I C 402/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A. Ś. wniosła pozew przeciwko Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Prezesów Sądu Rejonowego Lublin-Zachód i Sądu Okręgowego w Lublinie, domagając się zasądzenia łącznie 200 000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia. Roszczenie wynikało z wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w sprawie III W 823/11, którym powódka została skazana za wykroczenie z art. 107 k.w. na karę nagany, oraz z wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie w sprawie V Ka 611/12, który utrzymał ten wyrok w mocy. Powódka zarzucała sądom ignorowanie jej wniosków dowodowych, co miało doprowadzić do niesłusznego skazania, a w konsekwencji do pogorszenia stanu zdrowia, utraty możliwości podjęcia pracy oraz naruszenia dóbr osobistych. Jako podstawę prawną wskazała art. 417 § 1 k.c. oraz art. 24 i 448 k.c. Skarb Państwa w odpowiedzi na pozew wniósł o jego oddalenie, argumentując, że powódka nie wykazała przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego, szkody ani związku przyczynowego. Podkreślono, że odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną prawomocnym orzeczeniem sądowym można dochodzić jedynie po stwierdzeniu jego niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu, a w sprawach o wykroczenia obowiązują przepisy szczególne (art. 114 § 1 k.p.w.). Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił powództwo. Sąd uznał, że kluczową przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417¹ § 2 k.c. jest stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia we właściwym postępowaniu, czego powódka nie wykazała. Wskazano, że w sprawach o wykroczenia, w przypadku stwierdzenia niezgodności z prawem, konieczne jest skorzystanie z nadzwyczajnych środków zaskarżenia, takich jak kasacja lub wznowienie postępowania, a powódka nie wykazała, aby takie postępowanie było prowadzone lub zakończyło się na jej korzyść. Ponadto, powódka nie udowodniła istnienia szkody, jej rozmiarów ani związku przyczynowego między wydaniem orzeczenia a rzekomą szkodą. Sąd oddalił również roszczenie oparte na naruszeniu dóbr osobistych (art. 24 i 448 k.c.), stwierdzając, że prawomocny wyrok, wydany zgodnie z prawem, obiektywnie nie narusza dóbr osobistych, a powódka nie wykazała bezprawności działania pozwanego. Przy orzekaniu o kosztach procesu sąd zastosował art. 102 k.p.c., odstępując od obciążania powódki kosztami ze względu na jej trudną sytuację majątkową i osobistą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone prawomocnymi orzeczeniami sądów, w tym w sprawach o wykroczenia. Konieczność wykazania prejudykatu stwierdzającego niezgodność orzeczenia z prawem.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności Skarbu Państwa za orzeczenia sądowe, z uwzględnieniem przepisów szczególnych dla spraw o wykroczenia. Wymaga wykazania przesłanek odpowiedzialności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wynikłą z prawomocnego orzeczenia sądowego, jeśli nie zostało ono stwierdzone jako niezgodne z prawem we właściwym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ kluczową przesłanką jest uprzednie stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia we właściwym postępowaniu, czego powódka nie wykazała.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną prawomocnym orzeczeniem sądowym (art. 417¹ § 2 k.c.) wymaga stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w odrębnym postępowaniu. W sprawach o wykroczenia konieczne jest skorzystanie z nadzwyczajnych środków zaskarżenia (kasacja, wznowienie postępowania). Brak takiego prejudykatu wyklucza możliwość dochodzenia odszkodowania.
Czy prawomocny wyrok sądowy, uznany przez stronę za niesłuszny, może stanowić podstawę do dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 24 i 448 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocny wyrok wydany zgodnie z prawem nie narusza dóbr osobistych, a powódka nie wykazała bezprawności działania pozwanego.
Uzasadnienie
Ocena naruszenia dóbr osobistych musi opierać się na obiektywnych miernikach. Prawomocny wyrok, wydany w ramach ustawowych procedur przez właściwy organ, obiektywnie nie narusza dóbr osobistych, nawet jeśli strona subiektywnie odczuwa go jako niesłuszny. Brak jest również bezprawności działania pozwanego.
