jej spłaty. Wcześniej referendarz sądowy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, który został zaskarżony sprzeciwem przez pozwanego. Pozwany podniósł zarzut nieważności umowy, twierdząc, że w dacie jej zawarcia był całkowicie ubezwłasnowolniony. Sąd ustalił, że pozwany M. K. został prawomocnie całkowicie ubezwłasnowolniony postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2012 r. z powodu choroby psychicznej. Umowę kredytu zawarł w dniu 20 sierpnia 2014 r., będąc nadal w stanie ubezwłasnowolnienia. Ubezwłasnienie zostało uchylone dopiero postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r., które uprawomocniło się 11 czerwca 2015 r. Sąd, powołując się na art. 12 i 14 § 1 k.c., uznał, że czynność prawna dokonana przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest nieważna bezwzględnie. Ponieważ umowa kredytu nie była umową powszechnie zawierana w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, nie podlegała wyjątkom przewidzianym w art. 14 § 2 k.c. Wobec stwierdzenia nieważności umowy, sąd oddalił powództwo banku. Orzeczono również o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa zawarta przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest nieważna z mocy prawa.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 12 i 14 § 1 k.c., zgodnie z którymi osoby ubezwłasnowolnione całkowicie nie mają zdolności do czynności prawnych, a dokonane przez nie czynności prawne są nieważne bezwzględnie. Umowa kredytu nie jest umową powszechnie zawierana w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, co wyklucza zastosowanie art. 14 § 2 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

pozwany M. K.

Strony

NazwaTypRola
(...) Bank S.A.spółkapowód
M. K.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 12

Kodeks cywilny

Osoby ubezwłasnowolnione całkowicie nie mają zdolności do czynności prawnych.

k.c. art. 14 § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.

Pomocnicze

k.c. art. 14 § 2

Kodeks cywilny

Wyjątek od nieważności czynności prawnych dla osób nieposiadających zdolności do czynności prawnych, dotyczący umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. W niniejszej sprawie nie miał zastosowania.

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, ograniczona przez naturę stosunku, ustawy i zasady współżycia społecznego.

k.c. art. 354 § 1

Kodeks cywilny

Obowiązek dłużnika do wykonania zobowiązania zgodnie z treścią i celem społeczno-gospodarczym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwany był całkowicie ubezwłasnowolniony w dacie zawarcia umowy kredytu. Umowa kredytu zawarta przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest nieważna z mocy art. 14 § 1 k.c. Późniejsze uchylenie ubezwłasnowolnienia nie konwaliduje nieważnej czynności prawnej.

Odrzucone argumenty

Roszczenie banku oparte na ważnej umowie kredytu.

Godne uwagi sformułowania

czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna Jest to nieważność bezwzględna, na którą może powołać się każda osoba, a sąd powinien ją wziąć pod uwagę z urzędu. Czynność taka nie może być konwalidowana, tzn. nie może stać się ważna na skutek późniejszych zdarzeń

Skład orzekający

Janina Furczoń

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Nieważność czynności prawnych dokonywanych przez osoby całkowicie ubezwłasnowolnione, brak możliwości konwalidacji takich czynności."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy osoba była całkowicie ubezwłasnowolniona w momencie zawierania umowy i nie dotyczy umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest sprawdzenie zdolności do czynności prawnych kontrahenta, zwłaszcza w kontekście osób ubezwłasnowolnionych. Podkreśla bezwzględną nieważność takich umów.

Bank przegrał sprawę o zapłatę, bo umowa kredytu była nieważna od samego początku!