Czy powódka wykazała istnienie szkody, jej rozmiar oraz związek przyczynowy między wydaniem prawomocnego orzeczenia a rzekomą szkodą (utrata pracy, pogorszenie zdrowia)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie wykazała tych przesłanek.
Uzasadnienie
Ciężar udowodnienia szkody, jej rozmiaru oraz związku przyczynowego spoczywa na powodzie (art. 6 k.c.). Powódka nie przedstawiła dowodów na rzeczywiste powstanie szkody ani na istnienie związku przyczynowego między wydaniem orzeczenia a rzekomymi negatywnymi konsekwencjami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Ś. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (29)
Główne
k.c. art. 417¹ § 2
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Wymaga stwierdzenia niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu.
k.p.w. art. 114 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przysługuje odszkodowanie i zadośćuczynienie za szkodę wynikłą z wykonania kary lub środka karnego, jeśli obwiniony został następnie uniewinniony lub postępowanie umorzono w wyniku kasacji lub wznowienia.
k.w. art. 107
Kodeks wykroczeń
Dotyczy naruszenia porządku lub spokoju w miejscu publicznym.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Wymaga wykazania naruszenia dóbr osobistych i bezprawności działania sprawcy.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy istotności dowodu dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.p.k. art. 540
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem.
k.p.k. art. 522
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 526 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 530 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 530 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 531 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 532 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 534 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 538 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 539
Kodeks postępowania karnego
k.p.w. art. 113 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Do wznowienia postępowania prawomocnie zakończonego w trybie przepisów k.p.w. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k. dotyczące wznowienia postępowania.
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
W postępowaniu w przedmiocie kasacji w sprawach o wykroczenia stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k.
k.w. art. 9 § 2
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 18
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 28 § 1
Kodeks wykroczeń
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje możliwość odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
Konstytucja RP art. 77 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przewiduje prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanki stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia we właściwym postępowaniu. • Powódka nie wykazała istnienia szkody. • Powódka nie wykazała związku przyczynowego między wydaniem orzeczenia a szkodą. • Prawomocny wyrok wydany zgodnie z prawem nie narusza dóbr osobistych. • Brak bezprawności działania pozwanego.
Odrzucone argumenty
Sądy ignorowały wnioski dowodowe. • Niesłuszne skazanie doprowadziło do pogorszenia zdrowia i utraty możliwości pracy. • Naruszenie dóbr osobistych (dobre imię, godność, wolność).
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie może samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego. • Obligatoryjność swoistego „przedsądu” we właściwym postępowaniu podyktowana jest dążeniem do uniknięcia niebezpieczeństwa wydawania sprzecznych rozstrzygnięć. • Władza publiczna to każdy, kto w imieniu państwa ma prawo oczekiwać posłuszeństwa innych podmiotów. • O tym, czy w konkretnym wypadku można mówić o naruszeniu dobra osobistego decydują okoliczności sprawy oraz kryteria obiektywne, a nie odczucia osoby żądającej ochrony prawnej.
Skład orzekający
Alicja Zych
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone prawomocnymi orzeczeniami sądów, w tym w sprawach o wykroczenia. Konieczność wykazania prejudykatu stwierdzającego niezgodność orzeczenia z prawem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności Skarbu Państwa za orzeczenia sądowe, z uwzględnieniem przepisów szczególnych dla spraw o wykroczenia. Wymaga wykazania przesłanek odpowiedzialności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak trudne jest dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa za rzekomo niesłuszne orzeczenia sądowe i jakie formalne wymogi trzeba spełnić. Jest to ważna lekcja dla osób czujących się pokrzywdzonymi przez wymiar sprawiedliwości.
“Czy można dostać odszkodowanie za 'niesłuszny' wyrok? Sąd wyjaśnia, kiedy to możliwe, a kiedy nie.”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.