Dane finansowe

WPS: 3116,6 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I C 404/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Janina Furczoń Protokolant: st. prot. sąd. Joanna Grzeszczak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. w Nowym Targu na rozprawie sprawy z powództwa (...) Bank S.A. we W. przeciwko M. K. (1) o zapłatę I. Oddala powództwo; II. Przyznaje adwokatowi E. I. , Kancelaria Adwokacka w N. , ul. (...) , od Skarbu Państwa (Kasa Sądu Rejonowego w Nowym Targu) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemu M. K. (1) kwotę 1.476,00 zł (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych 00/100), w tym kwotę 1.200,00 zł jako wynagrodzenie według stawki minimalnej i kwotę 276,00 zł jako podatek VAT. SSR Janina Furczoń Sygn. akt I C 404/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r. Strona powodowa (...) Bank S.A. z siedzibą we W. , domagała się od pozwanego M. K. (1) zapłaty kwoty 3.116,60 zł z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego w skali rocznej, liczonymi od kwoty 2.559,27 zł od dnia 20 maja 2016 r. do dnia zapłaty i odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 284,54 zł od dnia 1 lipca 2016 r. do dnia zapłaty. Nadto domagała się zasądzenia kosztów postępowania na swoją rzecz. W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, że pozwany w dniu 20 sierpnia 2014 r. zawarł umowę kredytu nr (...) . W ramach zawartej umowy pozwany zobowiązał się do spłaty należności w miesięcznych ratach. Pozwany nie wywiązał się z zawartej umowy. Strona powodowa wypowiedziała przedmiotową umowę , a następnie wezwała pozwanego do spłaty zadłużenia. Pozwany do dnia dzisiejszego nie uregulował swojego zadłużenia. W dniu 14 lipca 2016 roku referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w N. I Wydział Cywilny wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym sygn. akt I Nc 1138/16 uwzględniający powództwo w całości (k.21). Pozwany M. K. (1) wniósł sprzeciw od w/w nakazu zapłaty (k.25-28), w którym domagał się oddalenia powództwa w całości. Podniósł zarzut nieważności czynności prawnej i nieważność zobowiązania. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że w dacie zawarcia przedmiotowej umowy, był całkowicie ubezwłasnowolniony, a zatem pozbawiony zdolności do czynności prawnych. Zdaniem pozwanego, zawarta przez niego umowa kredytu jest nieważna. Ubezwłasnowolnienie zostało uchylone z dnia 20 maja 2015r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany M. K. (1) postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2012 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w sprawie o sygn. I Ns 60/11 został całkowicie ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 05 maja 2012r. / dowód: akta sprawy I Ns 60/11 Sądu Okręgowego w Nowym Sączu/ W dniu 20 sierpnia 2014 r. pozwany M. K. (1) zawarł umowę kredytu gotówkowego (...) nr (...) z (...) Bankiem S. A. z siedzibą we W. . Na mocy tej umowy pozwanemu udzielono kredytu na cele konsumpcyjne w kwocie 3.117,73 zł. W dniu zawarcia umowy całkowita kwota do zapłaty wynosiła 3.954,01 zł. Spłata kredytu miała nastąpić w 36 ratach do 25 każdego miesiąca, począwszy od miesiąca września 2014r. Wysokość 35 rat stanowiły kwoty po 115,53 zł, a ostatnia rata wynosiła kwotę 115,75 zł. Ostateczny termin spłaty przedmiotowego kredytu upływał w dniu 25 sierpnia 2017r. W myśl pkt. III 5 umowy kredytu, bank mógł wypowiedzieć umowę kredytu m.in. w przypadku zaległości w spłacie dwóch pełnych rat kredytu. Umowa została podpisana przez pozwanego M. K. (2) . Pozwany M. K. (1) nie regulował w terminie swojego zobowiązania, wynikającego z przedmiotowej umowy kredytu / dowód: umowa kredytu z dnia 20.08.2014r. wraz z załącznikiem k. 11-15/ Postanowieniem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 20 maja 2015r. w sprawie I Ns 166/14 uchylono ubezwłasnowolnienie całkowite orzeczone postanowieniem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 13 kwietnia 2012r., sygn. akt I Ns 166/14 wobec M. K. (1) . Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 11 czerwca 2015 r. / dowód: akta sprawy I Ns 166/14 Sądu Okręgowego w Nowym Sączu/ Sąd zważył, co następuje: Zgodnie treścią art. 353 1 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, o ile jego treść lub cel nie sprzeciwia się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Jak wnika z art. 354 § 1 k.c. dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno– gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z art. 12 kc nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. W myśl przepisu art. 14 § 1 kc czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna. Jest to nieważność bezwzględna, na którą może powołać się każda osoba, a sąd powinien ją wziąć pod uwagę z urzędu. Czynność taka nie może być konwalidowana, tzn. nie może stać się ważna na skutek późniejszych zdarzeń, np. potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego czy nabycia zdolności do czynności prawnych. W niniejszej sprawie nie budził wątpliwości Sądu, to że w dacie zawarcia pomiędzy stronami w dniu 20 sierpnia 2014 r. umowy kredytu gotówkowego plus nr (...) pozwany nie miał zdolności do czynności prawnych, bowiem był całkowicie ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej, a w konsekwencji wskazana czynność prawna dotknięta była sankcją bezwzględnej nieważności ( art. 14 § 1 k.c. ), przy czy niewątpliwym jest, że nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątek przewidziany w art. 14 § 2 k.c. , bowiem umowa kredytu, obejmującą wskazaną kwotę i cel z pewnością nie jest umową powszechnie zawieraną w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Wobec powyższego Sąd uznał, że zachodzi nieważność złożonego przez pozwanego oświadczenia woli, co czyni nieważną zawartą umowę kredytu. Tym samym strona powodowa nie może dochodzić w stosunku do pozwanego roszczenia opartego na nieważnej umowie. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił powództwo. Orzekając o kosztach postępowania, przyznano adwokatowi E. I. od Skarbu Państwa (Kasa Sądu Rejonowego w Nowym Targu) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemu M. K. (1) kwotę 1.476,00 zł, w tym kwotę 1.200 zł. jako wynagrodzenie według stawki minimalnej i kwotę 276 zł jako podatek VAT - zgodnie z § 8 pkt. 3 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801). SSR Janina Furczoń

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI